I FSK 1731/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, , , po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku A. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawartego w skardze kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Po 1061/21 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 30 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2011 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

A. M. (dalej Skarżący/Strona) 11 lipca 2022 r. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Po 1061/21. Następnie pismem z 12 października 2022 r. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 30 września 2021 r. określającej podatek od towarów i usług za marzec i kwiecień 2011 r. W uzasadnieniu Skarżący podał, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody materialnej poprzez spowodowanie nieodwracalnych skutków dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wskazał, że zaskarżona decyzja jest przedmiotem układu ratalnego, który kończy się z końcem października 2022 r. i organ egzekucyjny nie wyraża zgody na dalsze ratalne płatności. Poza tym Skarżący podniósł, że w jego ocenie zachodzą jednoznaczne podstawy do uchylenia decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu jak i decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenia postępowania, ponieważ naruszają one w sposób rażący obowiązujące przepisy prawa w tym przede wszystkim w zakresie przedawnienia zobowiązania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako P.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek Skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Podzielając w całości przedstawioną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz odnosząc ją do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał istnienia określonych w powołanym przepisie przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Wskazał co prawda, że wykonanie decyzji prowadzić może do wyrządzenie znacznej szkody finansowej oraz spowodowanie nieodwracalnych skutków dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej przez co nie będzie mógł spłacać zobowiązań w tym układów ratalnych zawartych z urzędem skarbowym. Tak ogólnikowe sformułowanie wniosku powoduje, iż nie można uznać, aby Skarżący przekonał Sąd o prawdopodobieństwie ziszczenia się w jego przypadku ww. zagrożeń. Nie przedstawił bowiem swojej obecnej sytuacji majątkowej i finansowej poprzez przedłożenie dokumentów źródłowych, które potwierdziłyby, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia mu poniesienie wymaganych zobowiązań. Jednocześnie nie wskazał w szczególności stopnia dotychczasowego zadłużenia, wartości posiadanego majątku ruchomego i nieruchomości, wysokości środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, jak również nie przedłożył żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby dane dotyczące jego sytuacji majątkowej i finansowej. Bez porównania wysokości opłaty objętej zaskarżoną decyzją z wielkością majątku i dochodów Skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł ocenić, czy zapłata objętej zaskarżoną decyzją kwoty 174 926 zł przed zakończeniem kontroli sądowoadministracyjnej może doprowadzić do znacznej szkody w majątku Skarżącego albo wywołać skutki, które byłyby trudne do odwrócenia. Tymczasem, jak to wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, ocena przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwa wyłącznie wtedy, gdy strona przedstawi konkretne dane dotyczące osiąganych przez nią dochodów, wydatków oraz posiadanego majątku i poprze je odpowiednimi dokumentami. Brak tych informacji uniemożliwia Sądowi pełną ocenę przesłanek ziszczenia się potencjalnego skutku w postaci zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Powyższe przekłada się na brak możliwości dokonania pozytywnej oceny zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że sama wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania podatkowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skorzystania z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Poza tym ewentualna szkoda powstała z tytułu wykonania świadczenia publicznoprawnego ma charakter restytucyjny, ponieważ wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie (zob. postanowienie NSA z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I FSK 1456/17, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu lub czynności organu administracyjnego nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Strona składając wniosek w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powinna wykazać, że wykonanie ciążącego na niej zobowiązania, wypełnia przesłanki wskazane w powołanym na wstępie przepisie. Natomiast poza zakresem oceny Sądu, w ramach rozpoznawania wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, pozostała ponoszona przez Skarżącego argumentacja, mająca na celu wykazanie uchybień prawnych decyzji, która stała się przedmiotem skargi jak też wadliwości dowodów przeprowadzonych w toku postępowania podatkowego jak i postępowania karnego. Celem bowiem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2008 r., sygn. akt II OZ 741/08, LEX nr 493666). Natomiast ustawodawca nie wiąże, choćby w najmniejszym stopniu wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak, więc sąd administracyjny rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r. Nr 4, poz. 77). W związku z powyższym skoro Skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jego oczekiwaniami. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.