I FSK 1412/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku B. F. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1316/19 w sprawie ze skargi B. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 20 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług i orzeczenia odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

1. Wyrokiem z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 1316/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. F. (dalej skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z 20 maja 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług i orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej spadkobiercy. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. 2.1. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że powyższy wniosek "składa z ostrożności procesowej, gdyż WSA w Gdańsku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji ostatecznej, co rozciąga się na postępowanie kasacyjne", a "za wstrzymaniem wykonania ww. decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Ponadto wskazała, że "wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z decyzji organów podatkowych przekracza możliwości płatnicze". 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Na wstępie należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, mimo złożenia przez skarżącą w skardze wniosku, nie rozpoznał tego wniosku i nie wydał postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Wprawdzie postanowieniem z 10 listopada 2020 r. Sąd ten oddalił wniosek, ale postanowienie to dotyczyło złożonego przez skarżącą wniosku w skardze kasacyjnej. Postanowienie to, na skutek zażalenia złożonego przez skarżącą zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 listopada 2021 r., sygn. akt I FZ 173/21, z uwagi na sprzeczność między rozstrzygnięciem przez Sąd pierwszej instancji wniosku skarżącej, a uzasadnieniem tego rozstrzygnięcia i brak jego wewnętrznej spójności, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W powołanym wyżej postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że brak było podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, gdyż wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej może być bez przeszkód rozpoznany w ramach postępowania kasacyjnego. 3.3. Przystępując w tych okolicznościach do rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, który został złożony w skardze kasacyjnej, odnotować należy, że na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których stanowi § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przepis ten stosuje się odpowiednio w postępowaniu kasacyjnym wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). 3.4. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazać należy, że jakkolwiek wniosek skarżącej o udzielenie jej tymczasowej ochrony sądowej nie został szczegółowo uzasadniony, to sytuację osobistą i materialną skarżącej obrazuje złożony przez nią i uwzględniony przez Sąd pierwszej instancji wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku tego wynika, że skarżąca samotnie prowadzi gospodarstwo domowe mając na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, otrzymuje świadczenie wychowawcze w wysokości 1.000 zł oraz zasiłki rodzinne w wysokości 358 zł. Jedyny majątek skarżącej stanowi dom zakupiony na kredyt, który skarżąca spłaca w kwocie 500 zł miesięcznie. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżąca poważnie choruje i nie zostało jej przyznane świadczenie rehabilitacyjne. W tych okolicznościach przyjąć należy, że skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji obejmującej kwotę 266.700 zł stwarza dla niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 3.5. W realiach niniejszej sprawy, wobec niewielkiej kwoty jaką skarżąca dysponuje na sfinansowanie swojego utrzymania i utrzymania jej małoletnich dzieci, konieczności ponoszenia opłat za media oraz na spłatę kredytu, przyjąć należy, że zaistniały obie przesłanki wymienione w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak bowiem możliwości sfinansowania, któregoś z wymienionych wyżej elementów mógłby pogorszyć stan zdrowia skarżącej lub doprowadzić do egzystencji w warunkach naruszających godność osoby ludzkiej. 3.6. W postępowaniu o udzielenie tymczasowej ochrony sądowej niebezpieczeństwo utraty/pogorszenia zdrowia powinno być każdorazowo ocenianie niezależnie i na podstawie odmiennych kryteriów od tych, które wiązać należy ze skonkretyzowaną na poziomie ustawy zasadą poszanowania minimum egzystencji w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Odmienny jest bowiem katalog i waga obu konstytucyjnie chronionych dóbr. Dopiero wnikliwa ocena okoliczności podnoszonych we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (czynności) pozwala stwierdzić, czy w tym postępowaniu, w indywidualnym i konkretnym przypadku, który wynika z akt sprawy wykonanie tego aktu (czynności) nie naruszy prawnie chronionych dóbr jednostki lub poszanowania minimum jej egzystencji. 3.5. Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.