I FSK 1392/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 10 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku D. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2537/16 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2537/16, skarżący D. M., zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania, wskazanej w sentencji niniejszego postanowienia, decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 8 lipca 2016 r. Zdaniem zastępującego stronę adwokata za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przeciwko skarżącemu prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne. Nie posiada on oszczędności, a jego jedyny majątek stanowi nieruchomość zajęta w postępowaniu komorniczym. Jedynym źródłem jego dochodu jest natomiast wynagrodzenie za pracę w wysokości 400 zł brutto oraz kwota ok. 300 zł z tytułu prac dorywczych - jest ono w całości przeznaczane na uzasadnione wydatki związane z codzienną egzystencją. Ponadto, skarżący na utrzymaniu ma dwóch nieletnich synów, którym z uwagi na trudną sytuację materialną przekazuje minimalne kwoty. Zaznaczono też, że skarżący złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, który to wniosek został oddalony. Powołane okoliczności, zdaniem pełnomocnika strony, znajdują uzasadnienie w treści przedłożonych do akt niniejszej sprawy dokumentów m.in. w zeznaniu podatkowym, umowie o pracę, dokumentach dotyczących upadłości i egzekucji, wydruku z księgi wieczystej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", który na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W rozpoznawanej sprawie, stan majątkowy skarżącego, został oceniony w postanowieniu WSA w Warszawie z 5 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2537/16 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd pierwszej instancji przyznał skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1000 zł i ustanowił dla niego adwokata. W kontekście powyższego postanowienia z 5 marca 2018 r., należy zauważyć, że mimo iż przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z tymi od spełnienia których zależy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, to w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - wykonanie decyzji polega na obowiązku zapłaty kwoty pieniężnej, niebezpieczeństwo zaistnienia szkody wiąże się ściśle ze stanem braku środków na pokrycie należności publicznoprawnych. Skoro zatem w postanowieniu z dnia 5 marca 2018 r., Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący, ze względu na aktualną sytuację finansową nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1000 zł oraz ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, to tym bardziej należało uznać, że egzekucja zaległości podatkowych wynikająca z zaskarżonej decyzji, tj. egzekucja kwoty 10.211.118,00 zł plus odsetki, może spowodować u skarżącego szkodę, której naprawienie nie będzie możliwe przez zwrot wyegzekwowanego świadczenia. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.