Sygnatura
I FSK 285/24
Postanowienie NSA z 29 października 2026 r., I FSK 285/24 – podatek od towarów i usług
Wynik
Odrzucono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 29 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , , po rozpoznaniu w dniu 29 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 236/23 w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 27 lutego 2023 r. nr 408000-COP-2.4103.25.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2018 r. postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną, 2. zwrócić T. J. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę 1.744 (słownie: tysiąc siedemset czterdzieści cztery) złote tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 października 2023 r. sygn. akt I SA/Rz 236/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę T. J. (dalej: strona, skarżący, podatnik) na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 27 lutego 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień i maj 2018 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł T. J. (przez pełnomocnika, doradcę podatkowego). W treści tego środka zaskarżenia, na stronie pierwszej jako skarżącego kasacyjnie określono samego podatnika (bez zaznaczenia jego upadłości czy wskazania na działanie syndyka) oraz wskazano adres bezpośrednio podatnika (i jego pełnomocnika). Na stronie drugiej wskazano, "W imieniu Skarżącego T. J. (...) zaskarżam wyżej wymieniony wyrok w całości". Do tej skargi kasacyjnej dołączono pełnomocnictwo udzielone przez podatnika doradcy podatkowemu. W toku czynności zmierzających do przygotowania sprawy do rozpoznania tut. Sąd zauważył, że w Krajowym Rejestrze Zadłużonych zamieszczono obwieszczenie Sądu Rejonowego [...], IX Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych, z 26 września 2023 r. nr [...], o postanowieniu tego Sądu z 26 września 2023 r. sygn. [...] wydanym w sprawie ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, którą jest T. J. W sprawie wyznaczono Syndyka w osobie M. K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 180 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została wywiedziona w imieniu T. J. osobiście, a nie w imieniu Syndyka. Postępowanie upadłościowe wobec podatnika zostało wszczęte w trybie art. 4911 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2026 r., poz. 913, ze zm.; dalej jako: u.p.u.), to jest tzw. upadłości konsumenckiej. W tym trybie postępowania zastosowanie znajdzie art. 144 ust. 1 u.p.u., zgodnie z którym po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Konsekwencją podstawienia syndyka w przypadku spraw dotyczących masy upadłości jest to, że legitymację procesową ma tylko syndyk, który działa na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym, co należy zakwalifikować jako podstawienie procesowe bezwzględne, tym samym zakończenie postępowania upadłościowego nie otwiera upadłemu możliwości (a więc również i terminu) do zaskarżenia orzeczeń, których w trakcie postępowania upadłościowego nie zaskarżył syndyk masy upadłości (por. postanowienie SN z 3.02.2022 r., III CZ 82/22). Wskazać także należy na konieczność nie tylko właściwego formułowania żądania środków zaskarżenia, ale także właściwe oznaczenie strony postępowania, w praktyce można bowiem dostrzec nieprawidłowości w tym zakresie (por. P. Janda [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 144). Choć w literaturze przedmiotu zachodzi rozbieżność co do tego, czy upadły traci zdolność procesową czy tylko legitymację formalną (por. np. A. Jakubecki [w:] F. Zedler, A. Jakubecki, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2011, art. 144), to kwestia ta pozostaje bez szerszego wpływu na niniejszą sprawę. Dalej, stosownie do art. 367 u.p.u. po umorzeniu postępowania upadłościowego umarza się wszczęte przez syndyka niezakończone procesy o uznanie za bezskuteczną czynności dokonanej przez upadłego ze szkodą dla wierzycieli. Wzajemne roszczenia o zwrot kosztów procesu wygasają (ust. 1), a w innych postępowaniach cywilnych upadły wchodzi do postępowania w miejsce syndyka (ust. 2). Z informacji uzyskanych z Portalu Publicznego Krajowego Rejestru Zadłużonych wynika, że postępowanie upadłościowe w stosunku do T. J., prowadzone przez Syndyka, jest w toku. Zatem w momencie wniesienia skargi kasacyjnej (10 stycznia 2024 r.) podatnik był pozbawiony możliwości działania samodzielnie w sprawach dotyczących masy upadłości (do której niewątpliwie należy sprawa ustalenia zobowiązania podatkowego). W orzecznictwie wprost prezentowano już zasługujący na aprobatę pogląd, że wniesienie skargi kasacyjnej przez upadłego z pominięciem syndyka stanowi podstawię odrzucenia skargi kasacyjnej, a brak ten nie podlega konwalidacji (por. postanowienie NSA z dnia 24 października 2024 r., sygn. I OSK 1633/21). Z uwagi na bezwzględny charakter art. 144 ust. 1 i 2 u.p.u. jedynym podmiotem, który mógł w sprawie wnieść skargę kasacyjną, był Syndyk. Wniesienie skargi przez podmiot do tego nielegitymowany powinno skutkować odrzuceniem skargi przez sąd - o ile ów brak legitymacji ma charakter oczywisty (por. wyrok NSA 26 lipca 2016 r., sygn. I OSK 2560/14). Judykatura opowiada się przy tym za poglądem, że wniesienie skargi z pominięciem Syndyka nie może być konwalidowane jego oświadczeniem o podtrzymaniu skargi (por. postanowienie NSA z 21 listopada 2024 r., III OSK 807/23). Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia reglamentowanym terminem ustawowym na jej wniesienie. W trakcie biegu całego terminu na jej wywiedzenie w niniejszej sprawie uprawnionym do zainicjowania postępowania kasacyjnego był wyłącznie syndyk, który z prawa tego nie skorzystał. W rezultacie powyższego stwierdzić należało, że skarga kasacyjna wniesiona w imieniu upadłego z pominięciem Syndyka, tj. z naruszeniem art. 144 ust. 1 u.p.u. podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. jako wywiedziona przez podmiot nieuprawniony. Wada ta nie może zostać konwalidowana przez upadłego po zakończeniu postępowania upadłościowego i odzyskaniu prawa do występowania w postępowaniu sądowym w imieniu własnym, jeżeli do odzyskania legitymacji formalnej doszło po upływie terminu na wywiedzenie skargi kasacyjnej. W tej sytuacji należało uznać, że niniejsza skarga kasacyjna powinna zostać odrzucona przez Sąd I instancji - na podstawie art. 178 p.p.s.a. Skoro jednak WSA tego nie uczynił, skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Bartosz Wojciechowski (spr.) sędzia NSA
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 13 lutego 2024
- Symbol z opisem
- 6110 Podatek od towarów i usług
- Hasła tematyczne
- Odrzucenie skargi kasacyjnej
- Skarżony organ
- Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
- Sędziowie
- Bartosz Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
art. 144 ust. 1 i 2 · Dz.U. 2025 poz. 614
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 178, art. 180 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Po 929/26 · 29 października 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 29 października 2026 r., I SA/Po 929/26 – podatek od towarów i usług
Sygnatura: I SA/Lu 471/26 · 29 października 2026
Postanowienie WSA w Lublinie z 29 października 2026 r., I SA/Lu 471/26 – podatek od towarów i usług
Sygnatura: I SA/Łd 50/26 · 29 października 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 29 października 2026 r., I SA/Łd 50/26 – podatek od towarów i usług
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny