I FSK 472/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej E. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Po 788/19 w sprawie ze skargi E. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 15 lipca 2019 r., nr 3001-IOV2.4103.92.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, listopad i grudzień 2008 roku oraz za styczeń, czerwiec, lipiec i październik 2009 roku postanawia: zawiesić postępowanie.

Wyrokiem z 8 października 2020 r., sygn. akt I SA/Po 788/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. T. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 15 lipca 2019 r., nr 3001-IOV2.4103.92.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, listopad i grudzień 2008 roku oraz za styczeń, czerwiec, lipiec i październik 2009 roku. Skargę od powyższego wyroku wniosła Skarżąca. W toku czynności zmierzających do wyznaczenia niniejszej sprawy na rozprawę, Naczelny Sąd Administracyjny odnotował, że obwieszczeniem nr [...] z Krajowego Rejestru Zadłużonych, wobec Skarżącej wydane zostało postanowienie przez Sąd Rejonowy P. w P., XI Wydział Gospodarczy, sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej postanowieniem z 28 marca 2025 roku, w którym wyznaczono syndyka. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 29 kwietnia 2025 r., co wynika z obwieszczenia informacji o prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości nr [...] z 27 maja 2025 r., sygn. akt [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Zgodnie z art. 124 § 2 p.p.s.a., w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1, 4 i 7 zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały. Zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Przepisy te, na mocy art. 193 p.p.s.a., mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego. Tego typu czynność może być dokonana jedynie poprzez oświadczenie złożone expressis verbis. Stosując art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm., dalej: "p.u."), które mają charakter szczególny w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u., po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z regulacji powyższej wynika, że formalnie stroną postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 p.u.). Zatem z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową w stosunku do postępowań dotyczących masy upadłości (wszczętych również przed ogłoszeniem upadłości), choć pozostaje nich stroną w znaczeniu materialnoprawnym. Dlatego też wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk. Reasumując, w świetle art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i z art. 144 p.u. sąd administracyjny jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu ze względu na powzięcie wiadomości o powołaniu syndyka masy upadłości w postępowaniu upadłościowym wobec skarżącego, osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. z urzędu zawiesił postępowanie kasacyjne. ----------------------- 2