I FSK 1149/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 805/16 w sprawie ze skargi I.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 28 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za maj 2010 r. oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z 15 marca 2017 r. w sprawie III SA/Wa 805/16 ze skargi I. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 grudnia 2015 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej, jako byłego członka zarządu G. S.A., wraz z tą spółką, za jej zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za maj 2010 r. (opisany wyrok i pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie CBOSA). WSA w Warszawie stwierdził, że organ podatkowy w niniejszej sprawie naruszył przepisy art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p."). W ocenie Sądu organ podatkowy nie zbadał w sposób wystarczający, czy stan zdrowia Skarżącej pozwalał na świadome kierowanie działalnością spółki, a w konsekwencji czy można przyjąć, iż niezłożenie przez Skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie nastąpiło bez jej winy - w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. WSA w Warszawie uznał również, że w sprawie naruszono art. 107 § 2 pkt 2 oraz art. 92 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r., poz. 233 ze zm., dalej: "P.u.n.") w zw. z art. 233 O.p., poprzez obciążenie Skarżącej odpowiedzialnością za odsetki za zwłokę liczone po dniu ogłoszenia upadłości G. S.A. 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając WSA w Warszawie w skardze kasacyjnej naruszenie: 1) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), poprzez jego niezastosowanie w sprawie i nieuchylenie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, która - podobnie jak uchylona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie - obarczona była naruszeniami przepisów prawa materialnego (art. 107 § 2 pkt 2 O.p., art. 92 ust. 1 P.u.n.) oraz naruszeniami przepisów postępowania (art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p.) w sytuacji istnienia ustawowego obowiązku zastosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów wydanych w granicach sprawy, której dotyczy skarga; 2) art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn niezastosowania przepisu art. 135 P.p.s.a. i nieuchylenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, pomimo że ta decyzja była obarczona takimi samymi naruszeniami przepisów prawa materialnego oraz naruszeniami przepisów postępowania, jak uchylona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, zaś Skarżąca, w ramach wniosków skargi, wnosiła o jej uchylenie; 3) art. 134 § 1 w zw. z art. 138 § 1 P.p.s.a., poprzez nieuzasadnione wyjście poza granice skargi oraz błędne określenie przedmiotu zaskarżenia i w rezultacie rozstrzygnięcie w sentencji zaskarżonego wyroku o uchyleniu decyzji w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2010 r. podczas gdy zaskarżona decyzja dotyczyła solidarnej odpowiedzialności Skarżącej wraz ze spółką G. S.A. za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za maj 2010 r. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 2.2. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym uchylono zaskarżoną decyzję w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącej, z uwagi na stwierdzenie przez Sąd, że organ podatkowy w niniejszej sprawie naruszył przepisy art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., nie analizując w sposób wystarczający, czy stan zdrowia Skarżącej pozwalał na świadome kierowanie działalnością spółki, a w konsekwencji czy można przyjąć, iż niezłożenie przez Skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie nastąpiło bez jej winy - w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Ponadto WSA w Warszawie stwierdził, że w sprawie naruszono art. 107 § 2 pkt 2 oraz art. 92 P.u.n. w zw. z art. 233 O.p., poprzez obciążenie Skarżącej odpowiedzialnością za odsetki za zwłokę liczone po dniu ogłoszenia upadłości G. S.A. 3.2. Skargą kasacyjną wniesioną od tego wyroku przez pełnomocnika Skarżącej kwestionuje się rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie, w jakim Sąd ten orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji nie uchylił także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 135 P.p.s.a. i nie zawarł wyjaśnienia w tym zakresie w uzasadnieniu wyroku (art. 141 § 4 P.p.s.a.). 3.3. Zgodnie z art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Odnośnie charakteru tego przepisu, w pełni zasługuje na akceptację pogląd, że przepis art. 135 P.p.s.a.: "wyznacza jedynie zakres kompetencji jurysdykcyjnych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Tak ujęta przesłanka pozostawia składowi orzekającemu pewną swobodę oceny. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem lub czynnością konieczne jest jeszcze wzruszenie innych aktów (czynności) organów administracji, rodzi po stronie sądu obowiązek zastosowania dyspozycji art. 135 P.p.s.a. Nie odpowiada mu wszakże - ze względu na ograniczenia wynikające z przepisów regulujących wymagania formalne związane z wniesieniem skargi do sądu administracyjnego - uprawnienie procesowe skarżącego do żądania objęcia zakresem orzekania owych aktów lub czynności. Sąd administracyjny nie musi zatem ustosunkować się do złożonego w tym przedmiocie wniosku" (Kmieciak Zbigniew, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007/4/31-44). 3.4. Nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia prawa przez sąd, skoro przytoczony przepis uprawnia jedynie sąd administracyjny do zastosowania wymienionych w nim środków w stosunku do aktów innych, niż będący przedmiotem skargi. Wniesienie skargi jest więc ograniczone co do określonego przedmiotu, a ponadto obwarowane innymi wymaganiami odnoszącymi się do danego aktu lub czynności (wyczerpanie środków obrony, dochowanie terminu). Przyjęcie innego punktu widzenia podważałoby założenia sądowej kontroli administracji, stwarzając możność kwestionowania w każdym czasie, przy braku jakichkolwiek ograniczeń i rygorów, wszelkich działań organów administracji (tak m.in. w wyroku NSA z 19 października 2006 r., II FSK 1003/06 i w wyroku NSA z 28 maja 2008 r., II FSK 1424/07). 3.5. Ponadto w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy Sąd - oprócz stwierdzenia naruszenia prawa materialnego co do części zaskarżonego aktu - dopatrzył się uchybień w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, które może zostać uzupełnione przez organ odwoławczy w ramach jego postępowania, za w pełni uzasadnione uznać należy poprzestanie na wyeliminowaniu z obrotu prawnego jedynie aktu zaskarżonego, w celu uzupełnienia postępowania dowodowego w stosownym zakresie. 3.6. Z powyższych względów za bezzasadny uznać także należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż z uwagi na powyższy charakter art. 135 P.p.s.a. Sąd nie jest zobligowany do wyjaśniania przyczyn jego niezastosowania. 3.7. Bezprzedmiotowy jest natomiast zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 138 § 1 P.p.s.a., poprzez nieuzasadnione wyjście poza granice skargi oraz błędne określenie przedmiotu zaskarżenia, gdyż okoliczności stwierdzonego uchybienia wskazują, że doszło w tym przypadku do oczywistej omyłki pisarskiej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 września 2017 r. sprostował bowiem z urzędu - na podstawie art. 156 § 1, 2 i § 3 P.p.s.a. - oczywistą omyłkę w komparycji zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ten sposób, że słowa "w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2010 r." postanowił zastąpić słowami "w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za maj 2010 r.". 3.8. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż wyrok Sądu pierwszej instancji nie narusza przepisów prawa. Z tych przyczyn na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.