I FSK 1088/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki, , po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 586/22 w sprawie ze skargi A.R. na postanowienie Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr 308000-COP.4103.35.2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A.R. na rzecz Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 586/22 w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę A. R., powoływanego dalej jako "skarżący", na postanowienie Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 30 sierpnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 31 maja 2022 r. określającej [...] A. R. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2018 r. (wyrok ten oraz orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i 2 poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej i niedostrzeżenie następujących naruszeń przepisów jakich dopuścił się Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (sic) w toku prowadzonego postępowania, a mianowicie: • art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej powoływana jako "O.p."), zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy poprzez nieuwzględnienie mimo wykazania braku winy strony; • art. 120 i 121 § 1 O.p., zgodnie z którymi Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa oraz postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zrzekł się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą sprawy zawisłej przed sądem pierwszej instancji było ustalenie czy skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 31 maja 2022 r. W pierwszym zarzucie skarżący powołał naruszenie art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a w. zw. z art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli działalności administracji publicznej i niedostrzeżenie naruszenia powołanego przepisu O.p., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy poprzez nieuwzględnienie mimo wykazania braku winy strony. W uzasadnieniu przedmiotowego zarzutu odnosząc się do kwestii winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wskazano, że winy tej nie można przypisać skarżącemu, z uwagi na to, że przyczyna uchybienia terminu nie leżała po jego stronie. W ocenie skarżącego winy tej nie można również przypisać pełnomocnikowi. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącego brak winy w uchybieniu terminu miał wynikać z "niewyświetlenia się decyzji w systemie ePUAP" z uwagi na wskazywany przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu, jak również skardze i skardze kasacyjnej, bliżej niesprecyzowany błąd techniczny systemu ePUAP, wskutek którego "odbierane pisma pojawiają się w zakładce "Moja skrzynka" z opóźnieniem.". Wobec tej okoliczności, pomimo zachowania przez pełnomocnika skarżącego należytej staranności w zakresie odbierania korespondencji przychodzącej, o przedmiotowej decyzji skarżący miał uzyskać informację dopiero w dniu 8 lipca 2022 r. W sprawie nie jest sporne spełnienie pierwszych trzech przesłanek wynikających z art. 162 O.p. warunkujących przywrócenie terminu. Pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pismem datowanym na 15 lipca 2022 r. i załączył do niego odwołanie od decyzji z 31 maja 2022 r. We wniosku wskazał, że dowiedział się o uchybieniu terminowi w dniu 8 lipca 2022 r., kiedy to "dostrzeżono" decyzję na portalu ePUAP. Również 15 lipca 2022 r. wniosek został nadany do organu, co wynika z pieczęci na kopercie, w której nadano wniosek. Stanowisko skarżącego w zakresie braku winy tak skarżącego, jak i jego pełnomocnika, w uchybieniu terminowi nie znajduje jednak aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wprawdzie zasadnie skarżący wskazuje, że przepis art. 162 § 1 O.p. wymaga jedynie uprawdopodobnienia, nie zaś udowodnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi, należy mieć jednak na uwadze, że choć jest to środek zastępujący dowód w znaczeniu ścisłym i niedający pewności, lecz tylko wiarygodność, twierdzenia o danym fakcie, to wciąż wymaga on wykazania tejże wiarygodności (prawdopodobieństwa) podnoszonego przez stronę twierdzenia. Uprawdopodobnieniem braku winy nie są natomiast w realiach rozpatrywanej sprawy same twierdzenia strony, niepoparte jakimikolwiek dowodami świadczącymi na rzecz ich wiarygodności, w szczególności w sytuacji istnienia dowodów przeczących tym twierdzeniom. Stwierdzić należy natomiast, że w toku postępowania pełnomocnik skarżącego nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie wywodzonej przez siebie tezy o "braku widoczności decyzji w systemie", w szczególności nie potwierdza jej informacja z systemu ePUAP, cytowana również w skardze kasacyjnej, z której niewątpliwie wynika, że decyzja Naczelnika Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białej Podlaskiej z dnia 31 maja 2022 r. została doręczona pełnomocnikowi w dniu 14 czerwca 2022 r., z uwagi na upływ terminu do jej odebrania po wygenerowaniu pierwszego UPD w tym systemie w dniu 31 maja 2022 r. Poza gołosłownymi zapewnieniami pełnomocnika skarżącego o rzekomej niewidoczności decyzji w systemie ePUAP i regularnym sprawdzaniu korespondencji przez pełnomocnika i personel jego kancelarii, brak jest jakichkolwiek dowodów, które pozwalałyby na kwestionowanie prawidłowości ww. informacji. W szczególności brak jest dowodów na to, by pełnomocnik skarżącego kontaktował się w tej sprawie z organem podatkowym, Ministerstwem Cyfryzacji (administratorem danych) lub pomocą techniczną systemu ePUAP zarządzanego przez Centralny Ośrodek Informatyki w sprawie problemów z doręczeniami, choć jak twierdzi nie był to pierwszy taki przypadek, a problemy z doręczeniami mają jego zdaniem miejsce "bardzo często". Uznać zaś należy, że w razie niedochowania terminu przez pełnomocnika to na nim spoczywa obowiązek wykazania zaistnienia okoliczności wyłączających jego winę (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z 12.01.2012 r., II SA/Op 526/11), czego pełnomocnik skarżącego nie zdołał w niniejszej sprawie uczynić. Jak słusznie skonstatował Sąd pierwszej instancji "Ogólnikowość twierdzeń pełnomocnika skarżącego oraz brak jakiegokolwiek uwiarygodnienia błędów systemu ePUAP wskazuje raczej na zaniedbanie kancelarii, przeoczenie, które narusza obowiązek najwyższej dbałości o interes klienta". Podkreślić także należy, że również wina personelu administracyjnego kancelarii obciąża adwokata, który w ramach prowadzenia profesjonalnej działalności w zakresie udzielania pomocy prawnej i zastępstwa procesowego stron, zobowiązany jest tak zorganizować funkcjonowanie kancelarii, aby zapewnić właściwy obieg dokumentów, w tym odbieranie kierowanej do pełnomocnika korespondencji w odpowiednim terminie, umożliwiającym skuteczne wniesienie ewentualnego środka zaskarżenia. Zasadnie zatem organ podatkowy uznał w zaskarżonym postanowieniu, iż stan faktyczny sprawy oraz treść argumentacji przedstawiona we wniosku wskazują, że zachowanie pełnomocnika, skutkujące uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania w realiach przedmiotowej sprawy nie może zostać uznane za niezawinione, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sposób należyty wywiązał się z obowiązku kontroli tego rozstrzygnięcia, a wydany przez niego wyrok odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 120 i 121 § 1 O.p., bowiem organ podatkowy działał na podstawie przepisów prawa, jak również nie naruszył swoim postępowaniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. W braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna skarżącego na podstawie art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 204 pkt. 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze. zm.). Marek Kołaczek Małgorzata Niezgódka - Medek Artur Mudrecki