I FSK 431/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku J. H. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 października 2025 r. sygn. akt I SA/Rz 243/25 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 19 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od marca do sierpnia 2022 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 243/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. H. (dalej: "skarżący" lub "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 19 marca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od marca do sierpnia 2022 r. Od powyższego orzeczenia, skarżący za pośrednictwem pełnomocnika złożył skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu żądania o udzielenie ochrony tymczasowej wskazano, iż związane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, wszczęcie egzekucji z rachunku bankowego skarżącego, spowoduje zamrożenie środków niezbędnych do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej (przeznaczonych na finansowanie wynagrodzeń pracowników, niezbędnych napraw, regulowanie bieżących zobowiązań z tytułu umów leasingowych oraz regulowania zobowiązań wobec kontrahentów i dostawców) polegającej na świadczeniu usług transportu osób. Skarżący wskazał także na możliwe wszczęcie egzekucji z posiadanego majątku, które spowoduje zajęcie pojazdów i nieruchomości wykorzystywanych do prowadzenia działalności, uniemożliwiając tym samym jej prowadzenie. Strona podała, że zagrożenie szkodą finansową wynikającą z kontrolowanej przez WSA w Rzeszowie decyzji w wysokości 67.974,00 zł, stanowi dla niej - małego przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie przewozu osób kwotę znaczną, której wyegzekwowanie, a następnie jej zwrot w przypadku uchylenia decyzji, nie przywróci stanu poprzedniego, gdyż przerwa w płynności finansowej spowoduje utratę przychodów, których nie zrekompensuje późniejszy zwrot. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej – "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem. Zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem pierwszej instancji wskutek wydania wyroku lub postanowienia powoduje, że Sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak wymaga złożenia przez stronę odrębnego wniosku (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 3 października 2018 r. sygn. akt II GZ 325/18; 26 listopada 2021 r. sygn. akt II GZ 414/21, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GPS 1/07). Jak to wynika z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należało zauważyć, że podano w jego treści w sposób ogólny okoliczności, które wskazywać miały zdaniem skarżącego na konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił należycie możliwości ich wystąpienia, podane okoliczności nie mają charakteru obiektywnego. Swoją argumentację skarżący opiera w istocie o samą możliwość wszczęcia egzekucji, która spowoduje zamrożenie środków niezbędnych do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej, uniemożliwiając tym samym dalsze jej prowadzenie. Wskazuje także, iż wynikająca z wykonania kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie decyzji kwota, jak podaje w wysokości 67.974 zł stanowi dla niego - małego przedsiębiorcy znaczną kwotę. Wyjaśnić trzeba, że pojęcie "znaczności" należałoby odnieść do wszystkich zobowiązań skarżącego, wysokości uzyskiwanych dochodów, majątku trwałego prowadzonego przedsiębiorstwa i posiadanych przez nie wolnych środków, jak też majątku (ruchomego i nieruchomego), a także wysokości środków pieniężnych zgromadzonych na osobistych rachunkach bankowych, ponieważ w przypadku prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej właściciel firmy odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem. Tymczasem dokumentacji, z której wynikałyby powyższe informacje skarżący nie przedłożył, dlatego też nie było również możliwe ocenienie czy aktualna sytuacja faktyczna w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkiem określonym w decyzji uzasadnia stwierdzenie, iż jej wykonanie doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przypomnieć również należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma co do zasady charakter odwracalny. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Uwzględniając zatem całość rozważań opisanych powyżej należało dojść do konkluzji, że argumentacja skarżącego była niewystarczająca do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić także należy, że realizacja zobowiązań publicznoprawnych poprzez uiszczanie wynikających z decyzji organów podatkowych zobowiązań, ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak takie wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją i samo w sobie nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Uwzględniając zatem całość rozważań opisanych powyżej należało dojść do konkluzji, że argumentacja skarżącego była niewystarczająca do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. W interesie bowiem strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami, czego brakowało w złożonym przez skarżącego wniosku, bowiem mimo wskazania w nim na poszczególne okoliczności potencjalnie mogące stanowić wyraz wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków nie uprawdopodobniono w sposób należyty możliwości ich spełnienia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosowanie do art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.