I FSK 395/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy z wniosku T. sp. z o.o. w W. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. w W. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 1747/12 w sprawie ze skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2012 r. , sygn. akt I SA/Po 785/11 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 26 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty-maj i wrzesień 2009 r. postanawia: wniosek o przyznanie prawa pomocy przekazać według właściwości do rozpoznania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu

W związku ze złożoną w dniu 29 lutego 2016 r. skargą o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 1747/12, T. sp. z o.o. w W. (dalej: Skarżąca) wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na brak właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego do jego merytorycznego załatwienia, należało przekazać do rozpoznania w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania wniosków w przedmiocie prawa pomocy. Kompetencja taka nie wynika ani z art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), w którym określono właściwość rzeczową tego Sądu, ani z innego przepisu przywołanej ustawy. Jednocześnie stwierdzić należało, że stosownie do art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przepisie tym określono zatem właściwość sądu administracyjnego pierwszej instancji do rozpatrzenia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie dotyczące takiego wniosku w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma przy tym charakter incydentalny, gdyż jego rozpoznanie jedynie towarzyszy danej sprawie głównej, w związku z którą ów wniosek zostaje złożony. Ponadto jest to postępowanie wyodrębnione procesowo, mające własną pełną regulację. Ustawodawca wprowadził bowiem regułę co do procedowania w tym przedmiocie, zgodnie z którą najpierw zasadniczo orzeka referendarz sądowy, a dopiero w następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny. W art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. przewidziano, że czynności w zakresie prawa pomocy, w tym wydawanie postanowień w tym przedmiocie należą do kompetencji referendarza sądowego danego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na zasadzie wyjątku, w art. 258 § 4 P.p.s.a. postanowiono, że w szczególnie uzasadnionym przypadku postanowienie w przedmiocie prawa pomocy może wydać wojewódzki sąd administracyjny oraz że w tej sytuacji stronie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tylko więc w takim zakresie sprawa dotycząca prawa pomocy może być przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe regulacje przewidują zatem szeroko pojmowaną dwuinstancyjność postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Przekazanie wniosku w rozpoznawanej sprawie realizuje tę zasadę i gwarantuje wnioskodawcy możliwość skorzystania ze wszystkich środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, o ile zajdzie taka potrzeba. Podstawę do przekazanie wniosku stanowił art. 59 § 1 P.p.s.a., który przewiduje, że jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu; postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Przyjąć bowiem należało, że przepis art. 59 § 1 P.p.s.a. znajduje zastosowanie do wszelkich spraw należących do właściwości sądów administracyjnych, a więc zarówno spraw sądowoadministracyjnych sensu stricto w rozumieniu art. 1 P.p.s.a., jak i postępowań incydentalnych związanych z tymi sprawami. Powyższe stanowisko odzwierciedlają również postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 7 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1496/09 i 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 735/16. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 254 § 1 oraz w związku z art. 258 § 1, § 2 pkt 7 i § 4 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.