I FSK 2416/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku F. s.c. z siedzibą w R. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Zbigniewa Łobody od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej F. s.c. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 września 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 217/21 w sprawie ze skargi F. s.c. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2021 r., nr 1801-IOV-2.4103.92.2020 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2015 r. postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Zbigniewa Łobody od orzekania w sprawie I FSK 2416/21.

Wyrokiem z 14 września 2021 r., sygn. I SA/Rz 217/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę F. s.c. z siedzibą w R. (dalej: spółka, skarżąca, wnioskodawca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do kwietnia 2015 r. Spółka zaskarżyła ww. wyrok skargą kasacyjną. Dnia 5 marca 2025 r. skarżąca spółka złożyła wniosek o wyłączenie – na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) – sędziego NSA Zbigniewa Łobody od orzekania w sprawie, wskazując, że sędzia ten nie spełnia konstytucyjnego, konwencyjnego i traktatowego standardu bezstronności, w efekcie czego jego udział w składzie orzekającym prowadziłby do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych. Zdaniem strony, okolicznością budzącą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego Zbigniewa Łobody są okoliczności związane z powołaniem go na urząd sędziego z udziałem upolitycznionej KRS, która nie spełnia wymogów niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej. W uzasadnieniu strona powołała się na wyrok pilotażowy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce z dnia 23 listopada 2023 r. (skarga nr 50849/21) oraz na uchwałę NSA o sygn. akt I FPS 3/22. Podkreślono, że wnioskodawca ma uzasadnione wątpliwości co do bezstronności SNSA Zbigniewa Łobody i tego, czy jego sprawa zostanie rozstrzygnięta przez sędziego, który nie podlega żadnym zewnętrznym naciskom i podejmie decyzję wyłącznie na podstawie przepisów prawa i okoliczności faktycznych sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie sędziego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 p.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.). Na mocy art. 193 p.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z dniem 15 lipca 2022 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1259), wszedł w życie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.; dalej: p.u.s.a.). Przepis ten przewiduje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3), a uwzględniając wniosek, sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy (art. 5a § 13). W rozpatrywanej sprawie autor wniosku jako podstawę prawną wyraźnie wskazał art. 19 p.p.s.a. Należy w tym miejscu powołać się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, wydaną w składzie siedmiu sędziów, o następującej treści: "Zakres przedmiotowy normy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a". Z przepisu art. 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 27 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 957/23, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym w całości podziela stanowisko wyrażone w uchwale I FPS 3/22. Uwzględniając zatem to, że wszystkie wskazane we wniosku o wyłączenie sędziego Zbigniewa Łobody okoliczności mające uzasadnić spełnienie przesłanek do jego wyłączenia dotyczą wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności i związane są z okolicznościami towarzyszącymi jego powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 19 p.p.s.a. uzasadniające wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy. Wskazać wypada na koniec, że spółka reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), który powinien mieć wiedzę, z jakiego trybu powinien korzystać, formułując wniosek o wyłączenie sędziego z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności uwarunkowane sposobem jego powołania. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Bartosz Wojciechowski (spr.) Marek Kołaczek Artur Mudrecki sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA