I FSK 115/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w 14 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 115/24 w przedmiocie wniosku o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 389/23 w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2022 r. nr 2401-IEW2.7010.76.2022.9 UNP: 2401-22-295220 w przedmiocie zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2022 r. na poczet zaległości podatkowych postanawia odrzucić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 3 października 2023 r., I SA/Gl 389/23, po rozpoznaniu skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: "strona", "skarżąca", "spółka") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 30 grudnia 2022 r. w przedmiocie zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2022 r. na poczet zaległości podatkowych, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził zwrot kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Zarządzeniem z 5 marca 2024 r. Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczyła termin posiedzenia w niniejszej sprawie na 17 kwietnia 2024 r., w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Łoboda, sędzia NSA Mariusz Golecki oraz sędzia del. WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.), sędzia zastępca - sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek. Pismem z 4 kwietnia 2024 r. skarżąca wystąpiła o stwierdzenie, że wobec sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Zbigniewa Łobody i Mariusza Goleckiego zachodzą przesłanki określone w art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej: "p.u.s.a."), które zdaniem spółki doprowadziły do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mające wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących strony oraz charakteru sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. odrzucił wniosek wskazując jako podstawę orzeczenia art. 5a § 6 p.u.s.a. Pismem z 2 maja 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a. dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.). W art. 5a § 5 p.u.s.a. określono wymogi wniosku, natomiast stosownie do art. 5a § 6 p.u.s.a. wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5 podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po terminie albo z innych przyczyn niedopuszczalny. W kolejnych jednostkach redakcyjnych art. 5a p.u.s.a określono procedurę merytorycznego rozpoznania wniosku oraz postępowanie odwoławcze, wskazując zarówno sąd właściwy do jego rozpoznania, jak i skład rozpoznający wniosek oraz sposób jego wyłonienia. W przypadku rozpoznania wniosku przez Naczelny Sąd Administracyjny, jego rozpoznanie następuje w składzie 5 sędziów losowanych spośród całego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 5a § 10 p.u.s.a.). Natomiast zażalenie na postanowienie wydane na skutek rozpoznania wniosku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie 7 sędziów losowanych spośród całego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 5a § 17 p.u.s.a.). Z art. 5a § 10, § 15 i § 16 p.u.s.a. wprost wynika, że zażalenie na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy). Przepisy regulujące procedurę rozpoznawania wniosku, dodane art. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu (art. 5a § 18 p.u.s.a.). Skoro zatem ustawodawca w art. 5a p.u.s.a. nie uregulował procedury związanej z odrzuceniem wniosku, to mocą przywołanego art. 5a § 18 tej ustawy w omawianym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego wobec braku regulacji odnoszącej się do składu sądu odrzucającego wniosek w omawianym zakresie, zastosowanie powinien mieć art. 16 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 30 listopada 2023 r., I GSK 878/17; z 20 września 2022 r., II GSK 1396/22; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Natomiast treść art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") wskazuje jednoznacznie, że zaskarżalne są wyłącznie postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych. Od postanowień wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny nie przysługuje zażalenie – a tym samym mocą art.168 § 1 p.p.s.a. stają się one prawomocne z chwilą ich wydania. Z przedstawionych powodów, w oparciu o art. 168 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 178 p.p.s.a. i art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.