I FSK 1425/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 438/14 odrzucającego skargę A. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2012 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 438/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 stycznia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 23 kwietnia 2014 r. pełnomocnik spółki został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji spółki (KRS, statut) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi spółki 12 maja 2014 r., jednak w odpowiedzi na nie pełnomocnik podał jedynie wartość przedmiotu zaskarżenia i przedłożył pełnomocnictwo ogólne udzielone przez Prezesa Zarządu spółki, tj. nie nadesłał dokumentu określającego sposób reprezentacji skarżącej spółki. Termin do wykonania wezwania w tym zakresie upłynął bezskutecznie z dniem 19 maja 2014 r., stąd zaszły przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia spółka wniosła o jego uchylenie, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 49 § 1 w zw. z art. 6 P.p.s.a., art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej jako "P.u.s.a.") oraz art. 45 Konstytucji RP przez niepełne, niejednoznaczne i wprowadzające w błąd sformułowanie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, 2) art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a. przez nieprawidłowe wskazanie w wezwaniu braków formalnych, jakimi dotknięta była odrzucona skarga, 3) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi mimo nieprawidłowego wezwania do usunięcia jej braków formalnych, co spowodowało, że termin do uzupełnienia braków nie zaczął biec, a wezwanie pozbawione było sankcji, a zatem nie zachodziła przesłanka do odrzucenia skargi na podstawie tego przepisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka podniosła m.in., że: - wezwanie nie było jasne i precyzyjne i mogło pozostawić wątpliwości co do sposobu prawidłowego jego wykonania, - nie wiadomo, czy wezwanie jest odzwierciedleniem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, które to zarządzenie nie zostało pełnomocnikowi przedłożone, - strona nie powinna ponosić skutków niefrasobliwości redakcyjnej pracownika sekretariatu sądu w zakresie nieprawidłowego sformułowania wezwania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów niejasności i niewystarczającej precyzji wezwania należy przywołać treść wezwania w celu skonfrontowania go z argumentami strony. Sporny punkt b wezwania z 24 kwietnia 2014 r. (k. 122) dotyczył złożenia "dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut...) zgodnie z art. 29 [P.p.s.a.]". Podnoszone przez autorkę skargi kasacyjnej wątpliwości co do jasności wezwania dotyczą następujących kwestii: 1) nie wskazano, że chodzi o dwa dokumenty (dokumentu wykazującego umocowanie oraz dokumentu określającego sposób reprezentacji spółki, z którego wynikałoby uprawnienie prezesa zarządu do udzielenia pełnomocnictwa), a sposób reprezentacji spółki wynikał jednoznacznie z udzielonego pełnomocnictwa; 2) nie sprecyzowano, czy chodzi o wyciąg z rejestru sądowego aktualny na dzień udzielenia pełnomocnictwa lub wniesienia skargi, czy odpis pełny z KRS-u, czy też wypis z danego Działu. Żaden z powyższych argumentów skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Ad. 1) Z wezwania wynikało w ocenie Sądu wystarczająco jasno, że pełnomocnik zobowiązany został do wykazania, że istotnie może działać w imieniu spółki, przy czym brak nie dotyczył dokumentu pełnomocnictwa, gdyż: a) w wezwaniu mowa o "sposobie reprezentacji strony skarżącej" i jako przykład dokumentu, który taki sposób reprezentacji określa wskazane zostały KRS i statut, b) w aktach sprawy znajdował się już dokument pełnomocnictwa (k. 83), z czego pełnomocnik zdawał sobie sprawę, gdyż w odpowiedzi na wezwanie (k. 124) wskazał, że "przekazuje ponownie" uwierzytelnioną kopię pełnomocnictwa, c) jako przepis, w którym mowa o niespełnionym w sprawie wymogu, wskazany został art. 29 P.p.s.a. ("Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.", przy czym art. 28, do którego odwołuje się art. 29, dotyczy tego, kto może wykonywać czynności w postępowaniu w imieniu osób prawnych i jednostek organizacyjnych mających zdolność sądową), a nie art. 37 § 1, czy art. 46 § 3 P.p.s.a., gdzie mowa o obowiązku dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa. Wskazane względy powodują, że doradca podatkowy działający w imieniu spółki z o.o. nie powinien mieć wątpliwości co do tego, złożenie jakiego dokumentu (na jaką okoliczność) jest od niego wymagane. Powoływanie się na to, że pełnomocnik powinien być wezwany o "dokumenty", a nie "dokument" nie może być uznane za usprawiedliwiające zaniechanie pełnomocnika, gdyż nawet gdyby uznać, że nie musiał on przedkładać dwóch dokumentów (czym nie powinien się był zresztą kierować, gdyż należało przede wszystkim zwrócić uwagę na to, by wykazać kwestie wskazane przez Sąd, tj. "umocowanie do wniesienia skargi" i "sposób reprezentacji strony skarżącej", niezależnie od liczby dokumentów, których przedłożenia by to wymagało), to decydując się na przesłanie jednego dokumentu powinien był on wziąć pod uwagę to, że w aktach sprawy znajdowało się już pełnomocnictwo, natomiast brak było dokumentu określającego sposób reprezentacji spółki, tj. umocowanie podpisanego pod pełnomocnictwem Prezesa Zarządu do działania w jej imieniu. Wezwanie jest wystarczająco precyzyjne, by pełnomocnik miał świadomość, że właśnie ta kwestia nie została udokumentowana. Domaganie się większej precyzji, tj. tego, by wezwanie dotyczyło "dokumentu określającego sposób reprezentacji strony skarżącej, z którego wynikałoby uprawnienie prezesa zarządu skarżącej spółki do udzielenia pełnomocnictwa" nie jest zasadne, gdyż nawet brak takiego sformułowania nie powinien skutkować niepewnością co do braku formalnego, którego dotyczyło wezwanie i sposobu jego usunięcia, zwłaszcza przy wskazaniu w tym wezwaniu na art. 29 P.p.s.a. Argument skargi kasacyjnej, zgodnie z którym sposób reprezentacji spółki w postępowaniu jednoznacznie wynika z udzielonego doradcy podatkowemu pełnomocnictwa jest niezrozumiały – z nadesłanego dokumentu pełnomocnictwa wynika tylko, że podpisana pod nim osoba wywodzi swoje uprawnienie do udzielenia umocowania z pełnionej przez siebie funkcji Prezesa Zarządu spółki, natomiast bez wątpienia uprawnienie to nie jest w żaden sposób wykazane zgodnie z art. 29 P.p.s.a. Nie jest jasne, dlaczego w ocenie pełnomocnika dokument ten może być w tym względzie uznany za równorzędny np. odpisowi z rejestru przedsiębiorców KRS. Ad. 2) Twierdzenie, że w wezwaniu nie sprecyzowano, jakiego dokumentu oczekuje Sąd posługując się skrótem "KRS" nie może być skuteczne w sytuacji, gdy – z jednej strony – obok wskazania na niedookreślony bliżej "KRS" wymieniony został statut (spółki), a co do precyzji wezwania w tym zakresie pełnomocnik nie zgłasza obiekcji, a nadto – z drugiej strony – nie został przedłożony żaden z dokumentów, które wymienione są w skardze kasacyjnej jako możliwe warianty "KRS-u". Argument taki mógłby być uznany za zasadny, gdyby pełnomocnik na podstawie wezwania wyciągnął wniosek, że Sąd wymaga od niego np. odpisu aktualnego z rejestru przedsiębiorców KRS-u, podczas gdy intencją Sądu było uzyskanie odpisu pełnego, nie w przypadku, gdy pełnomocnik nie złożył żadnego dokumentu mającego swe źródło w KRS-ie. Wahanie się pomiędzy różnymi opcjami, tj. niepewność, którego dokumentu się od pełnomocnika wymaga, nie powinno spowodować sytuacji, w której ostatecznie nie jest nadesłany żaden dokument. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że treść wezwania wyjaśnia w sposób wystarczający, jakie braki formalne zawierała skarga spółki i w jaki sposób należy je usunąć. Skargę kasacyjną należało natomiast uwzględnić z tego względu, że podobnego stopnia jasności i precyzji zabrakło w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z 23 kwietnia 2014 r. Nie ulega wątpliwości, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi formułowane jest w wykonaniu zarządzenia przewodniczącego i w związku z tym – jak słusznie zauważyła autorka skargi kasacyjnej – powinno je odzwierciedlać. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a. to rolą przewodniczącego jest bowiem stwierdzenie niezachowania warunków formalnych pisma strony i wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma. Działanie to jest podejmowane w drodze zarządzenia, które później jest wykonywane przez sekretariat sądu. Wykonanie zarządzenia o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi ma jednak charakter techniczny, tj. nie może być w nim modyfikowany (w tym precyzowany) zakres stwierdzonych braków czy wskazany w zarządzeniu sposób ich uzupełnienia. W przypadku, gdy wezwanie w sposób istotny odbiega od treści zarządzenia należy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że jeśli strona nie wypełni wezwania w zakresie wynikającym z wezwania, lecz niewynikającym z zarządzenia przewodniczącego, nie jest możliwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Dopiero wtedy, gdy prawidłowo zastosowany został tryb z art. 49 § 1 P.p.s.a., dopuszczalne jest odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych w zakreślonym terminie. Odnosząc powyższe do sprawy należy stwierdzić, że zarządzenie przewodniczącego nie identyfikuje w sposób wystarczająco precyzyjny dokumentu, o którego przedłożenie należy się zwrócić do pełnomocnika. W zarządzeniu z 23 kwietnia 2014 r. Przewodniczący Wydziału wskazał bowiem, że należy pełnomocnika wezwać do usunięcia braków formalnych skargi przez (w spornym punkcie b) "złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej" (k. 1). Takie sformułowanie zarządzenia nie wskazuje wystarczająco jednoznacznie, czy chodzi o dokument pełnomocnictwa, czy o dokument, z którego wynika sposób reprezentacji skarżącej spółki (wskazujący na umocowanie do działania w imieniu spółki osoby udzielającej pełnomocnictwa). Oznacza to, że gdyby wezwanie zostało sformułowane w sposób odzwierciedlający treść zarządzenia, pełnomocnik strony byłby uprawniony do uznania, że wymagane jest od niego przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa, a takie właśnie działanie zostało przez pełnomocnika w sprawie podjęte. Bez znaczenia jest przy tym to, że pełnomocnikowi doręczone zostało jedynie wezwanie, a nie zarządzenie, skoro wezwanie w zakresie nieznajdującym podstawy w zarządzeniu nie może prowadzić – w przypadku jego niewypełnienia – do zastosowania sankcji z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W okolicznościach sprawy oznacza to, że nie sposób uznać, iż strona nie uzupełniła braków formalnych skargi w sposób wskazany w zarządzeniu, a w konsekwencji należy stwierdzić, że brak było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Z tych to względów zaskarżone postanowienie należało uchylić, zgodnie z art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.