I FSK 364/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej B. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1566/22 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr 1401-IOV-1.4103.79.2021.JK w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2017 r. postanawia zwrócić skargę kasacyjną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w celu usunięcia dostrzeżonych braków.

Wyrokiem z 23 września 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1566/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", oddalił skargę B. sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej "organ") z 19 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2017 r. Od powyższego wyroku Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, w wyniku wstępnego badania której Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł braki uniemożliwiające nadanie sprawie dalszego biegu. W świetle art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, a w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami także przez doradcę podatkowego. Zgodnie zaś z § 2 art. 175 cytowanej ustawy powyższego warunku nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Sporządzenie skargi kasacyjnej, o którym mowa w ww. przepisach, dotyczy nie tylko jej napisania, ale również podpisania, ponieważ to podpis wprost wskazuje na osobę, która przygotowała ten środek odwoławczy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2010 r., sygn. akt II FZ 469/10, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się, że jedynie podpis złożony pod skargą kasacyjną potwierdza z punktu widzenia sądu oceniającego dopuszczalność tego środka, że w jego konstruowaniu brał udział, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 175 P.p.s.a., uprawniony fachowy podmiot. Przy czym, o ile brak zamieszczenia podpisu pod skargą kasacyjną, jeśli z jej treści wynika, że została sporządzona przez uprawnioną osobę, stanowi brak o usuwalnym charakterze, który obliguje sąd do wezwania do jego uzupełnienia (w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a.), o tyle podpisanie skargi kasacyjnej przez osobę niewymienioną w art. 175 cytowanej ustawy stanowi uchybienie, które skutkuje odrzuceniem tego środka odwoławczego na podstawie art. 178 P.p.s.a. bez wzywania do usunięcia braków (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11, CBOSA). Wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez wymienione w art. 175 P.p.s.a. osoby ma bowiem charakter materialny, a nie formalny, który może zostać usunięty (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II ONP 1/10, CBOSA). Tryb wynikający z art. 49 P.p.s.a. przy skardze kasacyjnej jest możliwy do zastosowania tylko do wyjaśnienia, czy osoba, która podpisała skargę kasacyjną, jest umocowana do jej sporządzenia w świetle art. 175 P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1082/13, CBOSA). W skardze kasacyjnej wniesionej w rozpoznawanej sprawie za pomocą środków komunikacji elektronicznej (ePUAP) wskazano, że Skarżącą przy tej czynności procesowej reprezentuje pełnomocnik profesjonalny w osobie doradcy podatkowego - D.K. Wraz ze skargą kasacyjną do akt sprawy złożony został także dokument pełnomocnictwa z 19 grudnia 2022 r. udzielonego przez Prezesa Zarządu Spółki J.C. doradcy podatkowemu D.K. do "(...) reprezentowania Spółki przed sądami administracyjnymi I i II instancji w zakresie oddalenia odwołania na przywrócenie terminu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, w tym do sporządzenia skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2022 roku sygn. akt III SAB/Wa 1566/21 (...)". Jednocześnie z części końcowej pisma procesowego będącego skargą kasacyjną wynika, że podpisał je podpisem zaufanym za pośrednictwem systemu ePUAP J.C. działający w charakterze Prezesa Zarządu Spółki. W świetle powyższego wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi to, czy skarga kasacyjna Skarżącej spełnia warunki określone w art. 175 P.p.s.a., tj. czy przy jej sporządzeniu zachowany został tzw. przymus adwokacko-radcowski, o którym mowa w § 1 i § 3 wskazanego przepisu, albo czy zaistniały odstępstwa od obowiązku jego zachowania dopuszczone art. 175 § 2 P.p.s.a. Wątpliwości te wymagają uprzedniego jednoznacznego wyjaśnienia przed nadaniem dalszego biegu wniesionej przez Spółkę skardze kasacyjnej, z zastosowaniem trybu postępowania określonego w art. 49 § 1 P.p.s.a. w opisanym powyżej zakresie. Zgodnie z art. 180 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 180 P.p.s.a. - postanowił zwrócić skargę kasacyjną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w celu usunięcia dostrzeżonych braków.