I FSK 373/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1335/15 odrzucającego skargę W. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2011 r. do kwietnia 2012 r. postanawia 1) podjąć zawieszone postępowanie, 2) znieść postępowanie toczące się na skutek skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w całości, 3) umorzyć postępowanie kasacyjne. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r., I FSK 373/16, Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: organ odwoławczy) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odrzucającego skargę W. sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję organu odwoławczego z dnia 11 marca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2011 r. do kwietnia 2012 r. Sąd uznał, że spełniona została przesłanka zawieszenia postępowania z art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), gdyż w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zaszły braki uniemożliwiające jej działanie. Sąd wskazał, że z uwagi na śmierć w 2012 r. jedynego członka zarządu skarżąca nie posiada organu umożliwiającego jej działanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, przy czym uprawnienia takiego nie ma też kurator spółki, który został ustanowiony w toku postępowania przed organami podatkowymi. Sąd uznał, że postępowanie kasacyjne zostało skutecznie wszczęte, gdyż skargę kasacyjną wniósł organ odwoławczy, jednak zaszły podstawy do zawieszenia postępowania kasacyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 w zw. z art. 192 p.p.s.a. do czasu uzupełnienia braku w składzie organu reprezentującego skarżącą bądź ustanowienia kuratora (rozszerzenia uprawnień obecnego kuratora) na postępowanie toczące się w sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z ogłoszeniem zamieszczonym w Monitorze Sądowym i Gospodarczym [...], Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego o udzielenie informacji na temat etapu, na którym znajduje się wszczęte wobec spółki postępowanie o rozwiązanie podmiotu wpisanego do Rejestru bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, uzyskując w odpowiedzi informację, że wskazane postępowanie zakończyło się w dniu 18 maja 2018 r. umorzeniem postępowania, a postanowienie wydane w tym zakresie jest prawomocne. Mając na względzie to, że spółka w dalszym ciągu nie posiada zarządu ani kuratora, a postępowanie kasacyjne toczy się z inicjatywy organu odwoławczego (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie), Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie zarządzenia z dnia 3 sierpnia 2021 r. zwrócił się do tego organu o przedłożenie dokumentu, z którego będzie wynikało, że brak w składzie organu reprezentującego wskazaną spółkę został uzupełniony lub ustanowiony został kurator dla spółki (ewentualnie rozszerzono na postępowanie toczące się w sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym kompetencje dotychczas działającego za spółkę kuratora). W przypadku nieuzupełnienia dotychczas braku w składzie zarządu spółki i nieustanowienia kuratora mogącego reprezentować tę spółkę w postępowaniu kasacyjnym, zobowiązano organ odwoławczy do wskazania, czy podjęte zostały przez ten organ jakiekolwiek działania (ewentualnie jakie) mające na celu zapewnienie, by interesy spółki mogły być należycie reprezentowane w zainicjowanym przez organ postępowaniu kasacyjnym w sprawie I FSK 373/16; w razie niepodjęcia takich działań zobowiązano organ do złożenia oświadczenia, czy w dalszym ciągu popiera on skargę kasacyjną w sprawie. Równocześnie poinformowano organ odwoławczy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził podstaw do wystąpienia z urzędu do sądu rejestrowego o ustanowienie kuratora dla spółki, stąd w razie złożenia przez organ odwoławczy oświadczenia o podtrzymaniu skargi kasacyjnej zostanie uruchomiony tryb z art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a. W piśmie z dnia 17 września 2021 r. pełnomocnik organu odwoławczego poinformował, że poza przekazaniem odpisu z KRS nie zostały podjęte żadne inne czynności zmierzające do zapewnienia właściwego reprezentowania spółki w niniejszym postępowaniu kasacyjnym, a według stanu KRS on-line na dzień 16 września 2021 r. nie został powołany nowy zarząd (w KRS jako członek zarządu figuruje dalej zmarły S. D.), brak też jest wpisów dotyczących likwidacji. Pełnomocnik organu oświadczył jednocześnie, że w dalszym ciągu popiera skargę kasacyjną. Na mocy zarządzenia z dnia 24 listopada 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 31 § 1 zd. 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wezwał pełnomocnika organu odwoławczego do uzupełnienia braku w składzie organu reprezentującego spółkę bądź ustanowienia kuratora (rozszerzenia uprawnień obecnego kuratora) na postępowanie toczące się w niniejszej sprawie oraz przedłożenia dokumentu, z którego będzie wynikało, że: a) brak w składzie organu reprezentującego wskazaną spółkę został uzupełniony (np. uchwała Zgromadzenia Wspólników o powołaniu Zarządu, odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w którego Dziale 2 zostaną wskazane osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentacji podmiotu) lub b) ustanowiony został kurator dla spółki, ewentualnie rozszerzono na postępowanie toczące się w sprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym kompetencje dotychczas działającego za spółkę kuratora – Z. B., np. odpis odpowiedniego postanowienia sądu rejestrowego, zaświadczenie, o którym mowa w art. 604 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1575), odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w którego Dziale 5 zostaną uwidocznione odpowiednie zmiany. Sąd wyznaczył organowi odwoławczemu termin 3 miesięcy od dnia doręczenia wezwania do uzupełnienia powyższego braku, pod rygorem zniesienia postępowania, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i wydania odpowiedniego postanowienia (art. 31 § 3 p.p.s.a.). W piśmie z dnia 16 grudnia 2021 r. organ odwoławczy przedłożył pismo o treści analogicznej do pisma z dnia 17 września 2021 r., załączając do niego informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS (stan na dzień 16 grudnia 2021 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W okolicznościach sprawy nie jest sporne, że jedyny członek zarządu skarżącej (równocześnie jedyny wspólnik) zmarł, a kurator, który reprezentował interesy spółki w postępowaniu podatkowym i wniósł w imieniu spółki skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie ma uprawnienia do działania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, działając na podstawie art. 31 § 1 zd. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył organowi odwoławczemu - jako stronie, która zainicjowała postępowanie kasacyjne - trzymiesięczny termin do uzupełnienia braków w składzie organu reprezentującego spółkę bądź ustanowienia kuratora (rozszerzenia uprawnień obecnego kuratora) na postępowanie toczące się w niniejszej sprawie. Wezwanie w tym względzie zostało organowi odwoławczemu doręczone w dniu 2 grudnia 2021 r., zatem termin zakreślony w wezwaniu upływał z dniem 2 lutego 2022 r. Organ odwoławczy w zakreślonym terminie wezwania nie wykonał. Zgodnie z art. 31 § 3 p.p.s.a., jeżeli braków wskazanych w art. 31 § 1 nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Mając na względzie ten przepis Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postępowanie kasacyjne nie może się toczyć, gdy będąca stroną spółka nie ma właściwej reprezentacji i nie może w związku z tym działać w tym postępowaniu. Pomimo stosownego wezwania, organ odwoławczy - który zainicjował postępowanie kasacyjne i niezmiennie oświadcza, że popiera skargę kasacyjną - nie podjął żadnych działań mających na celu zapewnienie skarżącej właściwego reprezentowania w postępowaniu. W takiej sytuacji konieczne było zniesienie postępowania toczącego się na skutek skargi kasacyjnej organu odwoławczego w całości. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ w okolicznościach sprawy brak w składzie organu powołanego do reprezentacji dotyczy nie strony wnoszącej skargę kasacyjną, a innej strony postępowania, należy uznać, że skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona (brak jest podstaw do jej odrzucenia), jednak zaistniała sytuacja uniemożliwia kontynuowanie postępowania kasacyjnego i jego merytoryczne zakończenie. W takim przypadku konieczne stało się umorzenie postępowania kasacyjnego jako bezprzedmiotowego. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 128 § 1, art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., podjął zawieszone postępowanie, zniósł postępowanie toczące się na skutek skargi kasacyjnej organu odwoławczego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w całości oraz umorzył postępowanie kasacyjne w sprawie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA