I FSK 1227/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 30 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zaskarżonego wyroku, zawartego w skardze kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 810/24 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 16 września 2024 r. nr 0201-IOV-11.4103.45.2024 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2020 r. postanawia 1) odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, 2) odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

W skardze kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 810/24, pełnomocnik M. G. (dalej: skarżący), powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji oraz zaskarżonego wyroku, wskazując, że obecna sytuacja zdrowotno-rodzinna skarżącego jest wyjątkowo trudna, skarżący bowiem w dniach 18-29 maja 2025 r. przebywał w szpitalu w związku z przebytym rozległym udarem mózgu, a od dnia 29 maja 2025 r. przebywa na oddziale rehabilitacyjnym. Na chwilę obecną natychmiastowe wykonanie zapadłego orzeczenia spowoduje daleko idące skutki, gdyż skarżący podejmuje aktualnie wszelkie kroki, by poprawić swoją sytuację zdrowotną, co z kolei wymaga środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku podlega odrzuceniu. Przede wszystkim należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wskazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc powyższe rozważania do sprawy, należy zaznaczyć, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został uzasadniony nader ogólnikowo, jego autor wskazuje bowiem wyłącznie na trudną sytuację zdrowotną skarżącego, nadmieniając jedynie zdawkowo, że staranie skarżącego o poprawę zdrowia "wymaga środków finansowych". Nie zostały przedłożone żadne dane czy dokumenty, które pozwoliłyby Sądowi na ocenę, czy aktualna sytuacja skarżącego istotnie może się pogorszyć w istotny sposób w przypadku wyegzekwowania należności objętych zaskarżoną decyzją - znamienne jest przy tym, że skarżący nie twierdzi nawet, że jego sytuacja finansowo/majątkowa jest zagrożona w stopniu wskazanym w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama w sobie konieczność poniesienia innych wydatków (np. związanych z rehabilitacją/rekonwalescencją) nie może stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości (czy ogólnej wysokości wydatków obciążających zobowiązanego), ale również od wartości majątku, z którego egzekucja może być dokonywana. Właśnie dlatego dla dokonania miarodajnej oceny wniosku konieczne było przedstawienie Sądowi informacji i dokumentów, które w sposób wiarygodny potwierdzałyby niebezpieczeństwo wystąpienia - wskutek wykonania decyzji – skutków z art. 61 § 3 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego tymczasem ograniczył się do opisania (i udokumentowania) stanu zdrowotnego skarżącego, nie podejmując żadnej próby przekonania Sądu, że wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie w jakimkolwiek stopniu np. na możliwość poniesienia nieoczekiwanych wydatków związanych z pogorszeniem zdrowia skarżącego (żadne kwoty, czy rodzaje wydatków, nie zostały w tym względzie zresztą przywołane). Należy podkreślić, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne (prowadzą do zmniejszenia majątku), instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Skarżący nie uprawdopodobnił, że takie właśnie skutki mu grożą. Skoro skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z kolei wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku jest niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu. W przepisach ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidziano generalnej możliwości wstrzymywania wykonania nieprawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Ustawa ta przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego jedynie w ściśle określonych przypadkach, np. w związku z wniesieniem skargi o wznowienie postępowania (por. art. 284 p.p.s.a.). Należy przy tym zaznaczyć, że wstrzymanie wykonania wyroku podlegającego zaskarżeniu jest zbyteczne ze względu na charakter prawny skargi kasacyjnej, która jest środkiem suspensywnym (jej wniesienie wstrzymuje uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia). Wnioskując a contrario z art. 170 p.p.s.a., należy stwierdzić, że orzeczenie, które nie ma przymiotu prawomocności nie ma mocy wiążącej, a tym samym nie wywiera skutków prawnych. Wniosek ten wspiera treść działu VIII ustawy, regulującego wykonywanie orzeczeń sądowych, w tym przede wszystkim art. 286 § 1 p.p.s.a., jak i art. 196 p.p.s.a., przewidujący możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, a nieposiadający odpowiednika w rozdziale 1 działu IV, dotyczącym skargi kasacyjnej. Wbrew ocenie pełnomocnika skarżącego podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku nie może być art. 61 § 3 p.p.s.a. – z tego przepisu wynika jednoznacznie, że odnosi się on wyłącznie do aktów lub czynności wydanych przez organy administracji publicznej i nie dotyczy wyroków sądów administracyjnych. (por. np. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2016 r., II OSK 375/16; 19 maja 2016 r., I FSK 1431/14). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a., postanowił odrzucić wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku jako niedopuszczalny. Sylwester Marciniak Sędzia NSA