I FSK 2183/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Ryszard Pęk, , , po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku P. K. o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 października 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 135/24 w sprawie ze skargi P. K. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2023 r. nr 1801-IOV-2.603.10.2023, nr 1801-IOV-2.603.11.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym postanawia nie uwzględnić wniosku o zmianę postanowienia z 21 stycznia 2025 r. o oddaleniu wniosku o zawieszenie postępowania.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 17 października 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 135/24, oddalił skargę P. K. (dalej: skarżący) na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: organ odwoławczy) z 21 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. 2. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której sformułował wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego w sprawie zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku o sygn. akt II AKa 230/21. 3. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 21 stycznia 2025 r. oddalił powyższy wniosek odmawiając tym samym zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. 4. Następnie skarżący pismem procesowym z 18 lutego 2025 r. złożył wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy karnej, zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku, sygn. akt II AKa 230/21, powołując się na treść art. 11 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Kwestia zasadności wniosku o zawieszenie postępowania kasacyjnego do czasu prawomocnego zakończenia sprawy karnej o sygn. II AKa 230/21 była już przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny, który odmówił zawieszenia postępowania postanowieniem z 21 stycznia 2025 r. w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z treścią art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. 5.3. W rozpoznawanej sprawie, w okresie od wydania postanowienia z 21 stycznia 2025 r. do czasu złożenia wniosku o zmianę tego postanowienia, nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania kasacyjnego. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przewidują, że postępowanie przed sądem administracyjnym może ulec zawieszeniu z mocy samego prawa (art. 123 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi), może ono również zostać zawieszone przez sąd z urzędu (art. 124 § 1 i art. 125 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi) lub na zgodny wniosek stron (art. 126 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Na podstawie art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przepisy powyższe znajdują odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu dzielą się na obligatoryjne (art. 124 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi) i fakultatywne (art. 125 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). W przypadku wystąpienia przesłanek obligatoryjnych sąd administracyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania, przesłanki fakultatywne natomiast, ocenie sądu pozostawiają zasadność zawieszenia postępowania na ich podstawie. Istotne jest również to, iż zawieszenie postępowania na podstawie ostatnio wymienionych przesłanek następuje z urzędu, nawet jeżeli strona postępowania wystąpiłaby z takim wnioskiem. W niniejszej sprawie brak zgodnego wniosku stron o zawieszenie postępowania, zaś z treści wniosku, jak i okoliczności przedstawionych we wniosku skarżącego wynika, że zawieszenie postępowania, powinno nastąpić na podstawie fakultatywnej przesłanki z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, a więc umożliwiającej sądowi administracyjnemu zawieszenie postępowania z urzędu, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), dokonując wykładni art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi podkreślił, że kluczowe do zrozumienia tego przepisu słowo "zależy" nie oznacza jakiegokolwiek wpływu, ale wpływ przewidziany prawem. Chodzi więc o taką sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Podzielając poglądy wyrażone w przytoczonej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie stwierdza, że opisany powyżej stosunek zależności nie występuje pomiędzy postępowaniem karnym prowadzonym przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku (sygn. akt II AKa 230/21), a niniejszym postępowaniem w sprawie ze skargi w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. Brak takiego wyroku nie uzasadnia zawieszenia postępowania w celu oczekiwania na jego wydanie. 5.4. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na treść art. 11 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jako podstawę istnienia przesłanek do zawieszenia postępowania kasacyjnego w tej sprawie. Zgodnie z treścią tego przepisu, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W przedmiocie wykładni tego przepisu, a zatem w przedmiocie związania sądów administracyjnych orzeczeniami sądów karnych w orzecznictwie przedstawiane są następujące poglądy (tak [w:] A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 11; lex/el). Komentowany przepis wymienia tylko prawomocne wyroki skazujące. Oznacza to, że art. 11 nie dotyczy wyroków uniewinniających i umarzających postępowanie. Sąd administracyjny nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku karnego, a zatem jest uprawniony do oceny – tak jak innych dowodów w sprawie – ustaleń zawartych w uzasadnieniu wymienionego wyroku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 790/10 –CBOSA). 5.5. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi jest niezasadne. Rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej – wbrew twierdzeniu skarżącego – nie zależy bowiem od wyniku postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w Gdańsku (sygn. akt II AKa 230/21). 5.7. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 192 i art. 131 w związku z art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji. ----------------------- 4