I FSK 235/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 336/16 odrzucającego skargę I. C. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników VAT postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z 5 lipca 2016 r., I SA/Bd 336/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę I. C., jako niedopuszczalną, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa). W skardze kasacyjnej od ww. postanowienia zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 Ppsa poprzez błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu dniem wniesienia skargi jest data jej nadania przez Sąd pod adres właściwego organu i w konsekwencji odrzuceniem skargi złożonej bezpośrednio do Sądu w terminie właściwym do wniesienia skargi, - art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa poprzez jego zastosowanie, co spowodowało odrzucenie skargi mimo braku podstaw ku temu. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie przypomnieć należy, że zasadniczą przyczyną odrzucenia skargi strony było niewyczerpanie (w stosownym terminie) trybu remonstracji, o którym mowa w art. 52 § 3 Ppsa. W ocenie Sądu okoliczność ta czyniła skargę niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Wobec tego ocena uwag poczynionych przez Sąd pierwszej instancji na marginesie wywodu, na czym koncentruje się argumentacja skargi kasacyjnej (s. 3), a dotyczących dochowania terminu do wniesienia skargi określonego w art. 53 § 2 Ppsa, ma znaczenie drugorzędne i musi ustąpić pierwszeństwa analizie poprawności zastosowania w zaskarżonym postanowieniu ww. art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Na tym tle za istotny uznać należy pogląd wyrażony m.in. w postanowieniu NSA z 21 kwietnia 2016 r., II OSK 825/16 (CBOSA), który podziela również skład orzekający w tej sprawie. Jak zauważono tamże, "skarga wniesiona bez wyczerpania przewidzianego ustawą trybu zaskarżenia jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa"; natomiast "czynność dokonana po terminie nie wywiera skutków prawnych a tym samym nie może skutkować uznaniem, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa miało miejsce i możliwe jest złożenie skargi do sądu administracyjnego. Ustalenie przez Sąd, że w istocie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie nastąpiło (jako że miało miejsce po terminie – uwaga Sądu) skutkować musiało stwierdzeniem, że nie został zachowany tryb wnoszenia skargi z art. 52 § 3 Ppsa i wniesienie skargi było niedopuszczalne." Odnosząc to stanowisko do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że uchybienie terminowi określonemu w ww. przepisie nie nasuwa wątpliwości. Termin ten rozpoczyna bowiem bieg od dnia "w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności". Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że przyjęcie najbardziej korzystnej dla strony daty uzyskania informacji o skarżonej czynności wykreślenia z rejestru podatników VAT wskazuje na dzień 4 lutego 2016 r., tj. na datę, którą opatrzono pismo skarżącego do organu, w którym ujawnia on fakt wiedzy o "wykreśleniu (...) z ewidencji płatników VAT" (k. 19 akt adm.). Bez znaczenia są w tym kontekście intencje strony związane z ww. pismem, jak i przyczyny oczekiwania na stosowną do tychże intencji reakcję organu (s. 4 skargi kasacyjnej). Kluczowa dla otwarcia terminu określonego w art. 52 § 3 Ppsa była bowiem wiedza strony o dokonaniu przez organ czynności kwestionowanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która nie budzi w świetle treści ww. pisma wątpliwości. W tym stanie rzeczy czternastodniowy termin na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał z dniem 18 lutego 2016 r., podczas gdy strona dokonała tej czynności – jak sama wskazuje – dopiero pismem z 11 marca 2016 r. Oznacza to, że tryb wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie został prawidłowo wyczerpany przez skarżącego z uwagi na uchybienie czternastodniowego terminu określonego w art. 52 § 3 Ppsa, co czyniło skargę – co do zasady – niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika przy tym, aby Sąd analizował kwestię winy skarżącego w uchybieniu ww. terminowi (do dokonania remonstracji), co stosownie do art. 52 § 3 zdanie drugie Ppsa umożliwia, w razie braku tejże, rozpoznanie skargi. W skardze kasacyjnej brak jest jednakże zarzutów w tym zakresie. Nie powołano bowiem ani zarzutu naruszenia ww. przepisu, ani też art. 141 § 4 w zw. z art. 166 Ppsa, co skład orzekający musi brać pod uwagę stosownie do art. 183 § 1 Ppsa (związanie granicami skargi kasacyjnej). Stąd też kwestia ta pozostaje poza kognicją Sądu odwoławczego. Skoro uznanie skargi za niedopuszczalną było prawidłowe w granicach zarzutów analizowanych przez Sąd drugiej instancji, to ocena kwestii dochowania terminu na wniesienie skargi określonego w art. 53 § 2 Ppsa, w przypadku jej złożenia bezpośrednio do Sądu, jawi się jako bezprzedmiotowa. Z tych powodów należało orzec jak w sentencji postanowienia, stosownie do art. 182 § 1 i 3 w zw. z art. 184 Ppsa.