I FSK 1058/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Op 306/19 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 29 kwietnia 2019 r. nr 1601-IOV-1.4103.149.2017 w przedmiocie określenie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2011 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne.

Wyrokiem z 13 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Op 306/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. (dalej jako: Skarżąca lub Upadła) uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej jako: Organ drugiej instancji lub Dyrektor IAS) w przedmiocie określenie w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2011 r. kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Organ drugiej instancji. Pismem z 5 listopada 2020 r. Dyrektor IAS poinformował, ze postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu z 20 sierpnia 2020 r. sygn.. V GU 123/20 ogłoszono upadłość Skarżącej, wezwano wierzycieli Upadłej oraz wyznaczono syndyka masy upadłości. Do pisma tego dołączono kopię zgłoszenia przez Organ pierwszej instancji wierzytelności (k. 134-137) z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, jednak z listy tej nie wynikało, aby zgłoszona została wierzytelność za okres rozliczeniowy objęty niniejszym postępowaniem (tj. IV kwartał 2011 r.). Postanowieniem z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I FSK 1058/20 Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) zawiesił postępowanie w sprawie. Kolejno, działając zarządzeniem z 10 sierpnia 2022 r., na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zwrócono się do syndyka Masy Upadłości Skarżącej czy wstępuje on do prowadzonego postępowania oraz czy i jakie zajmuje on stanowisko w sprawie. W odpowiedzi Syndyk wskazał, że wstępuje do prowadzonego postępowania, jednocześnie informując, że "będące przedmiotem postępowań prowadzonych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wszystkie roszczenia z tytułu zobowiązań podatkowych należnych Skarbowi Państwa – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Nysie względem upadłej, zgłoszone zostały w toku postępowania upadłościowego. Wierzytelności uznane zostały w całości na sporządzonej, a następnie zatwierdzonej liście wierzytelności. Lista jest prawomocna." W związku z otrzymaną odpowiedzią, zarządzeniem z 13 września 2022 r. zwrócono się do Sądu Rejonowego w Opolu o nadesłanie listy wierzytelności wraz z ewentualnymi jej uzupełnieniami. Z uzyskanej odpowiedzi nie wynika, aby w postępowaniu upadłościowym zgłoszono roszczenie z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2011 r., a wiec stanowiące przedmiot tutejszego postępowania. W konsekwencji zarządzeniem z 29 listopada 2022 r. zwrócono się do Dyrektora IAS za pośrednictwem jego pełnomocnika o zajęcie aktualnego stanowiska w sprawie wobec okoliczności, że roszczenie co do okresu rozliczeniowego będącego przedmiotem niniejszej sprawy nie zostało umieszczone na liście wierzytelności, ewentualnie o udzielenie informacji czy i kiedy organy podatkowe zgłaszały roszczenie co do spornego okresu rozliczeniowego i w jaki sposób owo zgłoszenie zostało rozpoznane. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie pełnomocnik Organu drugiej instancji wskazał, ze podtrzymuje wniesioną skargę kasacyjną, gdyż jej rozpatrzenie ma istotne znaczenie dla praktyki orzeczniczej organu podatkowego. Wskazał jednocześnie, że Naczelnik US nie zgłaszał w toku postępowania upadłościowego wierzytelności za okres rozliczeniowy którego dotyczy przedmiotowe postępowanie, a także, że taka wierzytelność nie została umieszczona na liście wierzytelności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z kolei w myśl art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 z późn. zm., dalej jako: p. u.) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Z treści art. 145 p. u. wynika, że postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W przedmiotowym postępowaniu bezsporne jest, że Organy podatkowe w postępowaniu upadłościowym dotyczącym Skarżącej nie zgłosiły wierzytelności za okres rozliczeniowy objęty zakresem sporu. Wierzytelność ta, pomimo, że wynika z decyzji uchylonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowi wierzytelność podlegającą zgłoszeniu jako dotyczącą masy upadłości. W tej kwestii odnotować należy też, że wobec upadłej zgłoszono analogiczne roszczenie wynikające z uchylonej przez WSA decyzji za I, II, III i IV kwartał 2012 r., które zostało prawomocnie umieszczone na liście wierzytelności. Z treści przywołanych przepisów Prawa Upadłościowego wynika, ze podjęcie postępowania sądowoadministracyjnego o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości może być podjęte jedynie w przypadku nie umieszczenia tej wierzytelności na liście po trybu określonego ustawą. Przedmiotowa wierzytelność dotyczy bowiem masy upadłościowej, a takie postępowanie może być prowadzone wyłącznie przeciwko Syndykowi. Z uwagi na zaniechanie przez Organ podatkowy dochodzenia roszczenia w postępowaniu upadłościowym, wobec treści art. 145 p. u. nie można podjąć postępowania w sprawie. Odnosząc się do stanowiska Dyrektora IAS, w którym podtrzymuje skargę kasacyjną gdyż jej rozpatrzenie ma istotne znaczenie dla praktyki orzeczniczej organu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu orzeka w przedmiocie skargi kasacyjnej i jest związany granicami sprawy. Nie budzi wątpliwości, że brak jest podstawy prawnej do abstrakcyjnego, w oderwaniu od bezprzedmiotowości postępowania, orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej postępowaniu wyłącznie na podstawie doniosłości zagadnienia dla praktyki organu podatkowego. Mając na uwadze powyższe, postępowania w sprawie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a.