I FSK 1062/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej P. s.c. C. Z., M. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt I SAB/Łd 18/18 w sprawie ze skargi P. s.c. C. Z., M. Z. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście w Łodzi w przedmiocie przywrócenia spółek do rejestru podatników VAT postanawia: 1) podjąć zawieszone postępowanie kasacyjne, 2) odrzucić skargę kasacyjną, 3) zwrócić P. s.c. C. Z., M. Z. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r., w sprawie I SAB/Łd 18/18, wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę P. s.c. C. Z., M. Z., powoływanej dalej jako "spółka A", na bezczynność Naczelnika Urzędu – Skarbowego Łódź-Śródmieście w Łodzi w przedmiocie przywrócenia spółek do rejestru podatników VAT. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że przedmiotem skargi jest bezczynność w zakresie przywrócenia do rejestru podatników VAT spółki A oraz P1. s.c., powoływanej dalej jako "spółka B". Wskazano, że zawiadomieniem z dnia 4 czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm.) zawiadomił C. Z. oraz M. Z. o zamknięciu obowiązków podatkowych w podatku VAT dla spółki A oraz spółki B oraz o wycofaniu z obrotu prawnego druków VAT-5 z dnia 6 czerwca 2013 r. stanowiących potwierdzenie zarejestrowania jako podatnika VAT spółki A oraz spółki B. Powodem odrzucenia skargi było niezachowanie terminu do jej wniesienia, gdyż przedmiotowe pismo zostało doręczone C. Z. 5 czerwca 2014 r. a M. Z. 13 czerwca 2014 r. Wskazany w art. 52 § 3 P.p.s.a. 14 dniowy termin na złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa upływał z dniem 20 czerwca 2014 r., tymczasem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone dopiero 17 lipca 2018 r. Spółka A, działając za pośrednictwem pełnomocnika - radcy prawnego, zaskarżyła powyższe postanowienie skargą kasacyjną w całości. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. polegający na przyjęciu przez sąd pierwszej instancji błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia wyroku przy wadliwie ocenionym zakresie zaskarżenia skargą tj. braku odniesienia się sądu do głównego zarzutu skargi a tym samym na braku merytorycznej oceny zaniechania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Śródmieście rozpoznania wniosku z dnia 17 lipca 2018 r. co w konsekwencji spowodowało niewyjaśnienie sprawy, a także doprowadziło do sytuacji, w której sąd nie dokonał kontroli działalności organu administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem do czego był zobowiązany. Z uwagi na powyższe spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sądowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne w oparciu o art. 125 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. do czasu zakończenia postępowania w sprawie [...], toczącego się przed Sądem Rejonowym dla l. Wydział Gospodarczy w sprawie ustalenia istnienia m.in. skarżącego. Następnie sprawa ta toczyła się pod sygnaturą [...]. Pismem z dnia 1 lutego 2024 r. sąd rejonowy poinformował Naczelny Sąd Administracyjny, iż postępowanie w sprawie nie zostało prawomocnie zakończone. Wydano w nim natomiast w dniu 21 lipca 2020 r. postanowienie wstępne o sygnaturze [...], w którym ustalono, że umowa spółki A zawarta w dniu 27 stycznia 2003 r. pomiędzy Z. Z. i C. Z. została rozwiązania ze skutkiem na dzień 6 czerwca 2013 r. Apelację od ww. rozstrzygnięcia oddalono. Z klauzuli prawomocności wynika, iż stało się ono prawomocne w dniu 2 lipca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zawieszone w oparciu o art. 125 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed sądem rejonowym dotyczącego istnienia m.in. spółki A, gdyż istotnym jest, czy podmiot ten istniał w chwili składania skargi. Jak wynikało ze skargi, skargi kasacyjnej oraz dołączonych akt organu kwestia podmiotowości prawnej spółki A oraz spółki B była przedmiotem sporu. W odpowiedzi na skargę wskazano, że byt prawny spółki A oraz spółki B ustał w dniu 31 maja 2013 r. Wobec tego postępowanie w sprawie ze skargi kasacyjnej zostało zawieszone do czasu zakończenia przed sądem rejonowym postępowania, którego celem było ustalenie m.in. istnienia ww. spółki A. W sprawie tej, dotyczącej podziału majątku spółki cywilnej, wydano w dniu 21 lipca 2020 r. postanowienie wstępne, w którym ustalono, że umowa spółki A zawarta w dniu 27 stycznia 2003 pomiędzy jej ówczesnymi wspólnikami, rozwiązana została ze skutkiem na dzień 6 czerwca 2013 r. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 2 lipca 2021 r. Skoro umowa spółki A została rozwiązana w tym konkretnym dniu, nie może być mowy aby doszła do skutku jej zmiana w postaci zmiany składu osobowego spółki, który to jak wynika z dołączonych akt organu, również nie został uzgodniony między wszystkimi dotychczasowymi wspólnikami. Tym samym spółka A z osobami podającymi się za jej obecnych wspólników nie może być uznawana za ten sam podmiot prawa co spółka A do 6 czerwca 2013 r., posługujący się tym samym numerem identyfikacji podatkowej. Przy czym niekwestionowane jest twierdzenie organu, iż nowe zgłoszenie rejestracyjne, dla nowej spółki cywilnej, nie zostało złożone. Wobec faktu, iż w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie wstępne z dnia 21 lipca 2020 r. o rozwiązaniu spółki A., jest to okoliczność wystarczająca dla potwierdzenia faktu nieistnienia spółki A. Z punktu widzenia niniejszej sprawy nie mają znaczenia dalsze ustalenia sprawy o podział majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej. Oczekiwanie na prawomocne zakończenie sprawy przed sądem rejonowym, z uwagi na które niniejsze postępowanie zostało zawieszone, nie jest więc obecnie zasadne. Powyższe oznacza, iż podstawą prawną do podjęcia niniejszego postępowania jest art. 128 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a., który w razie zawieszenia postępowania gdy jego rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego postępowania, pozwala podjąć postępowanie zawieszone przed uprawomocnieniem się orzeczenia kończącego inne postępowanie, stosownie do okoliczności. Mając na względzie, iż skarga oraz skarga kasacyjna została wniesiona przez spółkę A, której nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym bezczynności organu podatkowego w przedmiocie przywrócenia spółek do rejestru podatników VAT, utracony jeszcze przed wniesieniem skargi do sądu pierwszej instancji, zasadne jest wskazanie że skarga przed sądem pierwszej instancji powinna zostać odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt. 5 P.p.s.a. tj. brak zdolności sądowej strony, który ma charakter nieusuwalny. Samo zaskarżone orzeczenie sądu pierwszej instancji – odrzucenie skargi – odpowiada jednak prawu. Skoro skarga została już odrzucona w pierwszej instancji niezasadne byłoby wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 189, które spowodowałoby ten sam skutek. Jednocześnie niedopuszczalne, wobec braku przymiotu strony przez spółkę A, byłoby merytoryczne rozstrzyganie wniesionej przez nią skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 193 P.p.s.a. postanowił o odrzuceniu skargi kasacyjnej, z uwagi na nieusuwalny brak przymiotu strony po stronie skarżącej spółki A. Dodatkowo w sprawie zaistniały inne przyczyny, przez które sprawa nie mogła być procedowana. Nawet gdyby spółka A istniała, to nie przysługiwałby jej status strony wobec zdarzeń mających wobec czynności podjętych wobec spółki B, co czyniłoby jej skargę niedopuszczalną na mocy art. 58 § 1 pkt. 6 P.p.s.a. Podzielić należy również, iż sama skarga na bezczynność w zakresie przywrócenia spółek do rejestru podatników VAT, o co skarżący wnieśli w przedmiotowej skardze oraz piśmie z dnia 15 stycznia 2019 r., była niedopuszczalna w wówczas obowiązującym stanie prawnym. Możliwość przywrócenia podatnika do rejestru podatników VAT czynnych bez konieczności zgłaszania rejestracyjnego, przewidziana została w art. 96 ust. 9h wprowadzonym do u.p.t.u. od 1 lipca 2017 r. ustawą z dnia 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r. poz. 2024), które to brzmienie, zgodnie art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, stosuje się do zgłoszeń rejestracyjnych od dnia 1 stycznia 2017 r. Brzmienie art. 96 ust. 9h jest obecnie inne. Jedynie na marginesie należy zwrócić uwagę, na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 23 października 2023 r. o sygn. akt I FPS 3/23, w której wskazano, iż wykreślenie z rejestru podatników VAT czynnych jest czynnością materialno-techniczną. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt. 1 i § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego do dnia rozpoczęcia rozprawy.