I FSK 1136/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1824/14 odrzucającego skargę L. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Będącym przedmiotem skargi kasacyjnej postanowieniem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1824/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił, na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 73 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), skargę L. T. na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 maja 2014 r. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem z dnia 10 lipca 2014 r. - wysłanym na wskazany przez skarżącego w skardze adres zamieszkania - Przewodniczący Wydziału I wezwał skarżącego do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu sądowego w wysokości 3.802,00 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Zgodnie z adnotacją umieszczoną na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, przesyłkę skierowaną do skarżącego pozostawiono w placówce pocztowej w dniu 17 lipca 2014 r., umieszczając w skrzynce oddawczej awizo. Powtórnego awizowania przesyłki dokonano w dniu 25 lipca 2014 r. Należny w sprawie wpis nie został jednak uiszczony. W konsekwencji, zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro skarżący mimo prawidłowego wezwania, nie uiścił należnej opłaty do dnia orzeczenia, skarga - jako nieopłacona - podlegała odrzuceniu. W wywiedzionej od powyższego rozstrzygnięcia skardze kasacyjnej, zastępujący podatnika pełnomocnik, zarzucił mu naruszenie art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a. w związku z art. 220 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie domniemania doręczenia skarżącemu wezwania do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego w wysokości 3.802 zł po rygorem odrzucenia skargi, w sytuacji, gdy z powodu niewłaściwego działania operatora pocztowego, w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego nie pozostawiono w terminie 17 lipca i 25 lipca 2014 r. żadnego "awiza", a tym samym nie zostały spełnione przesłanki zastosowania tzw. fikcji prawnej doręczenia. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia, jego autor – radca prawny – argumentował, że o okoliczności wezwania do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez uiszczenie stosownej opłaty, skarżący dowiedział się dopiero z uzasadnienia postanowienia WSA o odrzuceniu skargi. We wskazanych w nim terminach 17 lipca i 25 lipca 2014 r. w jego oddawczej skrzynce pocztowej nie zostały umieszczone żadne "awiza" ani informacje o niemożności doręczenia jakiejkolwiek przesyłki. Po nieudanej próbie wyjaśnienia zaistniałej sytuacji z urzędem pocztowym z jego rewiru, L. T. wniósł skargę na działanie operatora pocztowego I. Jak bowiem zdołał ustalić skarżący, wbrew adnotacjom listonosza na zwrotnych potwierdzeniach odbioru, żadne awizo nie zostało pozostawione w jego skrzynce oddawczej. Dla skarżącego była to sytuacja tym bardziej zaskakująca, że do tej pory odbierał on liczną korespondencję w terminie nie czekając na kolejne awizo. W miesiącach wakacyjnych funkcjonowanie i działanie operatora pocztowego zmieniło się diametralnie. Coraz częściej dochodziło do sytuacji, w której skarżący pomimo obecności w miejscu zamieszkania przez cały dzień otrzymywał "awizo" bez wcześniejszej próby osobistego doręczenia mu przesyłki przez listonosza. Co więcej, w miesiącu lipcu w jego miejscu zamieszkania stale przebywał któryś z domowników ze względu na okres wakacyjny. Ponadto, jak wynikało z wywiadu zebranego od sąsiadów skarżącego, w okresie lipca i sierpnia 2014 r. również na ich adresy nie były doręczane przesyłki pocztowe i brak było jakichkolwiek powiadomień o tej okoliczności operatora pocztowego. W związku z powyższym L. T. złożył skargę na działanie operatora , która nie została jeszcze rozpoznana. Tym samym, według pełnomocnika strony nie można również było uznać za zasadne zastosowania przez Sąd fikcji prawnej doręczenia wynikającej z przepisu art. 73 P.p.s.a. Skoro bowiem skarżący nie otrzymał żadnego awizo, nie mógł wiedzieć o konieczności opłacenia skargi, a także negatywnych konsekwencjach wynikających z nieuzupełnienia braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny determinowany jest, postawionymi w kasacji zarzutami, zgodnie bowiem z art. 183 § 1 P.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Norma wyrażona w art. 183 § 1 P.p.s.a., oznacza, że NSA związany jest podstawami oraz wnioskami zawartymi w skardze kasacyjnej (art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 P.p.s.a.). Związanie wnioskami oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Natomiast związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które wyraźnie zostały wskazane przez stronę skarżącą. W rozpoznawanej sprawie Sąd kasacyjny, jakim jest Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się nieważności postępowania, której przesłanki określa art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły dotyczyć jedynie wskazanych w skardze kasacyjnej naruszeń przepisów postępowania. Zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej również jako "K.p.c."), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1350 ze zm., dalej również jako "rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r."). Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest przede wszystkim, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 K.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r., sygn. akt III CZ 51/98, publ.: OSNC 1998). Zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Jak to prawidłowo zauważył już Sąd pierwszej instancji w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 P.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 589/14, LEX nr 1447223). W ocenie Sądu pierwszej, w niniejszej sprawie warunki określone w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. zostały spełnione. Z akt sprawy wynika bowiem, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego została dwukrotnie awizowana 17 lipca i 25 lipca 2014 r. (dowód: k. 18 akt sądowych), a "awiza" - co potwierdzają adnotacje poczynione przez listonosza - zostały umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Zatem należało uznać, że z dniem 31 lipca 2014 r. (czternaście dni liczone od daty pierwszego awizowania przesyłki) doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu ww. wezwania. Powyższego stanowiska Sądu pierwszej instancji w skardze kasacyjnej nie zdołano skutecznie podważyć. Powołano się bowiem w tym celu jedynie na niczym nie potwierdzone oświadczenie skarżącego o nieotrzymaniu awiza, jak też na rzekome nieprawidłowości w działaniu operatora pocztowego, ale nawet nie tego który dostarczał przesyłkę. Bowiem doręczenia dokonywała P., a nie I. Skoro zatem sporna przesyłka została doręczona prawidłowo w dniu 31 lipca 2014 r. (art. 73 § 4 P.p.s.a.), a wpisu od skargi nie uiszczono do dnia odrzucenia skargi zasadnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę, której nie opłacono. Mając na uwadze powyżej przedstawione względy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną stosownie do art. 184 oraz art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a.