I FSK 1843/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. sp. z o. o. sp. k. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2056/20 w sprawie ze skargi K. sp. z o. o. sp. k. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 1 września 2020 r. nr [....] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. sp. z o. o. sp. k. w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 20 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2056/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), oddalił skargę K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w P. (dalej Skarżąca/Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Organ) z 1 września 2020 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku do towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia 2013 r. 2. W skardze kasacyjnej od tego wyroku Skarżąca, zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzuciła w oparciu o art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej jako: O.p.) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu skargi w sytuacji, gdy w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją i uchylenia dotychczasowej decyzji w całości oraz orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, a Organ bezzasadnie wydał Decyzję utrzymującą w mocy decyzję z 5 czerwca 2020 r. i tym samym odmówił uchylenia decyzji określającej i w konsekwencji orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy. 3. W świetle tak sformułowanych podstaw kasacyjnych Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, domagając się przy tym zasądzenia zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na rozprawie. 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Na wstępie wskazać należy, że skarga kasacyjna przez Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznana została na posiedzeniu jawnym, zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. 6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna rozpoznana w granicach zakreślonych art. 183 § 1 P.p.s.a. nie miała uzasadnionych podstaw. Oparta została na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. tj. naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wobec nieuzasadnionego oddalenia skargi w sytuacji, gdy wystąpiła podstawa wznowienia postępowania przewidziana w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Skarżąca stała na stanowisku, że taki charakter ma wyrok TSUE z 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18. 7. Uzasadniając zarzuty Skarżąca wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, iż pojęcie "wpływu na treść decyzji" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 O.p. oznacza, że chodzi tylko o bezpośredni wpływ na treść decyzji. Uważa natomiast, że chodzi także wpływ pośredni w postaci wadliwości czynności dokonanych w ramach postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. W tym kontekście, uzasadniając wpływ wyroku TSUE na sprawę, Spółka podniosła, że "jeżeli organ podatkowy kwestionuje rozliczenia podatkowe podatnika, z uwagi na nierzetelność zagranicznego kontrahenta, to powinien dołączyć do akt sprawy całość materiału dowodowego wskazującego na nierzetelność zagranicznego kontrahenta". Tymczasem organy podatkowe odmówiły Skarżącej przeprowadzenia dowodów z przesłuchania wskazanych przez nią świadków, nie udostępniono jej "dowodów źródłowych, na podstawie których organy stwierdziły istotne dla rozliczeń Skarżącej fakty". 8. Odnosząc się do powyższych zarzutów należy przypomnieć, co podniósł już Sąd pierwszej instancji, że instytucja wznowienia postępowania ma charakter postępowania nadzwyczajnego, dopuszczającego odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 128 O.p. Z uwagi na takie jej usytuowanie procesowe (tryb nadzwyczajny) przesłanki jej stosowania muszą być ściśle określone i interpretowane w taki sposób, by zrealizować cel postępowania wznowieniowego – wyeliminowanie wad procesowych wyliczonych enumeratywnie w art. 240 § 1 O.p., które wpłynęły na treść wydanej decyzji. Podkreśla się, że celem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy, które dopiero wykaże czy rzeczywiście zaistniała przesłanka wznowienia mogła wpłynąć na treść podjętego rozstrzygnięcia. 9. Spór w sprawie dotyczy w istocie rozumienia pojęcia "ma wpływ na treść wydanej decyzji". Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał, że nie każde orzeczenie TSUE musi mieć wpływ na treść wydanej decyzji, tzn. pomiędzy decyzją ostateczną a wyrokiem TSUE musi istnieć taki związek, że w świetle tego orzeczenia winna zapaść decyzja o treści innej niż ta, która została wydana. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Skarżącej, że "wpływ" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 O.p. oznacza również pośredni wpływ wyroku TSUE na treść decyzji. 10. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku szczegółowo przeanalizował zaistnienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., zestawiając stan faktyczny sprawy, w której wydane zostało orzeczenie TSUE z 16 października 2019 r., z przebiegiem postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Sąd meriti dokonał również analizy wyroku TSUE C-189/18. Skutkowało to wnioskiem, że powołany wyrok TSUE nie dawał podstaw do uwzględnienia przesłanki wznowienia postepowania z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Sąd pierwszej instancji zauważył bowiem, że organy podatkowe przeprowadziły wobec Skarżącej, inaczej niż w sprawie poddanej ocenie TSUE, odrębne i samodzielne postępowanie dowodowe. 11. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji wskazał, że z treści skargi na decyzję wymiarową wynikało, że Spółka kwestionowała kompletność materiału dowodowego w zakresie wartości dowodowej informacji uzyskanych od czeskich, węgierskich i litewskich władz podatkowych, podważała ocenę zeznań K. P. (domagając się dołączenia oryginału przesłuchania w języku węgierskim) oraz jakość dokumentacji pozyskanej z ABW tudzież brak udziału Skarżącej w sprawie karnej. Sąd stwierdził, że wszystkie kwestie faktyczne, które podnosi Strona obecnie "występowały też w postępowaniu zwykłym i były przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym". Nadto zapadły wyroki sądów administracyjnych, które kontrolowały decyzje wymiarowe. Oceniono, że Spółka składała wnioski dowodowe, korzystając ze swoich uprawnień procesowych. Brak uwzględnienia określonych wniosków dowodowych wynikał z uznania ich za merytorycznie niezasadnych, czego nie można utożsamić z odmową dostępu do akt administracyjnych. 12. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że dokonana ocena informacji od zagranicznych administracji (SCAC) i nieuwzględnienie żądań Spółki nie było dokonane z przyczyn formalnych, ale z powodu ich merytorycznej niezasadności. Sądy kontrolujące decyzje wymiarowe i prowadzone w tym zakresie postępowanie, nie zakwestionowały prawidłowości postępowania organów, które nie występowały o akta sprawy karnej i nie załączyły ich do sprawy podatkowej. Skarżącej nie stawiano żadnych formalnych ograniczeń, które charakterem byłyby zbliżone do tych, o których wypowiedział się TSUE w wyroku C-189/19. W tych okolicznościach nie sposób uznać z zasadny zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 240 § 1 pkt 11 O.p. W konsekwencji za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w powiązaniu z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. 13. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów i zgodnie z art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w powiązaniu z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski Małgorzata Niezgódka-Medek Izabela Najda-Ossowska