I FSK 238/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku B. B. w zakresie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 101/23 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2022 r. nr 428000-COP2.4103.23.2022.11 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do lipca 2018 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji.

Wyrokiem z 21 września 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 101/23, Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę B. B. na decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z 12 grudnia 2022 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2017 r. oraz od stycznia do lipca 2018 r. Skarżący wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną. Pismem z 17 lipca 2025 r. (data wpływu) skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania: decyzji drugiej instancji w części, w której utrzymano w mocy decyzję pierwszej instancji i decyzji pierwszej instancji w całości. W ocenie pełnomocnika skarżącego, za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia podatnikowi znacznej szkody jak również spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wskazał, iż istotna zmiana okoliczności jest związana z uzyskaniem ulgi płatniczej w formie pomocy de minimis poprzez rozłożenie na raty spłaty należności i wyczerpaniem limitu tej pomocy. Skarżący argumentował, iż przekroczenie limitu uzyskanej pomocy de minimis, skutkować będzie najprawdopodobniej brakiem uzyskania takiej pomocy odnośnie do pozostałych do zapłaty kwot wynikających z zaskarżonej decyzji, co zapewne spowoduje wszczęcie egzekucji. W ocenie skarżącego egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji organu drugiej instancji doprowadziłaby do likwidacji działalności gospodarczej skarżącego, wyprzedaży majątku i upadłości połączonej z niezaspokojeniem roszczeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "P.p.s.a."), sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest spełnienie przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy, przy czym uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Ponadto, argumentacja strony odnosząca się do zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188). Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest spełnienie przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Trzeba zaznaczyć, że skarżący już w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji domagała się wstrzymania wykonania decyzji. Postanowieniem z 24 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 101/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek, wskazując, że podnoszona przez skarżącego argumentacja nie dawała podstaw, aby stwierdzić, że w sprawie zachodziły przesłanki, które skutkowałyby fakultatywnym wstrzymaniem wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 maja 2023 r., sygn. akt I FZ 130/23 oddalił zażalenie skarżącego na powyższe orzeczenie. Zgodnie z art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie, że ponownie złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winno się traktować jako wniosek o zmianę uprzednio zapadłego postanowienia w przedmiocie wstrzymania bądź odmowy wstrzymania wykonania aktu w trybie art. 61 § 4 P.p.s.a. (postanowienie NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 85/24, z 8 listopada 2023 r., sygn. akt I FSK 1242/23; CBOSA). Skoro podlegający obecnie analizie wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, jest kolejnym żądaniem o zastosowanie ochrony tymczasowej sformułowanym w sprawie, winien podlegać ocenie przez pryzmat przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 4 P.p.s.a., tj. pod kątem zaistnienia zmiany okoliczności istotnych z punktu widzenia sprawy wpadkowej w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności (postanowienie NSA z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 1390/24; CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożony w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, nie zawiera uzasadnienia, które przemawiałoby za zmianą rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji funkcjonującego w obrocie prawnym. Wprawdzie skarżący wskazał, iż w stosunku do 2022 r. dochody z prowadzonej działalności spadły z 1 464 569,07 zł do 786 841,59 zł w 2023 r. i 741 109,04 zł w 2024 r., jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dochody te pozostają nadal na wysokim poziomie. Także podnoszona przez skarżącego okoliczność udzielenia ulgi płatniczej poprzez rozłożenie na raty spłaty należności i wyczerpanie limitu udzielonej pomocy de minimis i w konsekwencji spłaty pozostałej należności nie jest okolicznością, która przemawiałaby za udzieleniem skarżącemu ochrony tymczasowej. Skarżący wskazała na typowe, a nie nadzwyczajne, skutki ewentualnego wykonania decyzji w przedmiocie podatku VAT. Ochrona tymczasowa polegająca na wstrzymaniu wykonania decyzji nie służy zaś zabezpieczeniu jej adresata przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie można byłoby naprawić w przypadku wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego w efekcie przeprowadzonej kontroli sądowej. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Wniosek bowiem poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Tymczasem skarżący poza decyzjami w zakresie rozłożenia płatności na rat wraz z wydrukiem bankowym dotyczącym spłaty części należności, wstępnego rachunków zysów i strat za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. oraz bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2024 r. nie przedstawił żadnej dokumentacji na poparcie swoich tez. Skoro sytuacja skarżącego podlegała już ocenie, przy rozstrzyganiu wniosku o zastosowaniu ochrony tymczasowej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który postanowieniem z 24 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 101/23, odmówił jej przyznania a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, to skarżący oczekując zmiany tego rozstrzygnięcia (art. 61 § 4 P.p.s.a.) winien ze szczególną starannością wykazać, iż zaszła taka zmiana okoliczności, aby sąd administracyjny udzielił mu owej ochrony. Tymczasem skarżący powoływała się na ogólnikowo ujęte skutki zaskarżonej decyzji, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Zadaniem strony jest przedstawienie spójnego i wyczerpującego obrazu sytuacji materialnej i kondycji finansowej, w sytuacji, gdy tego rodzaju okoliczności mają przesądzać o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody. Sąd administracyjny oceniając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej nie działa z urzędu, dlatego tak istotne jest odpowiednie umotywowanie takiego wniosku. Tego zaś w niniejszej sprawie zabrakło. Dodatkowo, nie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji skarżącego także wskazana przez niego obecnie okoliczność posiadania przez niego nieruchomości w Hiszpanii o wartości około 0,5 mln euro, przy pozostałej do spłaty kwocie kredytu około 230 000,00 euro. Na zakup tej nieruchomości skarżący zaciągnął w 2023 r. kredyt w euro, co oznacza , iż miał wysoką zdolność kredytową. Fakt, iż skarżący, uzyskał w 2023 r. ten kredyt, a w 2025 r. pozostało mu do spłaty około 230 000,00 euro świadczy niewątpliwie o jego dużej płynności finansowej. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że brak jest podstaw do przyjęcia, że nastąpiła zmiana okoliczności, o których mowa w art. 61 § 4 P.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 i § 5 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.