I FSK 1876/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt I SAB/Bd 8/15 w sprawie ze skargi M. A. na przewlekłość Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. w przedmiocie postępowania podatkowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. A. na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Bd 8/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. A. na przewlekłość Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. w przedmiocie postępowania podatkowego. Uzasadniając wyrok, WSA wskazał, że wszczęcie postępowań podatkowych wobec skarżącego za grudzień 2013 r. oraz styczeń, luty i marzec 2014 r. były poprzedzone przeprowadzonymi przez organ kontrolami. W ich wyniku ustalono, że odliczony przez podatnika podatek naliczony wynikał w głównej mierze z faktur VAT, które miały dokumentować nabycie surowego oleju rzepakowego. Wątpliwości organu wzbudził fakt, że skarżący nie posiadał samochodów umożliwiających transport oleju, ani zbiorników umożliwiających magazynowanie oleju. Jego firma nie zatrudniała pracowników do prac innych niż biurowe. W celu zweryfikowania przedmiotowych transakcji organ wystosował do właściwych organów podatkowych wnioski o przeprowadzenie czynności sprawdzających lub kontroli doraźnych w firmach widniejących jako wystawcy tych faktur. Organ skierował również zapytania SCAC do czeskiej administracji podatkowej w kwestii rozliczenia podatku VAT przez tamtejszych odbiorców oleju. Organ wyjaśnił, że w wyniku nadsyłanych odpowiedzi poszczególnych organów podatkowych, pojawiały się wątpliwości i podejrzenia, iż zarówno skarżący, jak i jego kontrahenci, tj. wystawcy faktur, a także czescy odbiorcy mogli brać udział w rozbudowanym łańcuchu obrotu tym samym towarem, co z kolei spowodowało konieczność zbadania autentyczności transakcji, w tym również zbadania uczestnictwa skarżącego i działania w tzw. "dobrej wierze". Stąd, w świetle ujawniających się nowych okoliczności, załatwienie przedmiotowych spraw w terminie, o którym mowa w art. 139 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749) dalej O.p., okazało się niemożliwe z przyczyn niezależnych od organu. Organ podkreślił, że każdorazowo informował stronę o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, wskazując szczegółowo powody przedłużenia postępowania podatkowego. Skarżący wniósł do WSA w Bydgoszczy skargę na przewlekłość postępowania, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: - art. 139 § 1 O.p. poprzez niezakończenie postępowania podatkowego bez zbędnej zwłoki i kilkukrotnym przedłużaniu terminu jego zakończenia, - art. 125 § 1 w zw. z art. 120 O.p. poprzez brak sprawnego działania ze strony organu podatkowego w załatwieniu niniejszej sprawy, - art. 141 § 1 pkt 1 i § 2 O.p. poprzez uznanie ponaglenia za nieuzasadnione mimo że zasługiwało ono na uwzględnienie, organowi I instancji powinien być wyznaczony dodatkowy termin na załatwienie sprawy, dodatkowo powinny zostać wyjaśnione przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie i podjęte środki zapobiegające naruszaniu tego terminu w przyszłości. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie uznając zarzuty przedstawione przez stronę za bezzasadne. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd podniósł, że celem, zbadania czy nie doszło do nadużyć obrotu towarem, w szczególności czy nie wystąpiło zakłócenie w łańcuchu wpłat i zwrotów podatku VAT, przeprowadzono kontrolę u skarżącego. W celu zweryfikowania transakcji, organ pierwszej instancji wystosował do właściwych organów podatkowych wnioski o przeprowadzenie czynności sprawdzających lub kontroli doraźnych w firmach widniejących jako wystawcy tych faktur (A. sp. z o.o. . sp. k., T. P.D., L. sp. z o.o., A. E., P.K.). Ponadto organ skierował zapytania SCAC do czeskiej administracji podatkowej w kwestii rozliczenia podatku VAT przez odbiorców oleju (tj. firm: "T.", "B.", S. oraz "J.P. P."). W wyniku nadsyłanych sukcesywnie odpowiedzi poszczególnych organów podatkowych pojawiły się wątpliwości i podejrzenia, że zarówno skarżący, jak i jego kontrahenci, tj. wystawcy faktur a także czescy odbiorcy mogą brać udział w rozbudowanym łańcuchu obrotu tym samym towarem. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę powyższe, nie można zarzucić organowi przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego, ani w zakresie rodzaju podjętych czynności w trakcie tego postępowania, ani też odnośnie sprawności jego prowadzenia. Od wyroku WSA w Bydgoszczy została wniesiona skarga kasacyjna, którą skarżący zaskarżył wyrok w całości, opierając swą skargę na art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej P.p.s.a.. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 149 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezobowiązanie organu podatkowego do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, z jednoczesnym nałożeniem na organ podatkowy kary grzywny i ustaleniem, ze dotychczasowe działanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego z uwzględnieniem zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw-kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 P.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd. Uzasadnienie kasacji powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, " niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia tylko zarzuty dotyczące naruszenia tych przepisów prawa , które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 roku, sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 roku, sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Sąd ten nie może również zastępować strony i precyzować czy też uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Należy przy tym podkreślić, iż przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych (art. 175 P.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnych. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji oddalił skargę rozstrzygając, że nie doszło do przewlekłości postępowania, pomimo długiego okresu jej trwania. Jedynym przepisem, którego naruszenie zarzucono Sądowi w skardze kasacyjnej był przepis prawa, tj. art. 149 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niezobowiązanie organu podatkowego do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, z jednoczesnym nałożeniem przez organ podatkowy kary grzywny i i ustaleniem, że dotychczasowe działanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co miało, zdaniem kasatora, istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem zastosowania dyspozycji tej normy prawnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Jeżeli sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej to nie może stosować tego przepisu. Niewskazanie zatem w skardze kasacyjnej żadnego z przepisów regulujących proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, którego naruszenie spowodowało, że Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia prawa przez organ administracyjny, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę zaskarżonego wyroku. Uznając z powyższych względów, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.