I FSK 1525/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa Targówek od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Wa 36/21 w sprawie ze skargi K. A. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa Targówek w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. postanawia: zawiesić postępowanie.

Wyrokiem z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Wa 36/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi K. A. na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa Targówek, w przedmiocie rozliczenia podatków od towarów i usług za I kwartał 2015 r., stwierdził przewlekłość postępowania podatkowego. Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wniósł Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa Targówek. Następnie pismem z 23 września 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny został poinformowany, że postanowieniem z 17 maja 2022 r., Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy (sygn. akt [...]) uwzględnił wniosek Skarżącego o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Jednocześnie w postanowieniu tym wyznaczono syndyka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. W myśl § 2 tego przepisu, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały, przy czym zdarzenia te nie wstrzymują wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a zatem wywołuje skutek ex tunc. Konsekwencją regulacji zawartej w powołanym przepisie jest obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowego z urzędu w chwili powzięcia przez sąd administracyjny wiadomości o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, jeżeli postępowanie dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Artykuł 193 P.p.s.a. odsyła do odpowiedniego stosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny również tego przepisu, stanowiąc że jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego. Tego typu czynność może być dokonana jedynie poprzez oświadczenie złożone expressis verbis. Stosując art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. należy odnieść się do przepisów ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. z 2017 r., poz. 2344, dalej "P.u."), które mają charakter szczególny w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 144 ust. 1 P.u. po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z regulacji powyższej wynika, że formalnie stroną postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości jest syndyk, który działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 P.u.). Zatem z chwilą ogłoszenia upadłości upadły traci legitymację procesową w stosunku do postępowań dotyczących masy upadłości (wszczętych również przed ogłoszeniem upadłości), choć pozostaje ich stroną w znaczeniu materialnoprawnym. Dlatego też wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma syndyk. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując oceny ziszczenia się tych przesłanek w rozpatrywanej sprawie, stwierdzić należy przede wszystkim, że kontrolowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym akt dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Za "przedmiot" w rozumieniu art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. uznaje się bowiem zarówno rzeczy, jak i wierzytelności oraz inne prawa majątkowe (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz – pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2015, str. 534). Reasumując, w świetle art. 124 § 1 pkt 4 P.p.s.a. w zw. z art. 144 P.u. Naczelny Sąd Administracyjny jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu ze względu na powzięcie wiadomości o powołaniu syndyka masy upadłości w postępowaniu upadłościowym wobec Skarżącego, osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a., z urzędu zawiesił postępowanie kasacyjne.