I FSK 1661/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M.S. o wstrzymanie wykonania zajarzonej decyzji zawartego w skardze kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 98/21 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Naczelnika [...]Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia 24 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do grudnia 2015 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 6 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 98/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M.S. na decyzję Naczelnika [...]Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 24 listopada 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do grudnia 2015 r. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że suma zobowiązania jest znaczna, a on konsekwentnie podnosi argumenty przemawiające za jego dobrą wiarą i obroną prawa do obniżenia podatku należnego o naliczony. Dalej skarżący wskazał, że w styczniu 2019 r. spłonął należący do niego tartak (budynki nie były ubezpieczone) i nadwyrężył swoje możliwości kredytowe po to aby móc odbudować przedsiębiorstwo. Natychmiastowe wykonanie decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami w postaci pozbawienia płynności finansowej w prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreślił, że wstrzymanie wykonania decyzji nie kłóci się z interesem publicznym bowiem skarżący posiada majątek, który umożliwi mu zapłatę należności podatkowej, po zweryfikowaniu prawidłowości decyzji. Jednakże obecna sytuacja podatnika jest trudna, a podniesione zarzuty wskazują na to, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Do wniosku skarżący dołączył: kserokopie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego [...] z 26 lutego 2021 r. oraz 1 marca 2021 r. wydane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z., kserokopię decyzji Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w Z. z 17 marca 2021 r. o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. i 2016 r., kserokopię decyzji organu pierwszej instancji z 17 marca 2021 r. o rozłożeniu na raty zaległości w podatku dochodowym, postanowienie organu pierwszej instancji z 31 marca 2021 r. o wyrażeniu zgody na wypłatę środków z rachunku bankowego. Podstawową przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest wykazanie we wniosku niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji ma zatem charakter wyjątkowy, tzn. jest odstępstwem od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji spoczywa na stronie, która domaga się wydania takiego orzeczenia. Zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może być natomiast przedmiotem domniemań sądu. W szczególności strona skarżąca powinna wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że takie okoliczności nie zostały przez skarżącego wykazane. Uzasadnienie wniosku jest zbyt ogólnikowe, a wskazane okoliczności nie dają podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest bowiem wystarczający sam wywód strony. Strona powinna poprzeć swoje twierdzenia dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Tymczasem obecna sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego nie została zobrazowana. Nie można bowiem ustalić, jakie aktualnie dochody z działalności gospodarczej uzyskuje skarżący i jaki poniósłby uszczerbek w wyniku ewentualnego egzekwowania przez organ należności ustalonej w zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw, by przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez wyegzekwowanie ustalonych kwot zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za okresy od czerwca do grudnia 2015 r. może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Nie została również potwierdzona żadnym dokumentem okoliczność pożaru tartaku 2019 r. i zaciągnięcia na odbudowę firmy kredytów oraz jakie to ma przełożenie na aktualną sytuację dochodową skarżącego. Skarżący wskazał, że posiada majątek, który umożliwi mu zapłatę należności podatkowej. Nie wskazał jednak w jaki sposób nieudzielnie mu ochrony tymczasowej miałoby pogorszyć jego sytuację. Wymaga podkreślenia, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Wobec braku przedstawienia przez skarżącego pełnej informacji o jego sytuacji finansowej i majątkowej nie sposób uznać że wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania decyzji organów podatkowych obu. Na skutek zaniedbań samego skarżącego nie ma możliwości rzetelnej oceny jego sytuacji majątkowej i finansowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.