I FSK 1033/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki, , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku L. Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie w przedmiocie skargi kasacyjnej L. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 579/23 w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 maja 2023 r. nr 2401-IOA.4105.5.2023.BS w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2006 r. postanawia wstrzymać wykonanie decyzji.

Wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 579/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę L. Z. (dalej: "Strona", "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 30 maja 2023 r. nr 2401-IOA.4105.5.2023.BS w przedmiocie podatku akcyzowego za październik 2006 r. Od powyższego wyroku Strona wniosła skargę kasacyjną. Odrębnym wnioskiem z 13 września 2024 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jako że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, co pociągnęłoby niemożliwe do odwrócenia skutki. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą i nie posiada środków na spłatę zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną decyzją. W dalszej części uzasadnienia wniosku Skarżąca wskazała na koszty prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej, włączając w to wynagrodzenia pracowników w kwocie ok. 281 528 zł, koszty energii elektrycznej i wody w kwocie ok. 34 003 zł, podatek od nieruchomości, środków transportowych, koncesję na alkohol i sprzedaż paliw, opłaty dozorowe w kwocie około 48 914 zł., - paliwo, akcesoria samochodowe, materiały biurowe w kwocie około 67 226 zł. oraz ubezpieczenie OC w kwocie około 41 906 zł. Ponadto działalność Strony wiąże się też z wydatkami związanymi z bieżącą eksploatacją samochodów oraz zakupami do pomieszczeń biurowych. Skarżąca wskazała, że zobowiązania uiszcza terminowo. Według Skarżącej wykonanie zaskarżonej decyzji skutkowałoby skierowaniem egzekucji do jej majątku, przez co w konsekwencji doszłoby do utraty przez Stronę płynności finansowej i uniemożliwiłoby dalsze prowadzenie przez nią działalności gospodarczej i spłacanie zobowiązań podatkowych. Cały majątek Skarżącej jest przedmiotem zabezpieczenia na poczet zobowiązań w podatku akcyzowym. Wartość zabezpieczonego majątku przekracza 5 500 000 zł. Egzekucja z tego majątku oznaczałaby konieczność zakończenia działalności, co jest równoznaczne ze spowodowaniem skutków niemożliwych do odwrócenia. Ponadto wiązałoby się to również z koniecznością zwolnienia 5 pracowników. Strona wskazała także, że potwierdzeniem prawdziwości i rzetelności przedstawionych danych jest decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Częstochowie z 16 maja 2024 r. w sprawie udzielenia Skarżącej ulgi w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznawany wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Z argumentacji przedstawionej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wynika, że Strona co prawda ograniczyła się jedynie do przywołania okoliczności mogących pojawić się na etapie wykonania decyzji, nie wykazując przy tym dokumentów, które uwiarygodniłyby jej sytuację majątkową (poza decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Częstochowie o zastosowaniu wobec niej ulgi), jednak zdaniem NSA wysokość zobowiązania podatkowego, określonego w zaskarżonej decyzji (557.378 zł) oraz kwoty zobowiązań w innych sprawach toczących się wobec Skarżącej (na temat których wiedzę Sąd orzekający powziął z urzędu), wobec łącznej wartości zabezpieczonego majątku czyni prawdopodobną egzekucję z nieruchomości. To zaś oznacza, że wykonanie decyzji mogłoby spowodować skutki trudne do odwrócenia. Egzekucja ta mogłaby wyrządzić Skarżącej poważną szkodę, która mogłaby negatywnie wpłynąć na prowadzoną działalność gospodarczą, spowodować utratę płynności finansowej skarżącej i uniemożliwić bieżące funkcjonowanie działalności. Należy podkreślić, że sytuacja, w której wykonanie decyzji może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy i zwolnienie zatrudnionych pracowników, to okoliczność, która wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że likwidacja działalności gospodarczej wskutek egzekwowania decyzji, w tym także podatkowej uzasadnia przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt I GSK 220/09). W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.