I FSK 1405/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA (del.) Dominik Mączyński (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 198/20 w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia 15 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Skarga kasacyjna. 1.1. P.M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r., wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 2020 r., I SA/Bd 198/20. 1.2. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie uzasadniają przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy w sprawie doszło do nieprawidłowości w doręczeniu skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 17 stycznia 2019 r., nr 438000-CKK6.500.UKS0491/W1P4/42/25/11/247/025, co stanowiło okoliczność niezawinioną przez skarżącego, gdyż nieprawidłowości polegające na nieprawidłowej awizacji przesyłki i niepozostawieniu awiza w doręczeniu przesyłki leżały po stronie Poczty Polskiej, a tym samym skarżący został pozbawiony możliwości zapoznania się z kierowaną do niego korespondencją i podjęcia celowej obrony swoich praw, pomimo dokonania na przesyłce przez pracowników Poczty Polskiej S.A. adnotacji, które w ocenie skarżącego niezgodne są ze stanem faktycznym, a zatem w sprawie niewątpliwie doszło do niedochowania terminu do wniesienia odwołania z przyczyn, za które skarżący nie ponosi odpowiedzialności, skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią decyzji, a zatem w przypadku przyjęcia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy tzw. fikcji doręczenia powinien przywrócić skarżącemu termin do wniesienia odwołania na podstawie regulacji art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, a także poprzez błędną wykładnię ww. przepisów polegającą na przyjęciu, że 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu powinien być liczony od dnia, w którym skarżący powziął informację o wydaniu zaskarżonej decyzji, a nie od dnia, w którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy umożliwił skarżącemu rzeczywiste zapoznanie się z jej treścią, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, polegające na: - sprzeczności ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i nieprawidłowym przyjęciu, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 17 stycznia 2019 r., nr 438000-CKK-6.500.UKS0491/W1P4/42/25/11/247/025; - przyjęciu, że wszelkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione przez Dyrektora Izby Administracji w Bydgoszczy, podczas gdy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy zaniechał wyjaśnienia kluczowych dla niniejszej sprawy okoliczności związanych z wątpliwościami co do awizacji przesyłki oraz co do daty i miejsca pozostawienia ewentualnego awizo, zaś w sprawie nie zostały uwzględnione kluczowe dla jej rozstrzygnięcia, zgłaszane wnioski dowodowe w postaci przesłuchania Skarżącego, świadka M.C. oraz świadka w osobie listonosza Poczty Polskiej (po wskazaniu jego danych osobowych przez Pocztę Polską), który to 21 lub 22 stycznia 2019 r. miał awizować przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika Kujawsko- Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 17 stycznia 2019 r. nr 438000-CKK-6.500.UKS0491/W1P4/42/25/11/247/025, podczas gdy dowody te niewątpliwie zmierzały do wykazania okoliczności, że skarżący nie wniósł odwołania w terminie z przyczyn, za które nie ponosi on odpowiedzialności oraz, że nie ponosi on winy za uchybienie przedmiotowemu terminowi. 1.3. Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi na podstawie przepisu art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia z 15 stycznia 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 2. Odpowiedź na skargę kasacyjną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 28 września 2020 r., stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że uzasadnienie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów koncentruje się na wykazaniu, że "w sprawie doszło do nieprawidłowości w doręczeniu skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 17 stycznia 2019 r." Tymczasem kwestia stwierdzenia prawidłowości doręczenia tej decyzji była przedmiotem kontroli sądowej w odrębnym postępowaniu. Należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2023 r., I FSK 1350/20 stwierdził, że doręczenie tej decyzji nie było prawidłowe i w uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 czerwca 2020 r., I SA/Bd 197/20 oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2020r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. 4.2. W rezultacie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty i ich uzasadnienie w znacznym stopniu powielają zarzuty i uzasadnienie przedstawione w skardze kasacyjnej wniesionej w sprawie toczonej w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Tak sformułowane zarzuty nie mogły odnieść założonego przez Autora skargi kasacyjnej skutku, gdyż orzekanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wymaga w pierwszej kolejności stwierdzenia, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg, co wymaga uprzedniego stwierdzenia, że decyzja została skutecznie doręczona. 4.3. Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrujące na wykazaniu wadliwości doręczenia decyzji, które okazały się skuteczne w sprawie poddanej sądowej kontroli zakończonej wyrokiem NSA z dnia 15 czerwca 2020 r., I SA/Bd 197/20, nie znajdują uzasadnienia w tym postępowaniu. Wbrew twierdzeniom Autora skargi kasacyjnej, wadliwość doręczenia decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 17 stycznia 2019 r., nie stanowi także okoliczności niezawinionej przez skarżącego w rozumieniu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu do wniesienia odwołania może być brany pod uwagę wyłącznie po stwierdzeniu upływu terminu do zaskarżenia. W sytuacji, gdy termin ten nie rozpoczął swego biegu z uwagi na wadliwe doręczenie decyzji, analizowanie braku zawinienia nie znajduje uzasadnienia. W rezultacie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. 4.4. Nie jest także zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 123, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W ocenie Autora skargi kasacyjnej naruszenie tych przepisów polegało na sprzeczności ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i nieprawidłowym przyjęciu, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 17 stycznia 2019 r. Ponadto podniesiono, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy zaniechał wyjaśnienia kluczowych dla niniejszej sprawy okoliczności związanych z wątpliwościami co do awizacji przesyłki oraz co do daty i miejsca pozostawienia ewentualnego awizo. Tak sformułowane uzasadnienie zarzutów nie odwołuje się do przedmiotu sprawy poddanej sądowej kontroli w tym postępowaniu. Raz jeszcze należy wskazać, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Toruniu z 17 stycznia 2019 r. była poddana analizie Sądu w odrębnym postępowaniu. 4.5. Niemniej należy podkreślić, że wobec uchylenia przez NSA postanowienia w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, zaskarżone w tej sprawie postanowienie, odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stało się bezprzedmiotowe. Wyeliminowanie tego postanowienia na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie było jednak możliwe. Po pierwsze, dlatego że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw. W rezultacie w tej sprawie, uznając, że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, należało ją oddalić. 5. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. – Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – orzekł, jak w sentencji wyroku. 6. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA Dominik Mączyński Bartosz Wojciechowski Zbigniew Łoboda