I FSK 1248/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk (spr.), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia WSA (del.) Bożena Dziełak, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1226/14 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2007 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Przedmiot skargi kasacyjnej J. K. (dalej: Skarżący) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1226/14. Sąd ten oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 29 sierpnia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) za poszczególne miesiące od marca do grudnia 2007 r. 2. Relacja ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji 2.1. Dyrektor IS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 31 stycznia 2014 r. Określono nią zobowiązania w podatku VAT za wskazane wyżej miesiące z wyjątkiem września, za który określono kwotę do przeniesienia. Organy podatkowe ustaliły, że: - Skarżący nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, w których jako wystawców wskazano L. B., G. T., A. K. oraz K. sp. z o.o. w C..; - faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż wymienione podmioty nie mogły dostarczyć wykazanego w nich paliwa; - Skarżący powinien był wiedzieć, że dostawy paliwa wiązały się z nieprawidłowościami w podatku VAT, a jego postawa świadczyła o braku należytej staranności w tym zakresie. 2.2. Dyrektor IS stwierdził również, że: - zobowiązania objęte decyzją nie uległy przedawnieniu z powodu zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.; dalej: O.p.); - pismem doręczonym w dniu 27 grudnia 2012 r. organ podatkowy zawiadomił Skarżącego, iż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem 12 grudnia 2012 r. w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego; - w miesiącu tym zastosowano również wobec Skarżącego środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, o czym został on powiadomiony w dniu 13 grudnia 2012 r.; - nadto na podstawie wniosku z tej samej daty dokonano wpisu hipoteki przymusowej zwykłej na nieruchomości Skarżącego. 3. Skarga do Sądu pierwszej instancji i odpowiedź na skargę 3.1. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora IS. Zarzucił, oprócz wad w zakresie postępowania dowodowego i bezpodstawnego podważenia prawa do odliczenia, wydanie decyzji mimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, przewidzianego w art. 70 O.p. 3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o oddalenie skargi. 4. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji 4.1. Sąd uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) 4.2. W motywach takiej oceny i rozstrzygnięcia Sąd przyjął, że: - chybiony był najdalej idący zarzut dotyczący przedawnienia; - w dniu 12 grudnia 2012 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące działalności Skarżącego w zakresie podatku VAT za okresy rozliczeniowe od lutego 2007 r. do grudnia 2008 r.; - pismem z tej samej daty organ pierwszej instancji poinformował Skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań w tym podatku za wymienione okresy z uwagi na wszczęcie postępowania karnoskarbowego; - pismo to zostało doręczone zgodnie z art. 150 O.p., w dniu 27 grudnia 2012 r., czyli przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia określonego w art. 70 § 1 O.p.; - powyższe czyniło zadość wymogom ujętym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11, które wykluczają stan niekonstytucyjności art. 70 § 6 pkt 1 O.p. 4.3. Sąd pierwszej instancji uznał również, że nie doszło do naruszenia prawa procesowego oraz materialnego w zakresie podważonego prawa do odliczenia. 5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną 5.1. Skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. 5.2. Sądowi zarzucił naruszenie art. 70 § 1 w związku z § 4 O.p. przez błędną wykładnię. W uzasadnieniu zarzutu Skarżący wskazywał jednak na wadliwe zastosowanie tych przepisów, podnosząc, że: - nie można było zgodzić się z poglądem Sądu, iż nie doszło do przedawnienia z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego; - w tym zakresie Sąd nie wziął pod uwagę, że tytuły wykonawcze dające podstawę do zastosowania tego środka, zostały oparte na decyzji organu pierwszej instancji, która w postępowaniu odwoławczym została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia; - w świetle uchwały z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13, należało przyjąć, że w takim przypadku unicestwiony został skutek materialnoprawny zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, przewidziany w art. 70 § 4 O.p. 5.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40) 6.2. Natomiast skarga kasacyjna zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.) okazała się oczywiście niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu. 6.3. Na powyższą ocenę jedynego zarzutu kasacyjnego wpływ miał ten zakres sprawy, który został zrelacjonowany w pkt 4.2. niniejszego uzasadnienia. Mianowicie Sąd pierwszej instancji co do przedawnienia stwierdził tylko i wyłącznie, że: - w rozpoznanej sprawie nie doszło do przewidzianego w art. 70 § 1 O.p. przedawnienia zobowiązań podatkowych z upływem pięcioletniego terminu, liczonego od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin ich płatności; - powodem braku przedawnienia było zawieszenie biegu jego terminu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., w dniu wszczęcia postępowania karnoskarbowego mającego związek z tymi zobowiązaniami, o czym przed upływem przedawnienia Skarżący został zawiadomiony w trybie art. 150 O.p. 6.4. Wobec takiego stanu rzeczy za nieporozumienie należało uznać zarzucenie Sądowi pierwszej instancji, że naruszył art. 70 § 4 O.p. przez uwzględnienie okoliczności przerwania biegu termin przedawnienia na tej podstawie prawnej, co w następstwie miało świadczyć o niedostrzeżeniu przedawnienia zgodnie z art. 70 § 1 O.p. Stanowisko Skarżącego wyrażone w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie przystawało bowiem do wypowiedzi Sądu pierwszej instancji, które w tej sprawie opierały się na przesłance zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a nie na jego przerwaniu (art. 70 § 4 O.p.) Z kolei przywołanej przez Sąd podstawy prawnej skutkującej zawieszeniem biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 O.p.), jak również sposobu zawiadomienia o niej Skarżącego (art. 150 O.p.), nie objęto zarzutami wniesionej skargi kasacyjnej. W konsekwencji niepodważenie tych ocen i ustaleń, przy orzekaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w warunkach związania zarzutami skargi kasacyjnej, musiało się przełożyć na odnotowany już wcześniej brak skuteczności złożonego środka zaskarżenia. Skarga kasacyjna kwestionowała bowiem to, czego Sąd pierwszej instancji nie wyraził, a zupełnie pomijała to, na czym Sąd ten oparł swoją ocenę w zakresie braku przedawnienia zobowiązań podatkowych określonych w zaskarżonej decyzji. 6.5. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, o czym stanowi art. 184 ab initio P.p.s.a. W myśl tego przepisu orzeczono zatem jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. 6.6. Natomiast w zakresie orzeczenia w przedmiocie kosztów z punktu drugiego sentencji wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że: - wyrok Sądu pierwszej instancji oddalał skargę przy wartości przedmiotu zaskarżenia w przedziale powyżej 10.000 zł do 50.000 zł; - skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Skarżący przed dniem 1 stycznia 2016 r.; - Dyrektor IS w przewidzianym prawem terminie złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, sporządzoną przez radcę prawnego, który prowadził sprawę przed Sądem pierwszej instancji, a na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym był reprezentowany przez innego radcę prawnego; - niniejszym wyrokiem oddalono skargę kasacyjną. Wobec takiego stanu faktycznego wskazać należało, że zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 w związku z art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się w szczególności jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach; wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w orzeczeniu oddalającym skargę kasacyjną. Według natomiast § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490, z późn. zm.) stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna, w myśl § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 5 ww. rozporządzenia, przy wskazanej wartości przedmiotu sprawy wynosi 2.400 zł. Na podstawie wykładni systemowej § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a - c powołanego rozporządzenia przyjęto, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przysługuje wynagrodzenie określone na zasadach wynikających z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a tego aktu prawnego, co znajduje potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12 (ONSAiWSA 2013, nr 3, poz. 38). Zastosowanie przepisów tego rozporządzenia uzasadniał § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Zgodnie z nim do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2016 r. stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. O wysokości kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zatem na podstawie powołanych przepisów, zasądzając kwotę 1.800 zł (75% z 2.400 zł), wynikającą z kosztów zastępstwa procesowego.