I FSK 1949/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Kałuska, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 134/22 w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2014 r. oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji Wyrokiem z 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 134/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - po rozpoznaniu skargi A.S. - uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z 30 listopada 2021 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 lipca 2021 r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gliwicach (dalej: organ pierwszej instancji) wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2014 r. 2. Stan sprawy 2.1. Decyzję organu pierwszej instancji przesłano na adres Kancelarii pełnomocnika strony doradcy podatkowego, podany w pełnomocnictwie ogólnym OPO-1 i pełnomocnictwie szczególnym PPS-1 i uznano za doręczoną w tzw. trybie zastępczym, określonym w art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.; dalej: O.p.) w dniu 18 sierpnia 2021 r. 2.2. W dniu 30 września 2021 r. do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącego o wydanie ww. decyzji, w którym wskazał, że jest on jednocześnie wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. 2.3. W dniu 30 listopada 2021 r. organ drugiej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu zarzut pełnomocnika, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło nie z winy strony lecz z winy organu podatkowego pierwszej instancji, który w sposób nieprawidłowy doręczył decyzję z dnia 30 lipca 2021 r. – nie zasługiwał na uwzględnienie. Adres pełnomocnika, do doręczeń, podany w pełnomocnictwie ogólnym oraz w pełnomocnictwie szczególnym PPS-1, przy nie wskazaniu przez pełnomocnika prawidłowego adresu elektronicznego do doręczeń na portalu podatkowym był dla organu wiążący przy doręczaniu korespondencji w postępowaniu podatkowym. Inne adresy podane przez pełnomocnika w jakichkolwiek instytucjach czy rejestrach nie ma mają żadnego znaczenia, przy podaniu adresu do doręczeń w pełnomocnictwie, który jest dokumentem wiążącym zarówno dla pełnomocnika, jak i organu podatkowego, w zakresie podanych w tym pełnomocnictwie informacji. Pomimo nie podania adresu elektronicznego w pełnomocnictwie ogólnym złożonym w dniu 26 stycznia 2017 r, a następnie wskazania błędnego adresu elektronicznego w złożonym w dniu 8 kwietnia 2019 r. zawiadomieniu o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa ogólnego OPO-1 i piśmie organu pierwszej instancji z dnia 26 czerwca 2019 r. informującym o tym, że podany adres elektroniczny jest błędny i próby wysłania korespondencji na ten adres są bezskuteczne, do czasu wydania i doręczenia decyzji organu z dnia 30 lipca 2021 r., nie dokonał w tym zakresie zmiany. Dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo wysłał i doręczył ww. decyzję z dnia 30 lipca 2021 r., na podany przez pełnomocnika adres: [...]. A zatem nawet gdyby przyjąć, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Strona złożyła w terminie 7-dni, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, za którą należy uznać powzięcie wiedzy o wydaniu ww. decyzji, to nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku, ponieważ strona nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. 3. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji 3.1. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). 3.2. Sąd zwrócił uwagę, że wobec uchylenia - wyrokiem WSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 135/22 - postanowienia Dyrektora IAS stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 lipca 2021 r., z uwagi na brak skutecznego doręczenia tej decyzji, zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie mogło się ostać, ponieważ wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania stał się bezprzedmiotowy. Ponownie rozpatrując sprawę organ drugiej instancji będzie zobowiązany uwzględnić wskazane wyżej okoliczności (po wcześniejszym uwzględnieniu orzeczenia wydanego w sprawie I SA/Gl 135/22) i wydać stosowne do nich rozstrzygnięcie. 4. Skarga kasacyjna 4.1. Dyrektor IAS, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie: 1) art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 208 § 1 i art. 219 O.p. poprzez stwierdzenie, że postępowanie wpadkowe, zainicjowane wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 30 lipca 2021 r. było bezprzedmiotowe, ponieważ termin, którego dotyczył wniosek nie rozpoczął swego biegu; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 162 O.p. poprzez stwierdzenie, że uchylone postanowienie narusza przepisy art. 162 O.p., wniosek o przywrócenie terminu był bezprzedmiotowy; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 150 § 4 O.p., poprzez przyjęcie, że decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gliwicach z 30 lipca 2021 r., nie została wprowadzona do obrotu prawnego, co skutkowało uchyleniem postanowienia Dyrektora IAS z 30 listopada 2021 r. 4.3. W piśmie procesowym z 27 października 2022 r. Skarżący przedstawiając własną argumentację ocenił skargę kasacyjną jako niezasługującą na uwzględnienie. 4.4. Pismem z 3 listopada 2025 r. Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Tego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). 5.3. Skarga kasacyjna zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.) okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. 5.4. Bezzasadny był zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 150 § 4 O.p., poprzez przyjęcie, że decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gliwicach z 30 lipca 2021 r., nie została wprowadzona do obrotu prawnego, co skutkowało uchyleniem postanowienia Dyrektora IAS z 30 listopada 2021 r. Ocena słuszności stanowiska sądowego (wyrażonego wyrokiem WSA w Gliwicach z 5 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 135/22) kontrolującego postanowienie Dyrektora IAS z 30 listopada 2021 r. stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Gliwicach z 30 lipca 2021 r. została już przedstawiona w wydanym w sprawie Skarżącego wyroku NSA z 4 grudnia 2025 r., sygn. akt I FSK 1950/22. Zgodnie z tym wyrokiem rzeczona decyzja organu pierwszej instancji nie została wprowadzona do obrotu prawnego, a rolą organu w ponownym postępowaniu ma być doręczenie decyzji wydanej w pierwszej instancji. 5.5. Z uwagi na tę ocenę prawną nie mogły ostać się pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie dotyczącej postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skoro bowiem terminowi nie uchybiono, bo w ogóle nie rozpoczął on biegu na skutek nie wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej, to postępowanie wywołane wnioskiem o przywrócenie terminu było bezprzedmiotowe. Co z kolei w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie wyjaśnił, że "nie można przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu, a taka prawna możliwość otwiera się przed stroną postępowania podatkowego dopiero po wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego, a więc po jej prawidłowym doręczeniu". 5.6. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie nie uwzględnił żadnego z zarzutów skargi kasacyjnej, wobec takiej oceny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania nie orzekano w tej sprawie, wobec braku odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżącego oraz nie stawieniu się na rozprawie jego pełnomocnika. s. NSA Marek Kołaczek s. NSA Danuta Oleś s. NSA Artur Mudrecki