I FSK 1670/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia NSA Sylwester Golec (spr.), Sędzia NSA Artur Mudrecki, Protokolant Łukasz Biernacki, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości O. Sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 653/20 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 17 marca 2020 r. nr 2001-IOV.4103.74.2019 w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2016 r. postanowił: umorzyć postępowanie kasacyjne.

1. Wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 653/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę O. sp. z o.o. z siedzibą w S. w upadłości na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z 17 marca 2020 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i października 2016 r. (wyrok dostępny jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Syndyk Masy Upadłości O. sp. z o.o. z siedzibą w S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny powziął z urzędu informację, że postanowieniem z 16 lipca 2024 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w B. stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego prowadzonego w stosunku do skarżącej spółki. Ponadto spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego przez Sąd Rejonowy w B., XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, sygn. akt [...] (data uprawomocnienia wpisu – 16 października 2024 r.). Powyższa informacja została ujawniona w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr [...]). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 25 § 1 oraz art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.), wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych. Okoliczności te sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy z uwagi na to, że ustanie którejkolwiek z nich uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 161 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy skarżący skutecznie cofnął skargę; w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zachodzi wówczas, gdy w toku tego postępowania przed wydaniem wyroku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. nastąpi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi przy tym o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2019 r., II OSK 2728/17). Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niewątpliwie takim zdarzeniem jest prawomocne wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Skutkuje to tym, że ostatecznie ustaje jej byt prawny. Z tą chwilą spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci zatem zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z chwilą stwierdzenia zakończenia postępowania upadłościowego następuje wygaśnięcie funkcji syndyka masy upadłości. Z tego względu należy stwierdzić, że w okolicznościach sprawy syndyk utracił legitymację procesową i przestał być stroną postępowania po wniesieniu skargi kasacyjnej. Z uwagi na wykreślenie spółki z KRS również ten podmiot nie może być stroną niniejszego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie eliminacji uległ jeden z podstawowych warunków prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, a mianowicie przestała istnieć strona tego postępowania w trakcie jego trwania, na etapie instancyjnej kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wobec czego postępowanie kasacyjne stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, obligujących sąd do umorzenia postępowania w sprawie. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA Sylwester Golec Mariusz Golecki Artur Mudrecki