I FSK 1688/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Agnieszka Jakimowicz, , po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 484/20 w sprawie ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania do decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2014 r. oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2020 r., III SA/Wa 484/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone przez W. P. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej "O.p."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 18 września 2019 r. określającej skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące o stycznia do grudnia 2014 r. W rozważaniach merytorycznych sąd pierwszej instancji podniósł m.in., że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do pytania, czy decyzja NUS z 18 września 2019 r. została skutecznie doręczona, a przez to weszła do obrotu prawnego w dniu 25 września 2019 r., czy też taki skutek w tym dniu nie nastąpił. W ocenie sądu jest to kwestia pierwotna, gdyż doręczenie decyzji warunkuje w ogóle jakiekolwiek rozważania dotyczące najpierw uchybienia terminowi, a później zasadności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu sąd pierwszej instancji wskazał na okoliczność, iż 24 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie III SA/Wa 483/20, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stwierdzającej uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Wobec powyższego sąd uznał, że ponieważ kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest otwarta, zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu odwołania staje się przedwczesne i na razie bezprzedmiotowe. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 122, art. 150, art. 162 § 1 i § 2, art.187 § 1, art. 191 O.p. w sposób mający na wynik sprawy oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe organ podatkowy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. Z uzasadnienia sformułowanych w skardze zarzutów wynika, że skarżący kasacyjnie organ podejmuje próbę zakwestionowania dokonanej przez Sąd I instancji oceny, wedle której wydanie przez organ odwoławczy postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego w sprawie, w szczególności w odniesieniu do prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji podatkowej organu I instancji, zaś niewątpliwe ustalenie tej okoliczności implikuje wyznaczenie początku biegu terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Tymczasem Sąd I instancji uchylając zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podniósł, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O. p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony. WSA w Warszawie podkreślił, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie jest zatem prostą konsekwencją powyższego wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 483/20. W konsekwencji powyższego rozstrzygnięcia, sąd orzekający w tej sprawie uznał, że skoro nie ostało wyjaśnione dotychczas, czy skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, to wniosek o przywrócenie takiego terminu jest przedwczesny, jako że może się okazać, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. A nie można przywrócić terminu, któremu nie uchybiono. Aby bowiem możliwe było rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu musi dojść uprzednio do jego uchybienia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie jest natomiast możliwe, gdy nie doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji organu podatkowego, gdyż wadliwie doręczona decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W efekcie trudno czynić jakiekolwiek rozważania w aspekcie istnienia bądź braku podstaw z art. 162 O.p. do zastosowania instytucji przywrócenia terminu, w sytuacji gdy uchybienie takie nie miało miejsca. W tych okolicznościach zarzuty skargi kasacyjnej uznać należało za bezzasadne. W szczególności za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem uzasadnienie wyroku Sądu I instancji spełnia wymogi i standardy wskazane w przywołanym przepisie, gdyż przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty, wskazano podstawę prawną uchylenia skargi, przy czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. Sąd nie orzekał natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego z uwagi na brak sformułowania w tym zakresie stosownego wniosku, który byłby zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną.