I FSK 2144/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku P. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1929/20 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1929/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. M. (dalej "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 4 września 2020 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r. Od powyższego orzeczenia Skarżący, za pośrednictwem pełnomocnika złożył skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu żądania wstrzymania wykonania decyzji podkreślono, że wobec Skarżącego została ustalona wysokość należnego podatku w kwocie 97.743 zł. Egzekucja tak znaczącej kwoty stanowić będzie w istocie unicestwienie dotychczasowego życia skarżącego, a także spowoduje nieodwracalne zmiany w majątku Skarżącego. Do wniosku nie dołączono żadnych dokumentów na powyższą okoliczność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte w powołanym przepisie klauzule generalne — “znaczna szkoda" oraz “trudne do odwrócenia skutki" — powodują, że stosowanie tej instytucji procesowej wymaga dokonania przez sąd wartościowania, które w przypadku powołania się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody polega na zestawieniu sytuacji majątkowej skarżącej z prognozowanymi skutkami aktu lub czynności, których wstrzymania strona się domaga. Bez odniesienia rozmiarów przewidywanej szkody do konkretnych okoliczności kształtujących sytuację majątkową strony, nie sposób bowiem ocenić, czy grożąca szkoda ma istotnie kwalifikowany (tj. znaczny) charakter. Warto podkreślić, że przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Pełnomocnik Skarżącego nie uzasadnił wniosku w sposób, jaki nakazuje przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę, bądź trudne do odwrócenia skutki. W orzecznictwie wielokrotnie podkreśla się, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwraca się uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z 3 lipca 2014 r., II OZ 661/14 NSA stwierdził, że “obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Należy także podkreślić, że powstanie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej, podobnie jak fakt regulowania zobowiązań. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (postanowienie NSA z 7 stycznia 2014 r., II FZ 1350/13). Jednakże w tej sprawie zaniechano przedstawienia argumentacji i dowodów, które umożliwiałyby uwzględnienie wniosku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, stosowanie do art. 61 § 3, orzekł jak w sentencji.