I FSK 1792/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), Protokolant Asystent Sędziego Paweł Bobrowicz, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Rz 204/21 w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z dnia 27 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu kwotę 360,00 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 20 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 204/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, oddalił skargę J. Sp. z o.o. z siedzibą w W.(dalej: Skarżąca/Spółka) na postanowienie Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej jako: Organ) z 27 stycznia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. 2. W skardze kasacyjnej Skarżąca, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając w oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. dalej P.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie pomimo, iż przepis ten w niniejszej sprawie winien znaleźć zastosowanie; b) art. 145 P.p.s.a. przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i oddalenie skargi pomimo, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; c) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, co miało istotny wpływ na wynika sprawy. d) art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 poz. 201 z późn. zm. dalej: O.p.) mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przez jego zastosowanie pomimo, iż przepis ten w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania. 3. W świetle tak sformułowanych podstaw kasacyjnych Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, domagając się przy tym zasądzenia zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na rozprawie. 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. 6. Z uwagi na sposób sformułowania skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. 7. Zaznaczenia wymaga, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroków sądu pierwszej instancji, o czym świadczy właśnie wskazane wyżej związanie podstawami skargi kasacyjnej, sprowadzające się do tego, że zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego określa samodzielnie autor skargi kasacyjnej podnosząc naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub przepisu postępowania. Sąd kasacyjny nie ma nie tylko obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Określenie danej podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. 8. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2702/16 (wszystkie powołane wyroki są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. 9. Powyższe uwagi ogólne były konieczne w związku ze sposobem sformułowania zarzutów, ich powiązaniem z uzasadnieniem skargi kasacyjnej, których Skarżąca upatrywała w naruszeniu powołanych przepisów. 10. Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie było postanowienie wydane na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 O.p., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego. 11. Zgodnie z art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Przepis art. 201 § 3 O.p. stanowi, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy zażalenie. Stosownie zaś do treści art. 236 § 2 pkt 1 O.p. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. 12. Zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że brzmienie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. nie pozostawia wątpliwości, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia powinno nastąpić w przypadku ustalenia, że Skarżący przekroczył termin określony w art. 236 § 2 pkt 1 O.p. Podejmując zatem rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 O.p. nakazującym odpowiednie stosowania przepisów dotyczących odwołań do zażaleń, organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie postanowienia oraz kiedy zostało wniesione zażalenie na to postanowienie. To te elementy są kluczowe przy ocenie dochowania 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia i to one przesądzają o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. 13. W odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej związanych z nieprawidłowym doręczeniem Skarżącej postanowienia należy zauważyć, że z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, że postanowienie organu pierwszej instancji z 9 grudnia 2020 r. zostało doręczone Skarżącej 15 grudnia 2020 r. (k. 19 akt administracyjnych). Natomiast zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 O.p., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 z późn. zm.) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. Należy wskazać, że Organ pismem z 8 marca 2021 r. przekazał pismo Poczty Polskiej S.A. z 9 lutego 2021 r. wraz z duplikatem "potwierdzenia odbioru" postanowienia z 9 grudnia 2020 r., celem dołączenia do akt sprawy, z którego wynika, że przesyłka o nr [...], której adresatem była M. S. , ul. [...], [...] W.została doręczona 15 grudnia 2020 r. osobie uprawnionej do odbioru, tj. O. P.. Tym samym siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia, określony w art. 236 § 2 pkt 1 upływał 22 grudnia 2020 r. Zażalenie nadano w urzędzie pocztowym dopiero 23 grudnia 2020 r. a zatem z uchybieniem terminu. Powyższe skutkuje więc uchybieniem 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia. Rozstrzygnięcie to zawierało właściwe pouczenie o środku i terminie jego zaskarżenia. Powyższy przepis ma charakter bezwarunkowy, co oznacza, że w każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi organ drugiej instancji nie może rozpatrzyć merytorycznie zażalenia, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. 14. Autor skargi kasacyjnej natomiast ogólnikowo twierdzi, że postanowienie nie zostało skutecznie i prawidłowo doręczone powołując się przy tym na zapisy z książki korespondencji przychodzącej Spółki, i tym samym organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że tej oceny Skarżąca nie podważyła skutecznie w skardze kasacyjnej, ponieważ w tym zakresie nie sformułowała żadnego zarzutu dotyczącego naruszenia prawa procesowego, za pomocą którego podjęłaby próbę podważenia dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego sprawy w zakresie doręczeń. Dlatego też słusznie stwierdzono w zaskarżonym wyroku, że Organ działał przy wydaniu zaskarżonego postanowienia na podstawie prawa. Prawidłowo wyjaśniono w uzasadnieniu postanowienia ustalenia faktyczne oraz ich skutki procesowe oraz ustalono datę doręczenia postanowienia Spółce oraz datę wniesienia zażalenia. Skoro zażalenie zostało wniesione po terminie, to obowiązkiem organu było wydanie przedmiotowego postanowienia. Natomiast argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej nie zdołała podważyć oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. 15. Za pozbawiony uzasadnionych podstaw należało uznać także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie. Zawiera bowiem: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia i co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. To zaś, że w skardze kasacyjnej nie zgodzono się z oceną Skarżącej, nie stanowi skutecznej podstawy do uznania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. za zasadny. 16. W takiej sytuacji trzeba uznać, że żaden z zarzutów powołanych przez Skarżącą nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku, Spółka nie wykazała bowiem, by Sąd pierwszej instancji, nie dostrzegając uchybień proceduralnych organu odwoławczego, dopuścił się naruszenia art. art. 145 § 1 pkt 1 jak i art. 146 P.p.s.a. 17. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego zasądzonych na rzecz Organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 209 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA I. Najda – Ossowska (spr.) R. Wiatrowski M. Kołaczek