I FSK 282/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 540/17 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 marca 2017 r. nr 1201-IOV-2.4103.7.2017.22 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od II kwartału 2012 r. do III kwartału 2013 r. oraz poszczególne miesiące od kwietnia 2012 r. do września 2013 r. oraz listopad i grudzień 2013 r. postanawia: 1) podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne, 2) znieść postępowanie kasacyjne przeprowadzone od 1 listopada 2017 r., 3) umorzyć postępowanie kasacyjne.

Wyrokiem z 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 540/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S. sp. z o.o. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej "organ") z 30 marca 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od 2012 r. i 2013 r. Od powyższego wyroku Spółka reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego T.T. wywiodła skargę kasacyjną (data wniesienia skargi kasacyjnej - 11 października 2017 r.). Postanowieniem z 6 września 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej "P.p.s.a.". W wyniku badania formalnoprawnej poprawności skargi kasacyjnej stwierdzono bowiem, że od 1 listopada 2017 r. skład zarządu Spółki pozostaje nieobsadzony, a zatem Spółka nie posiada organu uprawnionego do jej reprezentowania. Następnie pismem z 14 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do pełnomocnika Skarżącej o udzielenie informacji, czy braki w składzie organów Spółki uniemożliwiające jej działanie zostały usunięte oraz ewentualne potwierdzenie tej okoliczności stosownymi dokumentami. Z uwagi zaś na brak reakcji pełnomocnika Spółki na powyższe wezwanie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 31 § 1 P.p.s.a., wezwał Skarżącą do usunięcia braków w składzie organów uniemożliwiających jej działanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym wniesioną skargą kasacyjną, poprzez powołanie zarządu, w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia wezwania, pod rygorem zniesienia postępowania kasacyjnego w zakresie dotkniętym brakami. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 17 października 2022 r., a zatem wyznaczony w wezwaniu termin upłynął 17 listopada 2022 r. Mimo to Spółka nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Również z treści wpisów ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej "KRS") nie wynika, aby w Spółce został powołany zarząd (zob. wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego zawierający informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców wg stanu na dzień 25 stycznia 2023 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżąca jest osobą prawną, mającą formę prawną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z art. 28 § 1 P.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kompetencje organu uprawnionego do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania posiada zarząd (art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych [tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1467, ze zm.]). Jak wynika z treści wpisów ujawnionych w KRS do składania oświadczeń w imieniu Spółki i reprezentowania jej na zewnątrz - w razie powołania zarządu jednoosobowego - jest uprawniony jedyny członek zarządu samodzielnie, a w razie powołania zarządu wieloosobowego - uprawnieni są łącznie dwaj członkowie zarządu lub członek zarządu łącznie z prokurentem. W przypadku udzielenia prokury samoistnej, do reprezentowania Spółki jest uprawniony prokurent samodzielnie. Od chwili wpisania Spółki do Rejestru Przedsiębiorców do 30 czerwca 2016 r. funkcję członka zarządu (prezesa) Spółki pełnił jednoosobowo J.S. Z pisemnych wyjaśnień pełnomocnika Skarżącej składanych w toku postępowania kasacyjnego (k. 213) wynika ponadto, że J.S. pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki również w okresie od 25 kwietnia do 31 października 2017 r. Został bowiem powołany na to stanowisko Uchwałą nr 1/4/2017 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 25 kwietnia 2017 r., po czym 12 października 2017 r. złożył rezygnację ze skutkiem na 31 października 2017 r. Skutki prawne obu opisanych zdarzeń nie zostały jednakże ujawnione w KRS. Zgodnie z art. 31 § 1 P.p.s.a. jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W myśl zaś § 3 art. 31 cytowanej ustawy jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Jak podkreśla się w doktrynie, pojęcie zniesienia postępowania, jakim ustawodawca posłużył się w ww. przepisie, oznacza uznanie tego postępowania za niebyłe (w całości lub w części), zarówno w zakresie czynności procesowych stron, jak i czynności sądu. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 31 § 3 P.p.s.a. może ponadto zaistnieć potrzeba wydania przez sąd - alternatywnie - postanowienia o odrzuceniu skargi (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.), o umorzeniu postępowania (art. 161 § 1 pkt 2 lub 3 P.p.s.a.), o zawieszeniu postępowania (art. 124 § 1 P.p.s.a.) (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2021 r., s. 256-257). Z uwagi zatem na fakt, że braki w składzie organów osoby prawnej mają charakter usuwalny, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 31 § 1 zd. 1 P.p.s.a., wyznaczył Skarżącej termin do ich uzupełnienia (poprzez powołanie zarządu). Wezwanie, doręczone 17 października 2022 r., pozostało jednakże bez odpowiedzi (termin w nim zakreślony upłynął bezskutecznie 17 listopada 2022 r.). Skoro postępowanie kasacyjne nie może się toczyć, gdy będąca jego stroną Spółka nie ma właściwej reprezentacji i nie może w związku z tym działać w tym postępowaniu, konieczne było zniesienie postępowania kasacyjnego w zakresie, w jakim toczyło się ono po zdarzeniu powodującym utratę przez Spółkę możliwości działania w tym postępowaniu, co miało miejsce 31 października 2017 r., tj. w dniu, w którym skuteczna stała się rezygnacja J.S. z funkcji prezesa zarządu Spółki. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Ponieważ w okolicznościach sprawy brak w składzie organu powołanego do reprezentacji Spółki zaistniał już po skutecznym zainicjowaniu postępowania kasacyjnego, należy uznać, że skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona (brak jest podstaw do jej odrzucenia), jednak powstała sytuacja uniemożliwia kontynuowanie postępowania kasacyjnego i jego merytoryczne zakończenie. W takim przypadku konieczne stało się umorzenie postępowania kasacyjnego jako bezprzedmiotowego. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 128 § 1, art. 31 § 3 i art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., podjął zawieszone postępowanie, zniósł postępowanie zainicjowane skargą kasacyjną Spółki w zakresie, w jakim toczyło się ono po 31 października 2017 r. oraz umorzył postępowanie kasacyjne.