0111-KDIB2-3.4014.763.2025.3.JKU

Interpretacja indywidualna

- stanowisko prawidłowe

Szanowna Pani,

stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

10 grudnia 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 5 grudnia 2025 r. wydanie interpretacji indywidualnej. Wniosek dotyczy m.in. podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych rozwiązania umowy dożywocia. Uzupełniła go Pani w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 15 stycznia 2026 r. (wpływ 19 stycznia 2026 r.).

Treść wniosku jest następująca:

Opis zdarzenia przyszłego

(wniosek został złożony z adnotacją, że dotyczy zaistniałego stanu faktycznego, jednak z treści wniosku wynika, że dotyczy on zdarzenia przyszłego - planowanego rozwiązania umowy o dożywocie).

(…) nabyła Pani spadek po swoim zmarłym partnerze Panu (…), w którym powołał Panią ((…)) do całości spadku. Po jego śmierci nabyła Pani spadek w całości na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia (repertorium A nr (…)).

W skład spadku weszła nieruchomość położona w (…), przy ul. (…), którą Pani partner nabył od swojej cioci, Pani (…), na podstawie umowy o dożywocie, zawartej (…) r. (repertorium A nr (…)). Umową tą została przeniesiona własność ww. nieruchomości na Pana (…) w zamian za zapewnienie Pani (…) (cioci) i jej mężowi dożywotniego utrzymania. Koszty aktu notarialnego poniósł Pan (…) w łącznej kwocie (…) zł, w tym (…) zł podatku od czynności cywilnoprawnych.

(…) r. Pan (…), przebywając w pracy, (…) w okolicach (…), a następnie (...). (...) doznał ciężkich obrażeń. Niestety, zmarł (…) r. w szpitalu w (…).

Jako spadkodawczyni wstąpiła Pani w jego prawa i obowiązki, w tym wynikające z umowy dożywocia. Ze względu na Pani trudną sytuację osobistą i zdrowotną nie jest Pani w stanie pełnić obowiązków wynikających z tej umowy.

W porozumieniu z Panią (…) ustaliły Panie, że umowa o dożywocie zostanie notarialnie rozwiązana, a własność nieruchomości wróci na rzecz Pani (…). Rozwiązanie umowy nastąpi za zgodą obu stron, bez dodatkowych świadczeń finansowych.

W piśmie z 15 stycznia 2026 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, wskazała Pani, że:

- spadek po zmarłym w dniu (…) r. (…) nabyła Pani w całości w dniu sporządzenia Aktu Poświadczenia Dziedziczenia, tj. (…) r., na podstawie testamentu z dnia (…) r.

- podstawa prawna zawarcia umowy o dożywocie - Umowa o dożywocie została zawarta w dniu (…) r. na podstawie art. 908-916 Kodeksu cywilnego.

- podstawa prawna i moment rozwiązania umowy o dożywocie - rozwiązanie umowy o dożywocie nastąpi w drodze zgodnego porozumienia stron, w formie aktu notarialnego, na podstawie art. 3531 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 908-916 Kodeksu cywilnego, z jednoczesnym zwrotnym przeniesieniem własności nieruchomości na rzecz Pani (…).

Pytanie w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

Czy w związku z planowanym rozwiązaniem umowy o dożywocie i zwrotnym przeniesieniem własności nieruchomości powstanie po Pani stronie obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?

Pani stanowisko w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych

W Pani ocenie w opisanym zdarzeniu nie powstanie po Pani stronie obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ rozwiązanie umowy o dożywocie i zwrotne przeniesienie własności nieruchomości ma charakter czynności zwrotnej, przywracającej stan poprzedni, i nie stanowi żadnej z czynności wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności nie jest umową sprzedaży ani darowizny.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 295 ze zm.) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy:

Podatkowi podlegają następujące czynności cywilnoprawne:

a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku,

c) (uchylona)

d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,

e) umowy dożywocia,

f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,

g) (uchylona)

h) ustanowienie hipoteki,

i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

j) umowy depozytu nieprawidłowego,

k) umowy spółki.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy:

Podatkowi podlegają:

2. zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4;

3. orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

Ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym, o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa. Zatem, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób, to dla oceny czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie czynności, miarodajne będą rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Szczegółowe ustalenie zakresu przedmiotowego ma określone konsekwencje. Ustawodawca, wprowadzając zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu, wyłączył od opodatkowania inne podobne, które nie zostały wyraźnie wskazane w przepisie. Oznacza to, że czynności niewymienione w ustawowym katalogu nie podlegają opodatkowaniu, nawet gdy wywołują skutki w sferze gospodarczej takie same bądź podobne do tych, które zostały w nim wyliczone.

Z kolei zgodnie z art. 4 ww. ustawy:

Obowiązek podatkowy ciąży:

1. przy umowie sprzedaży - na kupującym,

2. przy umowie zamiany - na stronach czynności,

3. przy umowie darowizny - na obdarowanym,

4. przy umowie dożywocia - na nabywcy własności nieruchomości,

5. przy umowie o dział spadku lub o zniesienie współwłasności - na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku lub we współwłasności,

6. przy ustanowieniu odpłatnego użytkowania, w tym również nieprawidłowego oraz odpłatnej służebności - na użytkowniku lub nabywającym prawo służebności,

7. przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego - na biorącym pożyczkę lub przechowawcy,

8. przy ustanowieniu hipoteki - na składającym oświadczenia woli o ustanowieniu hipoteki,

9. przy umowie spółki cywilnej - na wspólnikach, a przy pozostałych umowach spółki - na spółce.

Z opisu zdarzenia wynika, że nabyła Pani spadek po swoim zmarłym partnerze Panu (…). W skład spadku weszła nieruchomość położona w (…), przy ul. (…), którą Pani partner nabył od swojej cioci, (…), na podstawie umowy o dożywocie. Pan (…) zmarł (…) r. w szpitalu w (…). Jako spadkodawczyni wstąpiła Pani w jego prawa i obowiązki, w tym wynikające z umowy dożywocia. Ze względu na Pani trudną sytuację osobistą i zdrowotną nie jest Pani w stanie pełnić obowiązków wynikających z tej umowy. W porozumieniu z Panią (…) ustaliły Panie, że umowa o dożywocie zostanie notarialnie rozwiązana, a własność nieruchomości wróci na rzecz Pani (…). Rozwiązanie umowy nastąpi za zgodą obu stron, bez dodatkowych świadczeń finansowych.

Zgodnie z art. 913 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.):

W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.

Z powyższego przepisu wprost wynika, że ustawa Kodeks cywilny przewiduje możliwość rozwiązania umowy o dożywocie.

Z kolei w myśl art. 3531 ww. ustawy:

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Wynikająca z ww. artykułu zasada swobody umów ma fundamentalne znaczenie dla kształtowania stosunków cywilnoprawnych, określa bowiem kompetencje podmiotów prawa cywilnego do kreowania swoich stosunków prawnych za pomocą umów. Kompetencja ta obejmuje również rozwiązanie umowy pierwotnej.

Mając na uwadze powołane powyżej przepisy, należy stwierdzić, że jeżeli dana czynność nie została wymieniona w ustawowym katalogu czynności (których dokonanie powoduje konieczność zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych), to czynność ta nie będzie podlegać opodatkowaniu tym podatkiem.

Skoro w opisanej sprawie będzie miało miejsce rozwiązanie umowy dożywocia (o ile rozwiązanie umowy dożywocia jest możliwe na podstawie aktu notarialnego i gdy jest dokonane skutecznie), które nie przybierze żadnej z form wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to czynność ta nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Dodatkowo z treści art. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych jednoznacznie wynika, że obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży, co do zasady, na podmiocie nabywającym. Tym samym Pani jako strona dokonująca przekazania własności nieruchomości nie może być podatnikiem podatku z tego tytułu.

Tym samym nie powstanie po Pani stronie obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.

Ta interpretacja nie przesądza czy planowane notarialne rozwiązanie umowy o dożywocie będzie skuteczne w świetle przepisów niepodatkowych. Interpretacja ta rozstrzyga jedynie o skutkach podatkowych w podatku od czynności cywilnoprawnych rozwiązania takiej umowy.

Ta interpretacja stanowi ocenę Pani stanowiska wyłącznie w zakresie przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. W zakresie podatku od spadków i darowizn oraz podatku dochodowego od osób fizycznych wydane zostaną odrębne rozstrzygnięcia.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1. z zastosowaniem art. 119a;

2. w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3. z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.