I FSK 2022/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 176/22 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 2021 r. nr 1001-IOV-2.4103.38.2021.12.U21.KŁ w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2016 roku postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 2021 r.

Wyrokiem z 6 września 2022 r. sygn. akt I SA/Łd 176/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. K. (dalej jako: Skarżący lub Wnioskodawca) na Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za niektóre miesiące 2016 roku. Od powyższego wyroku Skarżący wywiódł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). W wniosku wskazano, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne i konieczne, bowiem jej wykonanie spowodowałoby u Skarżącego: 1) Skutki trudne do odwrócenia – ustalenie wyższego podatku VAT stanowi dla skarżącego znaczące trudności, w sytuacji w której Skarżący zawiesił swoją działalność i obecnie nie funkcjonuje na rynku gospodarczym, zatem nie generuje zysków, wobec czego nałożenie obowiązku na Skarżącego wykonania zaskarżonej decyzji będzie stanowiło uszczuplenie majątku Skarżącego i pogorszenie jego sytuacji finansowej; 2) niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody - Skarżący z uwagi na brak środków oraz w wyniku dokonanych zajęć przez organy podatkowe, jak też w przypadku zawieszenia wykonania działalności gospodarczej nie dysponuje środkami finansowymi potrzebnymi do bieżącego funkcjonowania, co stanowi znaczącą trudność, a w sytuacji uznania skargi kasacyjnej za zasadną wysokość zaciągniętych zobowiązań oraz wszelkich uszczupleń finansowych w majątku Skarżącego będzie stanowić szkodę Skarżącego spowodowaną nieprawidłowym działaniem organów administracji publicznej i sądu administracyjnego. Wskazano, że tym samym wykonanie decyzji uniemożliwi Skarżącemu w zupełności wznowienie wykonywania działalności gospodarczej. Zatem, gdyby Skarżący został obciążony w/w należnościami, a następnie zaskarżona decyzja zostałaby uchylona wyrokiem, to Skarżący mógłby odnieść znaczącą szkodę z uwagi na uszczuplenie jego majątku w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ubieganie się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. akt I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 988/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub powrót do stanu pierwotnego (np. grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu). Trudne do odwrócenia skutki to takie, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji służy zabezpieczeniu strony przed takimi skutkami egzekucji, których nie naprawiłoby nawet wygranie sporu sądowego. Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne – w przypadku uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżanej decyzji nie może zostać uwzględniony. Skarżący bowiem nie wykazał występowania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, od czego przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. uzależnia możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10 (publ. CBOSA) "Podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania, opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym". Podkreślić w tym miejscu należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady, iż ostateczne decyzje administracyjne podlegają wykonaniu. Skarżący upatruje uzasadnienia zastosowania owego odstępstwa od reguł ogólnych po pierwsze w fakcie, że wykonanie zobowiązania podatkowego uszczupli jego majątek, a po drugie, iż w sytuacji uznania skargi kasacyjnej za zasadną w majątku skarżącego wystąpi szkoda spowodowana nieprawidłowym działaniem organów administracji publicznej i sądu administracyjnego. Wystąpienie uszczuplenia w majątku podatnika jest oczywistym następstwem wykonania zobowiązania pieniężnego i nie może samo z siebie stanowić o "trudnym do odwrócenia skutku". Podobnie nie może zasługiwać na uwzględnienie antycypacja wyniku postępowania kasacyjnego sugerująca nieprawidłowe działanie organów administracji publicznej i sądu administracyjnego. Jak sam wskazuje Wnioskodawca zawieszenie wykonywania przez niego działalności gospodarczej już nastąpiło. Wedle poczynionych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy ustaleń (na podstawie szczątkowej dokumentacji od wnioskodawcy) Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, jest właścicielem gruntów rolnych oddanych w bezpłatne użytkownie osobie trzeciej, posiada udziały w dwóch działających spółkach prawa handlowego (jedna z tych spółek w roku 2021 wykazała stratę). Według oświadczenia posiada szereg innych zobowiązań publiczno-prawnych. W świetle tych okoliczności, nie sposób uznać za uzasadnione twierdzeń skarżącego, że wskutek wykonania zaskarżonej decyzji zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 23.559 zł, co stanowi kwotę różnicy między zobowiązaniami podatkowymi i kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy określonymi przez organ podatkowy, a tym zobowiązaniem i kwotą nadwyżki do zwrotu deklarowaną przez podatnika. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wnioskodawca nie wskazał w jaki sposób wykonanie tego konkretnego zobowiązania miałoby przełożyć się na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. poza gołosłownym stwierdzeniem, że już teraz nie dysponuje środkami finansowymi potrzebnymi do bieżącego funkcjonowania. W sytuacji gdy wraz z wnioskiem nie złożono, a w aktach sprawy brak jest dokumentów pozwalających bezspornie ustalić sytuację majątkową Skarżącego, tego rodzaju argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.