0111-KDIB2-2.4015.177.2025.2.MM

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od spadków i darowizn jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

23 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 16 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku od spadków i darowizn w zakresie skutków podatkowych otrzymania spadku. Uzupełnił go Pan - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 2 grudnia 2025 r. (data wpływu 10 grudnia 2025 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

W dniu … maja 2017 r. zmarł A. (…). Spadkobiercami zmarłego są żona, B. oraz dzieci, C. (Wnioskodawczyni) oraz D. We właściwych terminach ustawowych spadkobiercy dokonali przyjęcia spadku - w skład którego wchodziło szereg składników majątku - oraz właściwych zgłoszeń o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych na drukach SD-Z2.

A. udzielił w 2009 r. pożyczki E. Z uwagi na brak zwrotu udzielonej pożyczki i podejrzenie popełnienia przestępstwa zostało wszczęte postępowanie karne dotyczące przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk zakończone wyrokiem Sądu Okręgowego w … z dnia … sierpnia 2021 r. zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w … z dnia … maja 2023 r.

Na mocy powołanych wyroków sądowych oskarżony E. został uznany za winnego zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i m.in. zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez wpłatę solidarnie kwoty 204.500,00 zł. na rzecz następców prawnych pokrzywdzonego czyli B., C. (Wnioskodawczyni) oraz D. Termin na wykonanie tego obowiązku został określony na jeden rok od dnia prawomocności orzeczenia czyli do … maja 2024 r.

W zakreślonym terminie skazany nie wykonał obowiązku naprawienia szkody i dopiero w dniu 4 sierpnia 2025 r. dokonał na rachunek bankowy B. w trzech przelewach zapłaty kwoty 204.500 zł.

B. jako wierzyciel solidarny dokonała przelewów na rzecz pozostałych spadkobierców zgodnie z przysługującymi im udziałami w spadku po A.

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że spadkobiercy dokonali przyjęcia spadku po A. w drodze aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 25 maja 2017 r.

Zgłoszenie SD-Z2 zostało złożone we wrześniu 2017 r. a korekty do zgłoszenia odpowiednio w roku 2021 i 2022 po ujawnieniu kolejnych składników majątku zmarłego A. W tym miejscu pełnomocnik wskazuje, że ani on, ani Wnioskodawczyni nie dysponują kopiami zgłoszeń z uwagi na ich dokonywanie poprzez pełnomocnika, z którym obecnie brak jest jakiegokolwiek kontaktu.

Na dzień składania zgłoszenia SD-Z2 we wrześniu 2017 r. spadkobierczyni nie posiadała wiedzy o umowie pożyczki zawartej przez jej ojca, A. z E. w 2009 r. i z tej przyczyny nie wykazała roszczenia o jej zwrot w druku SD-Z2.

Spadkobiercy o samej umowie pożyczki oraz o toczącym się postępowaniu karnym o przestępstwo oszustwa prowadzonym przeciwko pożyczkobiorcy, E., dowiedzieli się w dniu 21 grudnia 2020 r.

W tej dacie roszczenie pożyczkodawcy o zwrot pożyczki uległo przedawnieniu - z końcem 2019 r. - a wobec toczącego się postępowania brak było roszczenia o zapłatę kwoty tytułem naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.

Wyrok zobowiązujący E. do naprawienia szkody na rzecz następców prawnych A. stał się prawomocny w dniu … maja 2023 r. a termin zapłaty zasądzonej kwoty został określony na jeden rok czyli do … maja 2024 r.

Pytanie

Czy w związku z orzeczonym powołanym wyrokiem karnym obowiązkiem naprawienia szkody na rzecz następców prawnych zmarłego (poszkodowanego czynem zabronionym) zobowiązani są oni do złożenia na podstawie ustawy o podatku od spadków i darowizn korekty zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych na druku SD-Z2 celem wykazania otrzymanej w dniu 4 sierpnia 2025 r. kwoty 200.405,00 zł (winno być: 204.500 zł) mimo upływu ustawowego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od spadków i darowizn?

Pani stanowisko w sprawie

Zdaniem Wnioskodawczyni, wobec upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia spadku po zmarłym A. nie jest zobowiązana do złożenia korekty zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych dotyczącej środków pieniężnych zasądzonych na rzecz spadkobiercy jako następcy prawnego zmarłego poszkodowanego czynem zabronionym.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):

Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „dziedziczenia”, dlatego należy w tym zakresie odwołać się do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego:

Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

Stosownie do art. 924 ww. ustawy:

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.

Natomiast według art. 925 tej ustawy:

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Stosownie do art. 1025 § 1 ww. ustawy:

Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że spadkobiercy w zasadzie wchodzą w sytuację prawną, w jakiej pozostawał spadkodawca. Oznacza to, że w skład spadku wchodzi ogół praw i obowiązków należących do zmarłego w chwili jego śmierci, które ze swej istoty mogą przejść na jego następców prawnych. Prawa majątkowe są składnikiem masy spadkowej dającym nabywcy w drodze dziedziczenia legitymację prawną do występowania z wnioskiem o ich dochodzenie. Roszczenie o zwrot pożyczki jest prawem majątkowym.

Stosownie do treści art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn:

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia - z chwilą przyjęcia spadku.

Jednakże zgodnie z art. 6 ust. 4 tej ustawy:

Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia.

Zatem datą nabycia majątku w drodze dziedziczenia jest data otwarcia spadku, czyli data śmierci spadkodawcy, natomiast obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku lub jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, z chwilą sporządzenia pisma, a jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, to z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia.

Jednakże zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia - w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4.

W myśl art. 4a ust. 2 ww. ustawy:

Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub ust. 1a, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz. U. poz. 2060).

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że … maja 2017 r. zmarł Pani ojciec. Na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 25 maja 2017 r. nabyła Pani udział w spadku po ojcu.

W 2009 r. Pani ojciec udzielił pożyczki, która do dnia jego śmierci nie została spłacona. W zgłoszeniu SD-Z2 nie wykazała Pani roszczenia o zwrot pożyczki, ponieważ nie posiadała Pani wiedzy o niespłaconej pożyczce. Z końcem 2019 r. roszczenie pożyczkodawcy o zwrot pożyczki uległo przedawnieniu. W sądzie toczyło się postępowanie karne o przestępstwo oszustwa prowadzone przeciwko pożyczkobiorcy. Wyrokiem sądu pożyczkobiorca został zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez wpłatę solidarnie kwoty 204.500,00 zł. na rzecz następców prawnych pokrzywdzonego, czyli m.in. na Pani rzecz. Zasądzone środki otrzymała Pani 4 sierpnia 2025 r.

Pani wątpliwość budzi to, czy w związku z otrzymaniem zasądzonych wyrokiem w postępowaniu karnym środków pieniężnych należy dokonać korekty zgłoszenia SD-Z2.

W tym miejscu należy zauważyć, że możliwość dokonania korekty deklaracji podatkowych istnieje do momentu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).

W myśl art. 21 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa:

Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

1. zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania;

2. doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Z powyższego przepisu wynika, że zobowiązania podatkowe najczęściej powstają w wyniku zaistnienia pewnego zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże skutek w postaci jego powstania. W takim przypadku zobowiązanie powstaje z dniem zaistnienia tego zdarzenia. Zobowiązanie podatkowe może jednak powstać również w wyniku działania organów podatkowych: wskutek wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania. W takim przypadku zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego.

Z pojęciem zobowiązania podatkowego nierozerwalnie związana jest kwestia jego przedawnienia.

Na podstawie art. 68 § 1 i § 2 ww. ustawy:

§ 1. Zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

§ 2. Jeżeli podatnik:

1. nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,

2. w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,

zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Jak słusznie Pani wskazała, z tytułu nabycia spadku po ojcu doszło już do przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Zgodnie bowiem z ww. art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej od końca 2017 r., tj. powstania obowiązku podatkowego na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia po Pani ojcu upłynęły 3 lata.

Dodatkowo należy podkreślić, że nawet gdyby w opisanej sytuacji nie miał zastosowania art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, to w sprawie wystąpiłoby także przedawnienie na podstawie 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Jednakże w Pani przypadku istotne jest to, czy otrzymane na podstawie wyroku karnego środki pieniężne stanowią składnik masy spadkowej po Pani ojcu.

Jak wyjaśniono powyżej, przedmiotem nabycia w spadku jest masa spadkowa. W skład masy spadkowej wchodzą rzeczy i prawa, których właścicielem jest spadkodawca i które przysługują spadkodawcy w momencie jego śmierci, a także uzasadnione prawnie nadzieje na nabycie prawa, które przysługiwały spadkodawcy w chwili jego śmierci.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy, należy zauważyć, że w momencie śmierci Pani ojca pożyczka nie została spłacona. Roszczenie o spłatę pożyczki jak Pani wskazała przedawniło się z końcem 2019 r. Zatem w skład masy spadkowej weszło roszczenie o spłatę pożyczki. Natomiast środki pieniężne, które otrzymała Pani 4 sierpnia 2025 r. zostały Pani przyznane na podstawie wyroku w sprawie postępowania karnego. Środki te nie stanowiły realizacji roszczenia o spłatę pożyczki.

Postępowanie sądowe, na podstawie którego zostały Pani zasądzone środki pieniężne było postępowaniem karnym dotyczącym przestępstwa z art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.). Pożyczkobiorca został zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem m.in. na Pani rzecz i z tego tytułu otrzymała Pani zasądzone środki.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy lub praw majątkowych z tytułów wymienionych enumeratywnie w art. 1 tej ustawy, w tym z tytułu dziedziczenia (spadku). Środki pieniężne zasądzone wyrokiem karnym na Pani rzecz, nie zostały nabyte w drodze spadku, ponieważ w dacie nabycia spadku brak było roszczenia o zapłatę kwoty tytułem naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym.

Zasądzone na Pani rzecz w postępowaniu karnym środki pieniężne, nie podlegają zatem podatkowi od spadków i darowizn.

Należy więc podkreślić, że brak opodatkowania otrzymanych przez Panią ww. środków podatkiem od spadków i darowizn nie wynika z przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia spadku po zmarłym ojcu, lecz z faktu, że nie nabyła Pani tych środków na podstawie tytułów wymienionych enumeratywnie w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w tym tytułem dziedziczenia (spadku).

Mimo iż, nie jest Pani zobowiązana do złożenia korekty zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po zmarłym ojcu, to Pani stanowiska nie można było uznać za prawidłowe. Swoją argumentację oparła Pani bowiem na tym, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu nabycia spadku. Tymczasem brak opodatkowania otrzymanych środków pieniężnych wynika z tego, że nie stanowią one składnika masy spadkowej i nie nabyła ich Pani tytułem dziedziczenia (spadku).

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Przedmiotowa interpretacja - zgodnie ze złożonym wnioskiem, została wydana wyłącznie dla Pani. Stosownie bowiem do art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej - Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Stosownie do powyższego, jeżeli pozostali spadkobiercy chcieliby również otrzymać interpretację indywidualną, to powinni złożyć odrębne wnioski i uiścić wymaganą opłatę.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego … . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.