I FSK 1692/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Łd 236/18 w sprawie ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 16 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 236/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę L. M. (dalej: Skarżący), na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: Organ) z 25 stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. 2. Skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 dalej jako: P.p.s.a.) przez uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. 3. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący zarzucił naruszenie art. 151 P.p.s.a. przez jego nieuprawnione zastosowanie w zw. z art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p) spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania przed organem podatkowym polegającym na niewłaściwym ustaleniu w ramach przesłanki "ustalenia przyczyny uchybienia" określonej w art. 162 § 2 O.p. daty ustalenia przyczyny uchybienia oraz nietrafne przyjęcie, że zarzuty dotyczące powyższego naruszenia art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie zasługują na uwzględnienie oraz, że nie było podstaw prawnych do przywrócenia uchybionego terminu podczas, gdy zarzuty te zasługują na uwzględnienie a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wniesiony został w wymaganym przez art. 162 § 2 O.p. terminie. 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna rozpoznana w granicach wyznaczonych art. 183 § 1 P.p.s.a. nie ma uzasadnionych podstaw. 6. Przedmiotem sporu w sprawie była możliwość przywrócenia Skarżącemu terminu do złożenia odwołania od decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku od towarów i usług. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że decyzją z dnia 24 sierpnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 i 2013 roku. Decyzja ta została wysłana na adres byłego pełnomocnika Skarżącego i uznana przez Organ za doręczoną 12 września 2017 r. W dniu 27 września 2017 r. aktualny pełnomocnik Skarżącego wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Następnie pismami z 20 i 24 października 2017 r. pełnomocnik wniósł o umożliwienie udowodnienia daty odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 24 sierpnia 2017 r. 7. Postanowieniem z 25 stycznia 2018 r. Organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że nie doszło do spełnienia przesłanki z art. 162 § 2 O.p. Wskazał, że dzień 20 października 2017 r., kiedy to M. S. (obecny pełnomocnik) przekonał się, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej decyzji widnieje data 12 września 2017 r. nie zaś data - jak twierdził były pełnomocnik – 13 września 2017 r., jest dniem, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p., tj. datą ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zatem w ciągu 7 dni od 20 października 2017 r. pełnomocnik powinien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stanowisko takie podzielił Sąd pierwszej instancji. 8. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że instytucja przywrócenia terminu, której zastosowania w sprawie domagał się Skarżący, zgodnie z art. 162 § 1 O.p., przewiduje przywrócenie terminu na wniosek zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Istotny przy tym w stanie faktycznym sprawy pozostawał warunek przewidziany w § 2 art. 162 O.p., który stanowi, iż podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. 9. Z powołanej regulacji wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne zaistnienie czterech przesłanek: 1) uchybienie terminowi procesowemu, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym ustawowo terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. 10. Podstawą stanowiska Sądu pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku było spełnienie przez Skarżącego drugiej z przesłanek, w efekcie czego nie rozważano już istnienia przesłanki z punktu trzeciego. Niekwestionowana była okoliczność, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony 21 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podnoszono, że datą od której należało liczyć termin, w którym Skarżący powziął wiadomość o uchybieniu terminowi, był dzień otrzymania postanowienia Organu o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. 11. W rozpoznawanej sprawie zarówno organ podatkowy jak i Sąd pierwszej instancji przyjęły, że za dzień, od którego należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy uznać dzień 20 października 2017 r., w którym pełnomocnik Spółki został zapoznany z aktami sprawy i wykonał fotografię zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, na którym widniała data odbioru - 12 września 2017 r. 12. Termin przewidziany w art. 162 § 2 jest nieprzywracalny, co wyrażone zostało wprost w § 3 tego artykułu. Okoliczności towarzyszące powzięciu przez stronę informacji o uchybieniu terminu muszą jednoznacznie wskazywać, że strona miała co najmniej obiektywną możliwość pozyskania wiedzy o fakcie wydania aktu administracyjnego (o dacie jego wydania), którego nie zaskarżyła w terminie. Takie warunki zostały spełnione w świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. 13. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma pełnomocnika Skarżącego, z 20 października 2017 r., wynikało, iż w tym dniu zapoznał się z aktami sprawy i wykonał z nich fotokopię. Co więcej akta te zawierały informację, że decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 24 sierpnia 2017 r. uznano za doręczoną w trybie art. 150 O.p., w dniu 12 września 2017 r. Tym samym dzień, w którym pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, a nadto wykonał ich fotokopię jest dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. 14. Zgodzić należało się z Sądem pierwszej instancji, że w sytuacji, kiedy pełnomocnik stawia za cel wyjaśnienie rzeczywistej daty odbioru zamiast złożyć wniosek o przywrócenie terminu, musi liczyć się z ryzykiem utraty przez jego klienta możliwości ubiegania się o przywrócenie terminu. Z podnoszonych w skardze kasacyjnej argumentów pełnomocnika na poparcie wyjaśnienia kwestii daty odbioru decyzji, należy podkreślić, że w aktach sprawy znajduje się korespondencja i działania pełnomocnika podejmowane, po otrzymaniu pisma przekazującego odwołanie, z którego po raz pierwszy można było powziąć informację, że odwołanie było spóźnione. Chodzi szczególnie o wyjaśnienia z 24 październik 2017 r. (k. 9 akt administracyjnych), w których pełnomocnik przedstawiając przebieg zdarzeń, opierał swoją argumentację na nieprawidłowości dotyczącej odnotowania na kopercie z decyzją daty powtórnego awizowania przesyłki, co skutkowało prawidłowością odbioru przesyłki w dniu 13 września zamiast 12 września. Nie kwestionował natomiast daty pierwszej awizacji - 29 sierpnia 2017 r. która, zgodnie z art. 150 § 3 w związku z § 1 pkt 1 O.p. determinowała upływ terminu dla doręczenia, tj. 12 września 2017 r. O terminie doręczenia awizowanej przesyłki stanowi wprost art. 150 § 4 O.p. W tej sytuacji wywody dotyczące daty wtórnego awizowania (niekwestionujące, że nastąpiło to przed upływem 7 dni) nie mogły podważyć daty doręczenia, mogły jedynie stanowić materiał do oceny wniosku o przywrócenie terminu, który powinien zostać złożony w ustawowym terminie 7 dni po powzięciu wiedzy, że termin do złożenia odwołania został przekroczony. 15. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał stanowisko Sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że dzień, w którym pełnomocnik Spółki zapoznał się z aktami sprawy i miał możliwość ustalenia daty pierwszej awizacji (20 października 2017 r.) jest dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. To oznacza, że zasadny jest wniosek, że wniesiony 21 grudnia 2017 r. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od ustania przyczyny jego uchybienia. 16. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekt jednolity Dz.U. z 2018 r. poz.265). Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA (spr) Hieronim Sęk Roman Wiatrowski Izabela Najda-Ossowska