I FSK 2312/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. z siedzibą w P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 września 2023 r. sygn. akt I SA/Op 107/23 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 27 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości.

Postanowieniem z 25 września 2023 r., sygn. akt I SA/Op 107/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę G. sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 27 stycznia 2023 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz zniósł postępowanie sądowe w całości. Sąd pierwszej instancji wskazał, że G. sp. z o.o. w P. (dalej: "spółka"), reprezentowana przez kuratora J.S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 27 stycznia 2023 r. Do skargi kurator załączyła zaświadczenie Sądu Rejonowego [...] z 7 października 2021 r., z którego wynika, że ustanowiona została kuratorem spółki i w związku z powyższym uprawniona jest do reprezentowania spółki "w postępowaniach kontrolno-podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej nr [...], przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 r. oraz po zakończonej kontroli podatkowej nr [...] w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres wrzesień 2019 r. – kwiecień 2020 r.". Z zaświadczenia wynika ponadto, iż jest ono "dokumentem uprawniającym kuratora, w zakresie wyżej wskazanych czynności, do występowania w sprawach podmiotu przed sądem, urzędami i instytucjami oraz przed osobami fizycznymi i prawnymi; stanowi ono także legitymację do podejmowania czynności prawnych w imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora". W ocenie Sądu pierwszej instancji z powyższego zaświadczenia wynikało, iż kurator nie była uprawniona do sporządzenia oraz wniesienia do sądu administracyjnego przedmiotowej skargi. Postanowieniem z 9 maja 2023 r. Sąd postanowił dopuścić tymczasowo do czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym spółkę, reprezentowaną przez kuratora oraz wyznaczyć termin trzech miesięcy, od dnia doręczenia kuratorowi spółki tego postanowienia, do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi. Do dnia wydania postanowienia, kurator nie przedłożyła do akt sprawy stosownego zaświadczenia, z którego wynikałoby jej umocowanie do działania w imieniu spółki przed WSA w Opolu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła kurator spółki. Orzeczenie zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie: - art. 42 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm., dalej: "k.c.") w zw. z 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") w zw. z art. 138d § 1 i 2 tej ustawy, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż przepisy te nie stanowią z mocy prawa o umocowaniu kuratora osoby prawnej, wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 42 § i k.c. z wniosku organu podatkowego, o którym mowa w art. 138 Ordynacji podatkowej do wniesienia zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego na postanowienie lub decyzję organu podatkowego, kończące postępowanie administracyjne w sprawie, dla której kurator był ustanowiony, podczas gdy kurator, powoływany na podstawie art. 42 § 1 k.c. z wniosku organu podatkowego, o którym mowa w art. 138 zgodnie z art. 138d § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i art. 42 § 2 k.c. może ją reprezentować w toku postępowań podatkowych prowadzonych w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, jak i w toku postępowań sądowoadministracyjnych, - art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 42 § 2 k.c. w zw. z art. 604 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm., dalej: "k.p.c."). przez nieprawidłowe ustalenie, że strona nie miała zdolności procesowej do wniesienia skargi na postanowienie organu wyższego stopnia, co skutkowało odrzuceniem skargi, podczas gdy strona była reprezentowana przez prawidłowo ustanowionego kuratora, umocowanego do reprezentowania spółki w tymże postępowaniu sądowoadministracyjnym, co wynika wprost z zaświadczenia, wydanego przez Sąd Rejonowy [...], 7 października 2021 r., które poświadcza, iż kurator - radca prawny J.S., jest uprawniona do reprezentowania spółki w postępowaniach kontrolno-podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej, przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 r. oraz po zakończonej kontroli podatkowej w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres wrzesień 2019 . - kwiecień 2020 r. - w zakresie wskazanym powyżej do występowania w sprawach podmiotu przed sądem, urzędami i instytucjami oraz przed osobami fizycznymi i prawnymi. Zaświadczenie to stanowi także legitymację do podejmowania czynności prawnych w imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora, - art. 31 § 1 p.p.s.a. poprzez wezwanie kurator do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi, podczas gdy takie umocowanie wynika wprost z załączonego do skargi zaświadczenia, wydanego przez Sąd Rejonowy [...], 7 października 2021 r., które poświadcza, iż kurator - radca prawny J.S. jest uprawniona do reprezentowania spółki w postępowaniach kontrolno-podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej, przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 r. oraz po zakończonej kontroli podatkowej w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres wrzesień 2019 r. - kwiecień 2020 r. - w zakresie wskazanym powyżej do występowania w sprawach podmiotu przed sądem, urzędami i instytucjami oraz przed osobami fizycznymi i prawnymi. Zaświadczenie to stanowi także legitymację do podejmowania czynności prawnych w imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kurator zrzekła się także przeprowadzenia rozprawy. Organ podatkowy nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu 25 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 27 stycznia 2023 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanowił znieść postępowanie sądowe w całości oraz odrzucić skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż skarżąca posiada braki w zarządzie spółki, które uniemożliwiają jej działanie. W ocenie Sądu z przedłożonego przez kuratora zaświadczenia do skargi, wydanego przez Sąd Rejonowy [...], z 7 października 2021 r., nie wynika aby kurator została upoważniona do działania w imieniu spółki w przedmiotowym postępowaniu. Z dokumentu tego wynika, że kurator uprawniona jest do reprezentować spółki w postępowaniach kontrolno-podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej nr [...], przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 r. oraz po zakończonej kontroli podatkowej nr [...] w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres wrzesień 2019 - kwiecień 2020. Natomiast do występowania w sprawach spółki przed sądem, urzędami i instytucjami oraz przed osobami fizycznymi i prawnymi kurator - zgodnie z treścią tego zaświadczenia - została uprawniona w zakresie wyżej wskazanych w nim czynności. Ponadto z zaświadczenia wynik, iż stanowi ono także legitymację do podejmowania czynności prawnych w imieniu osoby, dla której ustanowiono kuratora. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując oceny treści powołanego wyżej zaświadczenia Sądu Rejonowego w Opolu, Sąd pierwszej instancji doszedł do błędnego przekonania, iż kurator nie była uprawniona do sporządzenia oraz wniesienia do sądu administracyjnego przedmiotowej skargi i błędne uznał brak zdolności procesowej, uniemożliwiający jej działanie, uznając, że brak ten winien być potraktowany jako brak w zakresie zdolności procesowej, który może być uzupełniony w sposób określony w art. 31 p.p.s.a., oraz wezwał kuratora do uzupełnienia braków poprzez przedłożenie zaświadczenia Sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi. W zaświadczeniu Sądu Rejonowego wyraźnie wskazano, że kurator uprawniona jest do działania w imieniu spółki (w zakresie wskazanych czynności) przed "sądem". Tak szerokie sformułowanie pozwala na przyjęcie, że dotyczy to wszelkich sądów. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców dotyczącego spółki (nr KRS [...]) w Dziale 5, Rubryce 1 – kurator, pod poz. 2, widniej wpis o ustanowieniu kuratora – J.S., która na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 28.06.2023r. uprawniona jest reprezentowania spółki w toku całych postępowań kontrolno - podatkowych - doręczenia protokołu kontroli podatkowej, przeprowadzenia postępowania podatkowego w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2020 r. oraz po zakończonej kontroli podatkowej w zakresie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres: wrzesień 2019 r. - kwiecień 2020 r. w tym do reprezentowania tej spółki w zakresie ww. postępowań także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Postanowieniem tym Sąd Rejonowy w Opolu doprecyzował jedynie zakres umocowania kuratora, bowiem w ocenie NSA, już z wcześniejszego zaświadczenia tego Sądu wynikało, że kurator może działać w imieniu spółki przed sądem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości.