I FSK 2353/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skarg T. B. 1) z dnia 20 grudnia 2023 r., 2) z dnia 8 stycznia 2024 r., o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 2283/19, w sprawie ze skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 278/19 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 28 stycznia 2019 r., nr 2801-IOV.4103.80.2018 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2012 r. do stycznia 2013 r. postanawia odrzucić skargi o wznowienie postępowania sądowego. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., I FSK 2283/19, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną T. B. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 278/19, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 28 stycznia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2012 r. do stycznia 2013 r. W piśmie z dnia 20 grudnia 2023 r. skarżący – działając bez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wskazanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako podstawę wznowienia wskazując art. 273 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) i podnosząc, że orzeczenie "mogło zostać wydane w wyniku przestępstwa". W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że decyzja ostateczna została wydana w wyniku przestępstwa, a pracownicy Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie "doprowadzili do poświadczenia nieprawdy przed Sądem". Zdaniem skarżącego Zastępca Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie "stosuje prawne wymuszenie rozbójnicze na tle podatkowym z użyciem ostrego niebezpiecznego narzędzia jakim jest ordynacja podatkowa doprowadzając do śmierci podatnika". W uzasadnieniu pisma skarżący podniósł szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego/podatkowego, kwestionując również sposób rozpoznania skargi przez WSA w Olsztynie, w tym niezawisłość sądu. Skarżący odniósł się do stanu faktycznego sprawy, podnosząc rzeczywistość wykonanych usług i swoją dobrą wiarę. W wykonaniu zarządzenia z dnia 22 grudnia 2023 r. skarżący został poinformowany o wymogu sporządzenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem NSA w badanej sprawie przez osobę posiadającą uprawnienia, o których mowa w art. 175 § 1-3 pkt 1 p.p.s.a. i wezwany do wykazania spełnienia tego warunku w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 lutego 2024 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie. W piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r. skarżący, tym razem działając przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) wniósł kolejną skargę o wznowienie postępowania w sprawie I FSK 2283/19, tym razem na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a., z uwagi na wykrycie przez skarżącego takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których skarżący nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że "nowymi okolicznościami świadczącymi o możliwości wznowienia postępowania w niniejszej sprawie są okoliczności dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez Izbę Administracji Skarbowej w Olsztynie poprzez pominięcie przez [tę Izbę], że Skarżący wykonał wszystkie usługi budowlane stanowiące podstawę do wystawienia faktur we własnym zakresie oraz przy pomocy podwykonawców oraz [...] w sposób prawidłowy odliczył kwotę naliczonego podatku VAT wynikającego z wystawionych przez jego podwykonawców faktur. Skarżący podnosi, że organy nie dysponowały dowodami, [że] pomiędzy stronami obrotu gospodarczego nie doszło do rzeczywistej operacji gospodarczej". Autor skargi o wznowienie postępowania wskazał też na działania skarżącego mające świadczyć o rzeczywistym charakterze spornych transakcji i dobrej wierze w kontaktach z kontrahentami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Obie skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., I FSK 2283/19, podlegają odrzuceniu, choć z innych powodów. Jeśli chodzi o pierwszą ze skarg, tj. sporządzoną osobiście przez skarżącego skargę z dnia 20 grudnia 2023 r., to podlega ona odrzuceniu z uwagi na niewykazanie, że skarżący posiada uprawnienia umożliwiające pominięcie przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzaniu skargi o wznowienie postępowania, do której rozpoznania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny (por. art. 276 w zw. z art. 175 p.p.s.a.). W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie obowiązku sporządzenia skargi o wznowienie postępowania sądowego przez uprawniony podmiot jest brakiem nieusuwalnym, który powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i 276 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1121, Teza 6 do art. 276 i powołane tam orzecznictwo). Skarżący sporządził skargę o wznowienie postępowania w sprawie I FSK 2283/19 osobiście i – mimo stosownego wezwania – nie wykazał, że spełnia wymagania z art. 175 § 1 p.p.s.a. Ten brak skargi wznowieniowej z dnia 20 grudnia 2023 r., będący uchybieniem nieusuwalnym, musi powodować jej odrzucenie (por. np. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r., I GSK 359/05 opubl. ONSAiWSA 2005/5/98). Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił tę skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 193 i 276 p.p.s.a. Z kolei skarga o wznowienie postępowania z dnia 8 stycznia 2024 r., sporządzona w imieniu skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Skarga z dnia 8 stycznia 2024 r. podlega odrzuceniu, gdyż nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Formułując taką ocenę, Sąd miał na uwadze, że na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. badanie i rozstrzyganie w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy formalnie powołano się w niej na jedną lub więcej podstaw wznowienia przez wskazanie przepisu je wyrażającego w ramach art. 271-273 p.p.s.a. Czynności te wymagały przede wszystkim zweryfikowania, czy przez wzgląd na uzasadnienie podnoszone podstawy rzeczywiście zachodzą. Skarga o wznowienie musi bowiem zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, bo tak stanowi art. 279 ab initio p.p.s.a. Sformułowanie zatem podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a. samo przez się nie oznacza oparcia takiej skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że wskazana podstawa w istocie nie zachodzi. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jako podstawę wznowieniową pełnomocnik skarżącego wskazał art. 273 § 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W przepisie tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że wystąpiły "nowe okoliczności świadczące o możliwości wznowienia postępowania w niniejszej sprawie", jednak nawet pobieżne zapoznanie się z uzasadnieniem tego twierdzenia pozwala na wniosek, że pełnomocnik w istocie na żadną nową okoliczność nie wskazuje (już nie mówiąc o wykazaniu, że doszło do "późniejszego wykrycia" takiej okoliczności, czy tego, że skarżący nie mógł powołać się na tę okoliczność w toku postępowania kasacyjnego zakończonego niespełna miesiąc wcześniej). "Nową okolicznością" nie może być odmienna ocena dowodów od tej dokonanej przez organy i sądy, czy proste zaprzeczanie faktom ustalonym w toku postępowania podatkowego, tymczasem taka sytuacja ma miejsce w sprawie. Rzetelność faktur otrzymanych i wystawianych przez skarżącego stanowiła główne zagadnienie sporne w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się też do kwestii badania ewentualnej dobrej wiary skarżącego. To, że Sąd nie zgodził się ze skarżącym w tym względzie podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji i organów, nie oznacza, że skarżący może polemizować z poglądami Sądu poprzez wskazanie, że "błędne ustalenie stanu faktycznego" stanowi nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania. Skarga o wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny środek prawny, służący wzruszeniu prawomocnych orzeczeń sądowych w ściśle określonych w przepisach prawa przypadkach, nie kolejny środek odwoławczy, w którym można ponownie odwoływać się do już zajętego wcześniej stanowiska. Podsumowując przedstawione rozważania, należy uznać, że przedmiotowa skarga o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, a w konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił tę skargę na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Sylwester Marciniak Sędzia NSA