I FSK 2448/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 367/21 w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 26 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2015 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 367/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę G. Sp. z o.o. z siedzibą w K.(dalej "Skarżąca" lub "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 26 marca 2021 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2015 r. Od powyższego orzeczenia Skarżąca, za pośrednictwem pełnomocnika złożyła skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu żądania wstrzymania wykonania decyzji podkreślono, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby u Skarżącej skutki trudne do odwrócenia - obciążenie Spółki na kwotę 41.487 zł, będzie stanowić dla niej znaczące trudności w sytuacji, w której w dniu 1 marca 2020 r. Spółka zawiesiła swoją działalność i obecnie nie funkcjonuje na rynku gospodarczym, zatem nie generuje zysków, wobec czego nałożenie na Skarżącą wykonania zaskarżonej decyzji będzie stanowiło uszczuplenie majątku Skarżącej i pogorszenie jej sytuacji finansowej, a co więcej - wymusi na spółce zgłoszenie upadłości, względnie wszczęcie postępowań restrukturyzacyjnych. Ponadto we wniosku wskazano, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody - spółka z uwagi na brak środków przeznaczonych na wykonanie zaskarżonej decyzji będzie zmuszona zaciągać kolejne zobowiązanie finansowe, co w przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej będzie stanowiło znaczącą trudność, a w sytuacji uznania skargi kasacyjnej za zasadną wysokość zaciągniętych zobowiązań będzie stanowić szkodę Skarżącej spowodowaną nieprawidłowym działaniem organów administracji publicznej i sądu administracyjnego. Tym samym wykonanie decyzji uniemożliwi Skarżącej w zupełności wznowienie wykonywania działalności gospodarczej. Zatem, gdyby Skarżąca została obciążona w/w należnościami, a następnie decyzja zostałaby uchylona wyrokiem, to Skarżąca mogłaby odnieść znaczącą szkodę z uwagi na uszczuplenie jej majątku w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne — “znaczna szkoda" oraz “trudne do odwrócenia skutki" — powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej skarżącej z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony, nie sposób bowiem ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany (tj. znaczny) charakter. Warto podkreślić, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Pełnomocnik Skarżącej nie uzasadnił wniosku w sposób, jaki nakazuje przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę, bądź trudne do odwrócenia skutki. Przede wszystkim do wniosku Skarżąca nie przedłożyła dowodów obrazujących jej sytuację majątkową i okoliczności, z których chce wywodzić skutki. Należy też zauważyć, że postanowieniem z dnia 28 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w sprawie o sygn. akt I SPP/Rz 88/21 odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż Skarżąca nie przedstawiła informacji, że posiadane środki są lub muszą być przeznaczone na inne niezbędne wydatki, a w formularzu powołano się jedynie na fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej. Do formularza nie dołączono żadnych dowodów potwierdzających zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, na co powoływała się Skarżąca. Na przedmiotowe postanowienie Skarżąca złożyła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2021 r. sygn. akt I SPP/Rz 88/21 utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie, odmawiające przyznania prawa pomocy. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10; CBOSA). Poza tym należy mieć na względzie, wynikającą z art. 61 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmienność przesłanek warunkujących przyznanie przez sąd administracyjny stronie skarżącej ww. form "pomocy". Dlatego też to strona zobowiązana jest poprzez dobór argumentacji oraz zwrócenie uwagi na okoliczności faktyczne odzwierciedlone w aktach sprawy (w przedłożonych dokumentach), przestawić powody żądania odpowiadające przesłankom wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Takiego działania Skarżącej w tej sprawie zabrakło. Analiza wywodów Skarżącej pokazuje, że w istocie negatywnych konsekwencji wykonania decyzji Spółka upatruje w samym obowiązku zapłaty i podjęciu działań zmierzających do zgromadzenia odpowiednich środków, co może okazać się zbędne w przypadku wygrania sporu. Tymczasem zwrócić trzeba uwagę, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (postanowienie NSA z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13). W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwraca się uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14, NSA stwierdził, że “obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosowanie do art. 61 § 3, orzekł jak w sentencji.