I FSK 354/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia del. NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Katarzyna Czuduk, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2010/15 w sprawie ze skargi W. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2006 r. do kwietnia 2007 r. oraz od czerwca 2007 r. do lutego 2008 r. oddala skargę kasacyjną NSA/wyr. 1 - wyrok

1. Wyrokiem z 19 lipca 2016 r., sygn. akr III SA/Wa 2010/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. C. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 11 maja 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r., 2007 r. i 2008 r. (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podnosząc zarzuty naruszenia: I. przepisów postępowania, tj.: art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm., dalej p.u.s.a.) oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), poprzez oddalenie skargi, pomimo, iż zaskarżona nią decyzja została wydana z naruszeniem reguł procesowych określonych w art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej o.p.), polegającym na nie zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, z uchybieniem obowiązkowi podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, podważając zaufanie do organów podatkowych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2.1. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Przed merytorycznym ustosunkowaniem się do zarzutu skargi kasacyjnej należy przypomnieć pewne istotne i oczywiste kwestie. Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt [...], OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. 3.2. W skardze kasacyjnej sformułowano jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo, iż zaskarżona nią decyzja została wydana z naruszeniem reguł procesowych określonych w art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 o.p., polegającym na nie zebraniu i rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, z uchybieniem obowiązkowi podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, podważając zaufanie do organów podatkowych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 3.3. Za pomocą tak sformułowanych zarzutów autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje ustaleń organów podatkowych zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji, że transakcje udokumentowane fakturami sprzedaży od spółek: C. Sp. z o.o. oraz O. Sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Za kluczową dla rozpatrywanej sprawy autor skargi kasacyjnej uznaje natomiast kwestię świadomości skarżącego, co do udziału w nielegalnym procederze. W ocenie autora skargi kasacyjnej z pola rozważań Sądu zupełnie umknęła okoliczność, że wprawdzie formalnie to skarżący prowadził działalność gospodarczą pod firma C., w związku z czym to jego podpis znajdował się na zakwestionowanych fakturach, w rzeczywistości jednak wszelkich transakcji dokonywał działający z jego upoważnienia K. B. Autor skargi kasacyjnej wywodzi, że K. B. miał długoletnie doświadczenie oraz wiedzę w branży obrotu płynnymi paliwami, w tym również z racji pełnienia wcześniej funkcji Prezesa Zarządu spółki C. Odnosząc się do tych argumentów stwierdzić należy, że okoliczność, iż wszelkich czynności za skarżacego dokonywał działający z jego upoważnienia K. B. nie mogła wpłynąć na odmienną ocenę stanu sprawy. W tym miejscu przypomnieć należy, że kiedy mowa o należytej staranności (tzw. dobrej wierze), jako przesłance prawa podatnika do odliczenia podatku, to z orzecznictwa TSUE wynika, iż organy podatkowe są uprawnione odmówić podatnikowi prawa do odliczenia VAT wtedy, gdy obiektywne przesłanki wskazują, że wiedział on lub powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie podatku VAT (por. np. wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 21 czerwca 2012 r., w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 [...] i [...], ECLI:EU:C:2012:373, czy też z 31 stycznia 2013 r., w sprawie C-643/11, [...], ECLI:EU:C:2013:55). Z orzeczeń tych wynika m.in., że dla skorzystania z prawa do odliczenia podatku niezbędnym jest, aby spełnione zostały warunki: materialny, czyli dostawa towaru lub wykonania usługi oraz formalny, czyli dysponowanie fakturą spełniającą warunki formalne do odliczenia VAT, a przy ich spełnieniu, pozbawienie podatnika prawa do odliczenia może mieć miejsce, gdy na podstawie obiektywnych okoliczności zostanie ustalone, że dostawa (usługa) została zrealizowana na rzecz podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar (usługę), uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od wartości dodanej. Argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej nie tylko nie przemawia za przyjęciem, że w rozpatrywanej sprawie nie zachowano należytej staranności ale wręcz ją wyklucza. Trafnie taką postawę ocenił organ odwoławczy w wydanej decyzji stwierdzając, że skarżący nie zamierzał w ogóle dokonywać żadnej weryfikacji kontrahentów pomimo, że to na podatniku spoczywa ciężar takiej weryfikacji. W decyzji tej zwrócono uwagę, że sam skarżący zeznał, że generalnie firmą F.H.U "C." zajmował się Jego brat K. B., zakładając działalność nie miał pojęcia o prowadzeniu firmy paliwowej, wszelkimi kontaktami służył mu brat. Pomimo, że od samego początku zaopatrywał się w paliwo od firmy "C." natomiast sam nie prowadził żadnych rozmów z przedstawicielami firmy "C.". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wybór pełnomocnika do prowadzenia dzialalności gospodarczej nie może zwalniać skarżącego z obowiązku zachowania należytej staranności. Powierzając prowadzenie działalności gospodarczej innej osobie skarżący przejął na siebie ryzyko związane ze skutakiami zaniechania, których dopuściła się osoba, której powierzono prowadzenie działalności gospodarczej. Należy zwrócić uwagę, że podatnikiem był skarżący, który prowadząc działalność gospodarczą nie powinien zrezygnować z kontroli nad osobą, której powierzył wykonywanie istotnych funkcji w prowadzonym przez siebie przedsiębiorstwie. 3.4. Tymczasem nie może być wątpliwości, że w sprawie nie zachowano należytej staranności o czym świadczą następujące okoliczności wskazane w zaskarżonej decyzji oraz wyroku Sądu pierwszej instancji. Wskazano, że zarówno skarżący, jak i K. B. nie sprawdzali, czy kontrahenci dysponują bazą magazynową do składowania paliw ciekłych oraz środkami transportu do ich przewozu. Nie występowali do właściwych miejscowo organów podatkowych z prośbą o udzielenie informacji, czy kontrahenci są zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług i czy składają deklaracje podatkowe. Nie znali źródeł pochodzenia paliwa oferowanego przez spółki C. oraz O. Z kolei szczegóły transakcji zakupu paliwa od firmy O. były uzgadniane z pracownikami spółki C. Fakturę dokumentującą zakup paliwa od spółki O. K. B. również otrzymał prawdopodobnie od sekretarki C. Zaistniała sytuacja nie wzbudzała jego wątpliwości co do firmy dostawcy i nie próbował wyjaśnić, dlaczego faktura pochodziła od firmy O. Z kolei skarżący zdał sobie sprawę, że spółka O. była jego kontrahentem dopiero podczas przeprowadzanych przez UKS w W. czynności sprawdzających. 3.5. Ponadto w skardze kasacyjnej jej autor podniósł "niejako na marginesie" że "wbrew wywodom Sądu, skarżącemu jest wiadome i wynika to z akt sprawy, iż transport paliwa nabytego od wymienionych dwóch spółek odbywał się za pomocą środków transportowych firmy F. P. T. M. z siedzibą w T." oraz że "również nie odpowiada rzeczywistości twierdzenie, że większość należności za zakupione paliwo zostało zapłacone gotówką". W odniesieniu do tych twierdzeń strony skarżącej zauważyć należy, że stanowią one jedynie niepopartą żadnymi faktami polemikę ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. Takie niepoparte żadnymi argumentami twierdzenie strony nie mogło wpłynąć na dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. 4. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.