I FSK 201/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej K. O. (obecnie: Syndyk Masy Upadłości K. O. M. P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 213/23 w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: zawiesić postępowanie kasacyjne

Wyrokiem z 17 sierpnia 2023 r. (sygn. akt I SA/Łd 213/23), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. O. (dalej: strona, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 22 grudnia 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca. W roku postępowania kasacyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi pismem procesowym z 8 lutego 2024 r. przedłożył: - wydruk obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości K. O. z 16 stycznia 2024 r. z Krajowego Rejestru Zadłużonych Ministerstwa Sprawiedliwości, - postanowienie Sądu Rejonowego dla [...], [...] Wydział Gospodarczy ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z 16 stycznia 2024 r. (sygn. akt [...]), przesłane do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] 29 i 31 stycznia 2024 r. Następnie, w piśmie z 6 marca 2024 r. Syndyk Masy Upadłości K. O. M. P. na podstawie art. 176 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 z późn. zm.; dalej: Prawo upadłościowe), zawiadomiła o ogłoszeniu upadłości skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z powołaną normą koresponduje art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego, w myśl którego po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Użyte w art. 124 § 1 P.p.s.a. wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że przepis ten wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym - sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Przywołane przepisy wskazują, że z chwilą ogłoszenia upadłości syndyk masy upadłości staje się stroną postępowania dotyczącego masy upadłości w znaczeniu procesowym, upadły zaś zachowuje status strony takiego postępowania w ujęciu materialnoprawnym, tj. jako podmiot praw i obowiązków wchodzących w skład masy upadłości i dochodzonych w danym postępowaniu. Na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci na rzecz syndyka masy upadłości zarząd majątkiem wchodzącym w skład tej masy oraz prawo do reprezentowania i występowania we własnym imieniu w dotyczących masy upadłości stosunkach prawnych wszelkiego rodzaju, w tym w stosunkach procesowych (działanie syndyka w imieniu własnym i na rachunek upadłego). Przepisy prawa upadłościowego stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa dotyczących strony postępowania w znaczeniu formalnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, o którym mowa w art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a., ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do toczącego się postępowania i zajęcia stanowiska procesowego, gdyż tylko temu podmiotowi przysługuje na wskazanym etapie postępowania legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Czynność może być dokona jedynie przez oświadczenie złożone expressis verbis. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 P.p.s.a. zawiesił postępowanie kasacyjne.