Sygnatura
I FSK 1011/18
Wyrok NSA z 30 sierpnia 2022 r., I FSK 1011/18 – podatek od towarów i usług
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 30 sierpnia 2022
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości V. S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 24/16 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości V. S.A. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 30 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe czerwiec, sierpień i grudzień 2008 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 30 października 2015 r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz Syndyka Masy Upadłości V. S.A. w P. kwotę 19.587 (słownie: dziewiętnaście tysięcy pięćset osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości V. S.A. z siedzibą w P. (dalej: Syndyk/Skarżący) jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 października 2017 r., o sygn. akt III SA/Wa 24/16 (wszystkie przywołane wyroki dostępne są w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), którym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: Organ) z 30 października 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące czerwiec, sierpień i grudzień 2008 r. 2. Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne i prawne Organu, na podstawie których zakwestionowano w rozliczeniach V. S.A. z siedzibą w P. (dalej: Spółka), za wskazane okresy, podatek naliczony z faktur wystawionych przez V. S.K.A. oraz stawkę 0% VAT dla dostaw wewnątrzwspólnotowych na rzecz P. s.r.o., Px. s.r.o. oraz I. s.r.o. Sąd pierwszej instancji przeanalizował ocenę organów co do przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją i uznał, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony na podstawie przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., o czym Spółka została powiadomiona zgodnie z art. 70c O.p. 3. W skardze kasacyjnej Syndyk zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: P.p.s.a.) naruszenie: I. prawa materialnego: - art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 i 70 c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 dalej: O.p.), przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie jest konieczne wysłanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego (zawierającego informację co najmniej o tym jakiego przestępstwa czy wykroczenia skarbowego postępowanie dotyczy, z jakim zobowiązaniem podatkowym i za jaki okres jest ono związane; a także kwalifikację prawną czynu zabronionego będącego przedmiotem tego postępowania) do ustanowionego w sprawie pełnomocnika, co doprowadziło do błędnego zastosowania tych przepisów, polegającego na tym, że w sprawie Spółki nie doszło do przedawnienia zobowiązania z tytułu VAT za czerwiec i sierpień 2008 r. - art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a ) oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: ustawa o VAT) przez ich błędne zastosowanie polegające na pozbawieniu Spółki prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez V. S.K.A., pomimo nieudowodnienia, że nie doszło do kwestionowanych transakcji, a Spółka wiedziała lub powinna była wiedzieć, że miało miejsce nadużycie na gruncie VAT; - art. 41 ust. 3 w zw. z art. 42 ust. 1 i ust. 3 ustawy o VAT przez ich błędne zastosowanie polegające na pozbawieniu Spółki prawa do zastosowanie 0% stawki VAT na wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (dalej: WDT), dokonywanie na rzecz P. s.r.o., Px. s.r.o. i I. s.r.o., pomimo nieudowodnienia, że nie doszło do kwestionowanych transakcji, a Spółka wiedziała lub powinna była wiedzieć, że miało miejsce nadużycie na gruncie VAT. II. Przepisów postępowania; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70 c O.p. przez brak uchylenia zaskarżonej, podczas gdy decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, polegającego na przyjęciu, że w sprawie Spółki nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego za czerwiec i sierpień 2008 r.; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 5 pkt 1 i art. 70 c i art. 208 § 1 O.p., poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji, gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, ponieważ powinna ona w znacznej części umarzać prowadzone wobec Spółki postępowanie, a mimo tego Organ określił jej zobowiązanie; - 145 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 5 pkt 1 i art. 70 c i art. 208 § 1 O.p., poprzez brak uchylenia decyzji organów obu instancji oraz umorzenia postępowania w sprawie w znacznym zakresie w sytuacji, gdy zobowiązanie objęte postępowaniem uległo przedawnieniu; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a), art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i art. 41 ust. 3 w związku z art. 42 ust. 1 i ust 3 ustawy o VAT, poprzez nieuchylenie decyzji Organu gdy decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 oraz art. 187 § 1, art. 188, i art. 180 § 1 O.p., gdy decyzja Organu była wydana w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a organy w trakcie postępowania dowodowego, nie respektowały uprawnień Spółki do czynnego udziału w sprawie; - art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu pisemnym do szeregu argumentów Skarżącego, co doprowadziło do tego, że nie jest możliwe dokonanie kompleksowej oceny stanowiska przedstawionego w zaskarżonym wyroku - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 1 pkt 4, pkt, 6 art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT poprzez nieuchylenie decyzji organów obu instancji podczas gdy zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. 4. W pismach z 5 czerwca 2019 r. oraz 22 sierpnia 2022 r. Syndyk przedstawił dodatkowe uzasadnienie do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów, jak również złożył wnioski dowodowe do przeprowadzenia przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. 5. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga kasacyjna w sprawie rozpoznana została na posiedzeniu jawnym, przeprowadzonym w trybie art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. 7. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały enumeratywnie w § 2 tego artykułu. Zdanie drugie art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi o tym, że strona może przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, nie stwierdzono również podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. Skarga kasacyjna rozpoznana według w.w. kryteriów podlega uwzględnieniu. 8. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny - co stało się powodem uchylenia zaskarżonego wyroku oraz decyzji Organu - zarzut naruszenia art. 70 § 1 O.p. w związku z art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c O.p. w związku z art. 208 § 1 O.p. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. Zarzucając przedawnienie zobowiązań podatkowych będących przedmiotem zaskarżonej decyzji Syndyk w uzasadnieniu zarzutów wskazał na niepełną treść zawiadomienia w trybie art. 70c (brak informacji jakiego przestępstwa czy wykroczenia karnego dotyczy, z jakim zobowiązaniem podatkowym jest ono związane, brak kwalifikacji prawnej czynu zabronionego), instrumentalny charakter wszczętego postępowania (wyłącznie w celu przedłużenia terminu do wydania decyzji) oraz brak powiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego pełnomocnika Spółki. Dodatkowo, korzystając z uprawnienia do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w pierwotnej wersji skargi kasacyjnej, Skarżący w w.w. pismach procesowych podniósł, że dla rozstrzygnięcia o kwestii przedawnienia w sprawie należy uwzględnić wnioski wynikające z uchwały (7) NSA z 18 marca 2019 r. sygn. akt I FPS 3/18 oraz uchwały z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21. 9. Przedmiotem zaskarżonej w sprawie decyzji jest weryfikacja samorozliczenia Spółki za czerwiec, sierpień i grudzień 2008 r. Zobowiązanie podatkowe za te okresy, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 70 § 1 O.p. przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku tj. z upływem 2013 roku (czerwiec sierpień) oraz 2014 r. (grudzień). Zaskarżona decyzja wydana została 30 października 2015 r., a więc po upływie podstawowych terminów przedawnienia. 10. Po upływie terminu przedawnienia zobowiązanie podatkowe wraz z odsetkami wygasa. Jednak zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. 11. Niesporne w sprawie było ustalenie, że Spółka w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Warszawie reprezentowana była przez pełnomocnika. Postanowieniem z 15 listopada 2013 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, o czym Spółka została powiadomiona pismem z 28 listopada 2013 r., doręczonym bezpośrednio Spółce z pominięciem działającego w postępowaniu pełnomocnika. Organ nie podważał okoliczności, że pisma nie doręczył pełnomocnikowi, lecz wskazywał w decyzji, że doręczenie zawiadomienia w trybie art. 70c O.p. bezpośrednio podatnikowi było prawidłowe. Stanowisko takie podzielił również Sąd pierwszej instancji w wyroku wydanym 24 października 2017 r. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 30 sierpnia 2022 r. pełnomocnik Organu przyznał, że zobowiązania podatkowe za 2008 rok uległy przedawnieniu. 12. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o zarzutach skargi kasacyjnej w zakresie przedawnienia (również o stanowisku pełnomocnika Organu) miała treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjętej 18 marca 2019 r. w sprawie I FPS 3/18. W tezie wskazano, że dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony – uchybienie obowiązkowi w tym zakresie winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. W uzasadnieniu uchwały Sąd podkreślił funkcję gwarancyjną przepisów o doręczeniach dla strony, która ustanawia pełnomocnika po to, by prowadził on sprawę w jej imieniu. Takie działanie strony jest wyrazem staranności w zakresie prowadzenia przez nią swoich spraw. Strona może nie mieć świadomości czy wiedzy w zakresie skutków prawnych otrzymanej informacji, że z określonym co do daty dniem, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego podatnika za wskazany okres rozliczeniowy. Jakkolwiek doręczenie jest czynnością materialno-techniczną, regulowaną przez przepisy procesowe, to wywołuje daleko idące skutki materialnoprawne. W przypadku bowiem doręczenia zawiadomienia o prawidłowej treści, które spełnia przesłanki formalne oraz przesłanki materialnoprawne, co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dochodzi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd stwierdził, że uchybienia w zakresie naruszenia art. 145 § 2 O.p. w tym przypadku nie można oceniać jedynie w charakterze ich wpływu na wynik sprawy, gdyż niweczyłoby to funkcje gwarancyjne. 13. Sąd pierwszej instancji nie mógł uwzględniać stanowiska zawartego w powołanej uchwale, ponieważ została podjęta już po wydaniu zaskarżonego wyroku w związku z rozbieżnym orzecznictwem. Mając na uwadze treść art. 269 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi - stanowisko wyrażone w przywołanej uchwale jest dla składu orzekającego w tej sprawie wiążące. Z przepisu tego wynika moc ogólnie wiążąca uchwał (abstrakcyjnych, jak i konkretnych), która oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska w wyniku np. kolejnej uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale I FPS 3/18 uznając, że ocena prawna w niej wyrażona znajduje zastosowanie do stanów faktycznych w sprawach, w których wyroki wydawane są po jej podjęciu. 14. Uznanie za uzasadniony, najdalej idący zarzut naruszenia art. 70 § 1 w związku z art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70c O.p., przez brak uwzględnienia w sprawie przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją, czyni ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej - bezprzedmiotową. Decyzje organów obu instancji wydane zostały w warunkach przedawnienia, stąd nie było podstaw do merytorycznego rozstrzygania w nich o zobowiązaniu Spółki. Ponownie rozpatrując sprawę Organ zobowiązany będzie umorzyć postępowanie podatkowe zgodnie z art. 208 § 1 O.p., po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji organu I instancji. 15. Końcowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wnioski dowodowe składane w tej sprawie z uwagi na to, że powołane dowody z dokumentów powstały nie tylko po wydaniu zaskarżonej decyzji ale także po wydaniu wyroku Sadu pierwszej instancji. Nie mogły zatem uzasadniać oceny kontrolowanych rozstrzygnięć. 16. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekając na podstawie art. 188 P.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a - uchylił zaskarżoną decyzję O kosztach postępowania orzekł zgodnie z art. 200, art. 209, art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz na podstawie § 2 pkt 7 oraz § 14 ust 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265). Na zasądzoną kwotę 19.587 zł składają się koszty postępowania za I instancję (10.800 zł wynagrodzenie pełnomocnika, 2.180 wpis od skargi, opłata za pełnomocnictwo 17 zł) oraz za II instancję (5400 - koszty zastępstwa, wpis od skargi kasacyjnej 1090 zł, opłata za wyrok z uzasadnieniem 100 zł). Sędzia WSA (del) Sędzia NSA (spr) Sędzia NSA Maja Chodacka Izabela Najda-Ossowska Artur Mudrecki
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 24 maja 2018
- Symbol z opisem
- 6110 Podatek od towarów i usług
- Hasła tematyczne
- Podatek od towarów i usług
- Skarżony organ
- Dyrektor Izby Skarbowej
- Sędziowie
- Artur Mudrecki Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący sprawozdawca/ Maja Chodacka
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a · Dz.U. 2017 poz. 1221
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I SA/Kr 681/21 · 30 sierpnia 2022
Wyrok WSA w Krakowie z 30 sierpnia 2022 r., I SA/Kr 681/21 – podatek od towarów i usług
Sygnatura: I SA/Kr 252/21 · 30 sierpnia 2022
Wyrok WSA w Krakowie z 30 sierpnia 2022 r., I SA/Kr 252/21 – podatek od towarów i usług
Sygnatura: I SA/Kr 1430/21 · 30 sierpnia 2022
Wyrok WSA w Krakowie z 30 sierpnia 2022 r., I SA/Kr 1430/21 – podatek od towarów i usług
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny