I FSK 55/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. M. o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2026 r. odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 października 2025 r. sygn. akt I SA/Po 572/25 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2026 r.

Wyrokiem z 21 października 2025 r., sygn. akt I SA/Po 572/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku NSA z 9 maja 2025 r., sygn. akt I FSK 248/22, oddalił skargę A. M. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 29 stycznia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wniósł skarżący. Postanowieniem z 18 maja 2026 r., sygn. akt I FSK 55/26, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: P.p.s.a.), oddalił złożony w toku postępowania kasacyjnego wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący ponownie sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody i spowodowania s stosunku do niego trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wskazał, że natychmiastowa egzekucja należności zagraża funkcjonowaniu przedsiębiorstwa skarżącego, spowoduje utratę płynności finansowej, a w konsekwencji może spowodować konieczność złożenia wniosku o upadłość. We wniosku poza powieleniem argumentacji zaprezentowanej już wcześniej wskazał, że nie posiada innych rachunków bankowych poza wymienionymi, nie posiada oszczędności, żadnego majątku stanowiącego jego majątek osobisty w postaci ruchomości czy też nieruchomości poza środkami trwałymi przedsiębiorstwa. Przedłożył historię rachunku bankowego PKO BP za okres od 1 stycznia do 21 maja 2026 r. oraz Banku Spółdzielczego za okres od 1 stycznia 2025 r. do 2 kwietnia 2026 r., wykaz majątku trwałego na dzień 31 grudnia 2025 r., bilans aktywa-pasywa, rachunek zysków i strat. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że ponownie złożony wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, należało potraktować jako wniosek o zmianę w trybie art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia Sądu z 18 maja 2026 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W myśl przywołanego przepisu, postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Z powyższego unormowania wynika wprost, że Sąd analizując ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ustala wyłącznie, czy okoliczności w nim przedstawione dają podstawy do odmiennej niż dotychczas oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Należy wskazać, że art. 61 § 3 P.p.s.a. daje Sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przesłanka w postaci wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania, jak i sytuacji społecznej. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Tam natomiast, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej nie jest uzasadnione. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tym miejscu przypomnieć należy, że skarżący już na etapie skargi do Sądu pierwszej instancji wnioskował o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Efektem złożonego wniosku było rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który postanowieniem z 18 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Po 344/21, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi nie wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Postanowienie stało się prawomocne. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując analizy uzasadnienia obecnie rozpoznawanego wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów uznał, że nie dają podstawy do odmiennej niż dotychczas oceny zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu i nie pozwalają na zmianę rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z 18 maja 2026 r. Co prawda skarżący oprócz powtórzenia poprzedniej argumentacji, szerzej uzasadnił swoje stanowisko dotyczące sytuacji finansowej dołączając liczne dokumenty, tym niemiej nie wykazał takiej zmiany okoliczności, która wskazywałaby na to, że wykonanie decyzji może grozić niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący przedłożył szereg dokumentów, w tym m.in. bilanse oraz rachunki zysków i strat spółki za lata 2021-2025, z których wynika, wprawdzie, że prowadzona działalność skarżącego przynosi straty, porównując za poprzednie lata np. za 2024 r. spółka osiągnęła zysk 655 05,24 zł netto natomiast rok 2025 r. zakończała stratą 923 938,63 zł (przychód 3 733 328,43 zł). Należy wskazać, że sam fakt wykazywania straty w bilansie nie przesądza o braku płynności finansowej przedsiębiorcy ani o niemożności wykonania obowiązków publicznoprawnych. Ocena zdolności płatniczych podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą nie może abstrahować od osiąganych przychodów, które odzwierciedlają rzeczywisty obrót gospodarczy przedsiębiorstwa. W ocenie NSA, jakkolwiek wszystkie wskazane wyżej fakty obrazują trudności finansowe spółki, jednak nie stanowią o spełnieniu przesłanek, których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., które mają charakter wyjątkowy w kontekście tego, że każda egzekucja jest dolegliwa. Jako podstawowy argument wniosku wskazano na m.in. znaczną wysokość należności objętych zaskarżoną decyzją oraz decyzją dotyczącą podatku od towarów i usług za 2009 r. (8.220.584,54 zł), utratę płynności finansowej poprzez zajęcia egzekucyjne, konieczność zwolnień pracowników (11 osób), utratę istniejących zleceń, konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W odniesieniu do poszczególnych obaw wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca nie przewidział wysokości należności, która automatycznie skutkowałaby udzieleniem ochrony tymczasowej. Sama w sobie wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie może więc stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej. Co się tyczy zaś zajęć egzekucyjnych na kontach bankowych zgodzić się należało ze skarżącym, że może to prowadzić do utraty płynności finansowej. Jednakże z akt sprawy wynikało, że po zajęciach z października 2025 r. skarżący nadal prowadził działalność, realizował liczne bieżące transakcje na kontach i to na znaczne kwoty, w tym wpłaty własne, a co też ważne wypłacał wynagrodzenia pracownikom. Skutki zajęć egzekucyjnych już zaszły i nie można byłoby uznać, że dopiero grożą Skarżącemu na wypadek kolejnej egzekucji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący wskazał na typowe, a nie nadzwyczajne, skutki egzekucji świadczenia pieniężnego wiążące się z natury rzeczy z utratą majątku. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła bowiem nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że po pierwsze zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może m.in. rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Po drugie zaś w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, której obawia się Skarżący, jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, niemniej wywieranie określonych skutków finansowych u zobowiązanego jest normalną konsekwencją przeprowadzenia egzekucji administracyjnej, a instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego nie mogłoby naprawić. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszym przypadku Skarżący nie wykazał, by w okresie od dnia uprawomocnienia postanowienia z 18 maja 2026 r. do chwili złożenia kolejnego wniosku zaistniała zmiana okoliczności uzasadniająca zmianę orzeczenia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 i § 5 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.