I FSK 1615/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1036/20 w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 czerwca 2020 r. nr 2401-IOV3_.4103.28.2020.ALLA w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca 2012 r. do stycznia 2013 r. postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

1. Wyrokiem z 9 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1036/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę I. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. (dalej: spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 24 czerwca 2020 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca 2012 r. do stycznia 2013 r. (wyrok dostępny jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny powziął z urzędu informację, że spółka została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego 25 listopada 2024 r. przez Sąd Rejonowy w G., X Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, sygn. akt [...] (data uprawomocnienia – 4 grudnia 2024 r.). Powyższa informacja została ujawniona w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS [...]). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 25 § 1 oraz art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.), wymogi posiadania zdolności sądowej oraz zdolności procesowej zaliczane są do tzw. przesłanek procesowych. Okoliczności te sąd bierze z urzędu pod uwagę w każdym stanie sprawy z uwagi na to, że ustanie którejkolwiek z nich uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 161 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy skarżący skutecznie cofnął skargę; w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna, tj. nastąpi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi przy tym o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2019 r., II OSK 2728/17). Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niewątpliwie takim zdarzeniem jest prawomocne wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego. Skutkuje to tym, że ostatecznie ustaje jej byt prawny. Z tą chwilą spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci zatem zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z uwagi na wykreślenie spółki z KRS podmiot ten nie może być stroną niniejszego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie eliminacji uległ jeden z podstawowych warunków prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego, a mianowicie przestała istnieć strona tego postępowania w trakcie jego trwania, na etapie instancyjnej kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wobec czego postępowanie kasacyjne stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, obligujących Sąd do umorzenia postępowania w sprawie. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sędzia NSA Sylwester Golec