I FSK 1057/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Zbigniew Łoboda, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Czuduk, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 83/17 w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 9 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz H. S. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. NSA/wyr. 1 - wyrok

1. Zaskarżonym wyrokiem z 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 83/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi H.S., uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 września 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. 2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że: a) Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. decyzją z 10 stycznia 2013 r. określił skarżącemu zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za okres od maja 2007 r. do grudnia 2009 r. Decyzję doręczono skarżącemu 15 stycznia 2013 r. Pismem 28 stycznia 2013 r. skarżący reprezentowany przez doradcę podatkowego, wniósł od niej odwołanie. Ponieważ odwołanie nie zostało podpisane, Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm., dalej "O.p."), wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Przesyłka została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącego 15 kwietnia 2013 r. Termin do dokonania zakreślonej w wezwaniu czynności upłynął zatem 22 kwietnia 2013 r. b) Pismem z 26 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania wymaganej czynności. Powołał się na swoją niezdolność do pracy z powodu choroby od 19 do 26 kwietnia 2013 r. (zwolnienie lekarskie). Do wniosku załączył podpisany egzemplarz odwołania. c) Postanowieniem z 19 czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. d) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymał w mocy swoje postanowienie z 19 czerwca 2013 r. e) Wyrokiem z 19 lutego 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 938/13 WSA w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora z 9 września 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie z 19 czerwca 2013 r. f) Od wyżej wymienionego wyroku została wywiedziona przez skarżącego skarga kasacyjna, w wyniku rozpoznania której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 września 2016 r. sygn. akt I FSK 997/14 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. 3. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA w Warszawie wskazanym wyżej wyrokiem uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z poczynioną przez organy oceną, jakoby przedstawione przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności niezłożenia w terminie odwołania nie były wystarczające dla uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia tego odwołania. Sąd podniósł, że przyczyny uchybienia terminowi zostały argumentowane złym stanem zdrowia, a nie samym faktem legitymowania się zaświadczeniem lekarskim. Tym samym nie można czynić zarzutu z tego, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ostatnim dniu zwolnienia lekarskiego. W ocenie Sądu także okoliczność wskazań lekarskich, z których wynika, że "chory może chodzić" nie oznacza, że może wykonywać swoje obowiązki zawodowe. Sąd ten stwierdził, że zaświadczenie o niezdolności do pracy obliguje jednak chorego do powstrzymania się od pracy, natomiast wezwanie do uzupełnienia braku sprowadzało się do osobistej aktywności pełnomocnika, której z uwagi na okoliczności wskazywane przez pełnomocnika nie mógł sprostać z przyczyn podanych przez siebie. 4. Od wskazanego na wstępie orzeczenia organ podatkowy wniósł skargę kasacyjną, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, tj. - art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 O.p. polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z 19 czerwca 2013 r. z powodu błędnego uznania, że pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braku formalnego odwołania od decyzji wymiarowej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z 10 stycznia 2013 r. - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe, nieodpowiadające wymogom określonym w tym przepisie sporządzenie uzasadnienia wyroku. 5. Na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej organu i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. 6.1 Wbrew temu co zrzuca się w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisu określającego wymogi uzasadnienia orzeczenia. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10, dostępne w Bazie Internetowej Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA). 6.2. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej do naruszenia przepisu określającego wymogi formalne uzasadnienia zdaniem organu miało dojść ze wglądu na brak oceny Sądu pierwszej instancji odnośnie do argumentacji organu w zakresie twierdzeń pełnomocnika skarżącego, że uchybienie terminowi nastąpiło w wyniku zbiegu nieszczęśliwych zdarzeń tj. złamania przez pracownika kancelarii nogi w czasie choroby pełnomocnika i faktu oddalenia siedziby kancelarii pełnomocnika o około 70 km od jego miejsca zamieszkania. Wbrew jednak temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji argumentację organu może nie wprost, ale jednak ocenił. Wskazał bowiem na to, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego sprowadzało się do osobistej aktywności pełnomocnika, który jednak z uwagi na wskazywane przez pełnomocnika okoliczności nie mógł temu sprostać. Trudno też w tej sytuacji zgodzić się z organem, by w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak było argumentacji odnośnie do możliwości wyręczenia się przez pełnomocnika inną osobą w celu uzupełnienia braku formalnego. Nie można więc podzielić zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. 6.3. Nie doszło też w tej sprawie do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 O.p. W myśl bowiem art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2 art. 162 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynność, dla której był określony termin. Przesłankami przywrócenia terminu jak wynika z powyższych regulacji są: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminowi, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie czynności, dla której był określony termin. W sprawie tej organ nie kwestionował tego, że zostały spełnione dwie przesłanki do przywrócenia terminu, uznał jednak że strona nie spełniła trzeciej przesłanki tj. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Wskazany wyżej przepis O.p. nie wymaga od osoby domagającej się przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej wykazania braku winy, a jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, czyli uwiarygodnienia, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie terminu. 6.4. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji podzielając poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych odnośnie do tego, że samo powoływanie się na chorobę, bez wykazania, że charakter schorzenia uniemożliwiał dokonanie czynności w terminie oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu, a także konieczność badania czy zainteresowany nie dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa, zauważył, że w sprawie tej przyczyny uchybienia terminowi były argumentowane złym stanem zdrowia, a nie samym faktem legitymowania się zaświadczeniem lekarskim. Wskazał również na to, że okoliczność wskazań lekarskich, z których wynika, że "chory może chodzić" nie oznacza, że może wykonywać swoje obowiązki zawodowe. Zaświadczenie o niezdolności do pracy obliguje bowiem chorego do powstrzymywania się od pracy. Dalej stwierdził, że wezwanie do uzupełnienia braku sprowadzało się do osobistej aktywności pełnomocnika, której z uwagi na wskazywane przez niego okoliczności nie mógł sprostać z przyczyn wskazywanych przez siebie. W rezultacie Sąd ten uznał, że nie można zarzucić pełnomocnikowi skarżącego braku staranności, a tym samym zawinienia. 6.5. W skardze kasacyjnej organ jakby nie zauważa argumentacji Sądu pierwszej instancji we wskazanym wyżej zakresie. Powołuje się bowiem ogólnie jedynie na konieczność zorganizowania przez profesjonalnego pełnomocnika tak działalności, by takie sytuacje jak choroba nie uniemożliwiały prawidłowego prowadzenia spraw. Organ w skardze kasacyjnej nie podważa więc w żaden sposób stanowiska zawartego w zaskarżonym wyroku, że wezwanie do uzupełnienia braku wymagało osobistej aktywności pełnomocnika skarżącego, a z przyczyn przez niego wskazanych nie mógł temu sprostać. W konsekwencji stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej skutecznie nie podważono prawidłowości uznania przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie tej uprawdopodobniony został brak winy strony w uchybieniu terminowi. 6.6. Wobec powyższego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej należało stosownie do art. 184 p.p.s.a orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 w związku z § 4 i art. 209 p.p.s.a.