0111-KDIB3-1.4012.914.2025.2.IK

Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.

Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej

26 listopada 2025 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług. Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 9 stycznia 2026 r.

Treść wniosku jest następująca:

Opis stanu faktycznego

Spółka jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej w dniu 18 lutego 2020 r. zawarła umowę na odkładanie urobku z działek, których jest użytkownikiem wieczystym nieruchomości (Nieruchomości), ze spółką z o.o. (Wykonawca).

Po upływie terminu na jaki zawarto umowę z dnia 18 lutego 2020 r. na odkładanie urobku. Strony nie podpisały protokołu wydania nieruchomości, z uwagi na nie dopełnienie zobowiązania co do jego treści. Ponadto, mimo upływu terminu umownego zakończenia uzyskania wszystkich decyzji, zezwoleń i pozwoleń, Wykonawca nie zakończył formalnie procesu budowlano-refulacyjnego, nie dokonał odbioru robót, nie złożył zawiadomienia o zakończeniu budowy (w tym nie złożył wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie Nieruchomości). Następnie w dniu 17 stycznia 2023 r. Strony zawarły kolejną umowę na odkładanie urobku na Nieruchomości. W § 1 ust. 2 Umowy Wykonawca zobowiązał się do ułożenia na Nieruchomości, warstwy urobku (…). Ponadto, Wykonawca zobowiązał się na własny koszt i ryzyko uzyskać wszystkie niezbędne zezwolenia, decyzje, uzgodnienia i pozwolenia umożliwiające korzystanie z Nieruchomości w sposób określony w umowie. Podczas realizacji umowy Wykonawca odpowiadał za prawidłową eksploatację Nieruchomości, a po jej zakończeniu zobowiązany był wydać Nieruchomość w stanie niepogorszonym.

W dniu 6 marca 2023 r. Spółka zwróciła się do Wykonawcy z wnioskiem o niezwłoczne przystąpienie do podpisania protokołu wydania Nieruchomości. Następnie pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. Spółka poinformowała Wykonawcę, że w nawiązaniu do zapisów umowy na odkładanie urobku z dnia 18 lutego 2020 r. wobec braku reakcji Wykonawcy na monity, a także z uwagi na pismo z dnia 6 marca 2023 r. Spółka uznała, że Wykonawca ma świadomość, że Spółka oczekuje wydania nieruchomości i nie wyraża zgody na korzystanie z niej, w związku z czym bezumownie ją zajmuje. Ponadto poinformowała o fakcie naliczenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, zgodnie z zawartymi umowami.

W odpowiedzi na powyższą korespondencję, w piśmie z dnia 8 maja 2023 r. Wykonawca wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem Spółki w zakresie zasadności dochodzenia od Wykonawcy wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z Nieruchomości. W piśmie z dnia 10 maja 2023 r. Spółka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko o zasadności naliczania opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości, wyjaśniając, że do ustalenia jego wysokości zastosowana została stawka czynszu dzierżawnego wysokości netto (…) zł/m².

W związku z zaistniałym stanem faktycznym, Spółka obciążyła dzierżawce kwotą (…) brutto z tytułu bezumownego korzystania z Nieruchomości i wystawiła faktury VAT. Obecnie Spółka ma wątpliwości czy do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie, zasadne jest doliczanie podatku VAT i traktowanie świadczenia jako usługę.

Wątpliwości Spółki powstały na gruncie braku definicji pojęcia „bezumowne korzystanie” w ustawie o podatku VAT i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. Kwestie związane z bezumownym korzystaniem z cudzej rzeczy regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Druga wątpliwość wynika z faktu niejednolitej linii w orzecznictwie. Np. zgodnie z interpretacją indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 kwietnia 2020 r. 0115-KDIT1- 1.4012.659.2018.6.AGW już od momentu wypowiedzenia umowy należało w tej konkretnej sprawie „uznać, że naliczana opłata jest formą rekompensaty - odszkodowania, gdyż wynajmujący nie ma możliwości swobodnego dysponowania lokalem, w wyniku czego powstaje szkoda w postaci braku uzyskania wyższego czynszu od nowego najemcy.” Inaczej w interpretacji indywidualnej 3063-ILPP2-2.4512.130.2016.2.MŁ, gdzie nie wniesiono powództwa o wydanie rzeczy, więc należało przyjąć, że mamy do czynienia ze świadczeniem usług opodatkowanych.

Problem nastręcza również fakt, iż w momencie wygaśnięcia umowy na odkładanie urobku, Wykonawca nie kontynuował pierwotnej umowy, jak w przypadku stanów faktycznych, opisanych w powyższych interpretacjach tj. nie wykonywał czynności będących przedmiotem umowy, na podstawie których pierwotnie posiadał tytuł prawny do dysponowania nieruchomością, tylko bezumownie zajmował nieruchomość, poprzez niewydanie tej nieruchomości Spółce oraz nie wygaszenie istniejących pozwoleń administracyjnych. Ponadto, Spółka od dnia wygaśnięcia umowy z dnia 17 stycznia 2023 r. wyraźnie informowała o konieczności zwrotu jej nieruchomości, co jednoznacznie wskazuje, że w niniejszej sprawie nie doszło do tzw. tolerowaniem stanu rzeczy.

Zgodnie z interpretacją 0115-KDIT1-1.4012.659.2018.6.AGW „na gruncie problematyki opodatkowania tzw. bezumownego korzystania z nieruchomości, w doktrynie rozróżniono dwie sytuacje. Pierwsza zachodzi w przypadku, gdy po zakończeniu stosunku prawnego łączącego strony dalej wykonywane są te same świadczenia, tyle że już bez formalnie istniejącego stosunku prawnego między stronami, w istocie dalej zachodzi świadczenie tych samych usług. Tutaj bowiem podmiot uprawniony - chociaż stosunek prawny łączący strony został formalnie zakończony - nadal toleruje (nie przeciwstawia się) określony stan rzeczy, jaki zachodzi na jego nieruchomości. Jest to świadczenie z jego strony, a to pozwala na uznanie, że zachodzi świadczenie przez niego usług. W takich przypadkach odszkodowanie za bezumowne korzystanie z rzeczy może być uznane za wynagrodzenie za czynność opodatkowaną.

Inaczej jest w drugiej sytuacji, kiedy właściciel rzeczy (czy też podmiot uprawniony) nie ma wiedzy o tym, że jego rzecz jest używana przez inny podmiot, bądź też nie ma woli tolerowania tej sytuacji, lecz jest do tego zmuszony. Wówczas z pewnością nie ma on woli świadczenia czegokolwiek. Okoliczność, że nie może on przeszkodzić w korzystaniu z rzeczy przez kogoś innego (na co się nie zgadzał), powoduje, że nie można mówić w tym przypadku o świadczeniu. Otrzymane pieniądze stanowią tylko i wyłącznie odszkodowanie, nie są zaś wynagrodzeniem za świadczenie”.

„W przypadku, gdy rzecz (np. nieruchomość) została objęta w posiadanie przez podmiot nieuprawniony, a właściciel podejmuje niezbędne kroki mające na celu wyegzekwowanie zajętego lokalu oraz dochodzi roszczeń z tytułu bezumownego z niego korzystania przez kontrahenta, jak np. wytoczy przeciwko niemu powództwo o wydanie rzeczy, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem i korzystającym bezumownie z tej rzeczy nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. W tej sytuacji świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym obowiązek świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia - nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania rzeczą i wynikłe z tego tytułu szkody.”

Ponadto zgodnie z interpretacją indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r. IPPP1/443-1202/10-4/AP: „O tym, czy bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, decydować muszą w każdym przypadku konkretne okoliczności. Kluczowym elementem jest fakt istnienia zgody na dalsze użytkowanie przez nierzetelnego najemcę przedmiotu umowy cywilnoprawnej bądź wystąpienie przez wynajmującego na drogę sądową.

W sytuacji, gdy po zakończeniu stosunku zobowiązaniowego najemca nie chce opuścić nieruchomości, a wynajmujący, dążąc do tego, wytoczy przeciwko niemu powództwo mające na celu odzyskanie przedmiotu umowy najmu, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy wynajmującym a korzystającym bezumownie z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny o charakterze umownym, w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne. Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia - nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody.”

Wobec powyższych rozważań, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Skoro więc w przypadku gdy pomiędzy stronami dokonywane są te same świadczenia (bezumowne korzystanie z nieruchomości, której uprzednio dotyczyła umowa najmu lub dzierżawy), a wynajmujący stanowczo i jawnie sprzeciwia się bezumownemu korzystaniu z jego nieruchomości, a organy podatkowe uznają, że pomiędzy stronami nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny o charakterze umownym, to tym bardziej nie można uznać, że w niniejszej sprawie po wygaśnięciu umowy z dnia 17 stycznia 2023 r. pomiędzy stronami istniał jakikolwiek stosunek umowny, jawny lub dorozumiany skoro PRCIP korzystała z nieruchomości w inny sposób niż określony w pierwotnej umowie, a Spółka od pierwszego dnia stanowczo protestowała przeciwko korzystaniu z jej nieruchomości.

Jak wynika z przytoczonych powyżej interpretacji, kluczowym momentem dla ustalenia, czy dochodzi do tolerowania bezumownego korzystania z nieruchomości (a tym samym do kontynuowania - wbrew woli właściciela - skutków uprzednio łączącej strony umowy), jest moment, w którym właściciel nieruchomości jednoznacznie wyrazi swój sprzeciw wobec dalszego, nieuprawnionego korzystania z jego rzeczy przez dotychczasowego kontrahenta. W takim przypadku świadczenie ma nadal charakter odpłatnego udostępniania nieruchomości w wykonaniu łączącego strony stosunku prawnego, a co za tym idzie - podlegają mu przepisy o VAT.

W niniejszej sprawie sytuacja jest diametralnie inna: Spółka już od pierwszego dnia po wygaśnięciu umowy jednoznacznie i wielokrotnie żądała wydania nieruchomości, wzywała do podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego oraz wyraźnie zakomunikowała brak zgody na dalsze korzystanie. Tym samym nie doszło do żadnego dorozumianego przedłużenia stosunku umownego, a Wykonawca od samego początku korzysta z Nieruchomości bez tytułu prawnego i wbrew woli właścicielki - co wyłącza stosowanie VAT.

Stanowisko wnioskodawcy potwierdza również interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, 0113-KDIPT1-1.4012.812.2022.2.MGO, zgodnie z którą „Kolejnym czynnikiem decydującym o tym, czy mamy do czynienia z wynagrodzeniem jest ustalenie, czy wynagrodzenie takie było należne z tytułu danego świadczenia. Czynność opodatkowana powstaje w związku z zaistnieniem stosunku prawnego określonego umową między stronami. Zatem wystąpić musi bezpośredni związek pomiędzy wykonywanymi czynnościami i wysokością otrzymanego wynagrodzenia, oparty o relacje cywilnoprawne pomiędzy podmiotami. W związku z powyższym, czynność podlega opodatkowaniu wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności. Kluczowym elementem dla rozstrzygnięcia czy czynność podlega opodatkowaniu jest fakt istnienia zgody, chociażby nieformalnej, na korzystanie z przedmiotu. W sytuacji zatem, gdy osoba trzecia korzysta z nieruchomości bez zgody jej właściciela, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem nieruchomości i korzystającym bezumownie z tej nieruchomości nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne."

Wobec powyższego, skoro osoba trzecia korzystała z nieruchomości Spółki bez jej zgody, to pomiędzy stronami nigdy nie istniał żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione były świadczenia wzajemne, W związku z czym korzystanie z nieruchomości w niniejszej sprawie nie powinno zostać uznane jako czynność podlegającą opodatkowaniu. Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia - nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody.

W uzupełnieniu do wniosku wskazano, że:

1. Na jaki okres zawarli Państwo z Wykonawcą umowę z dnia 18 lutego 2020 r. na odkładanie urobku. Proszę wskazać datę końcową obowiązywania umowy.

Odpowiedź:

Umowa z 18 lutego 2020 r. została zawarta do dnia 31 grudnia 2021 r. Natomiast umowa z dnia 17 stycznia 2023 r. została zawarta do dnia 31 stycznia 2023 r. Przy czym Wnioskodawca wskazał we wniosku pierwszą umowę, aby opisać stan faktyczny i łączące strony umowy. Natomiast opłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości naliczył w związku z niezwróceniem mu nieruchomości po zakończeniu obowiązywania umowy z dnia 17 stycznia 2023 r.

2. Czy na mocy tej umowy Wykonawca był zobowiązany Państwu płacić czynsz?

Odpowiedź:

Nie. Strony ustaliły, że Wykonawca odpłatnie odłoży na nieruchomości, niezanieczyszczony urobek pochodzący tylko i wyłącznie z robót czerpalnych lub refulacyjnych oraz gleby i ziemi, na zasadach wskazanych w łączącej strony umowie oraz pochodzący z robót wykonywanych przez Wykonawcę na rzecz (…) w ramach umowy z dnia 30.12.2022 r. pn. (…). Odłożenie urobku na nieruchomościach Spółki miało również na celu ustabilizowanie działek i podwyższenie rzędnej terenu. Wynagrodzenie jakie otrzymała Spółka stanowiło iloczyn m3 niezanieczyszczonego urobku odłożonego na nieruchomości.

3. Czy to, że strony nie podpisały protokołu wydania nieruchomości, z uwagi na nie dopełnienie zobowiązania co do jego treści oraz, to, że mimo upływu terminu umownego zakończenia uzyskania wszystkich decyzji, zezwoleń i pozwoleń, Wykonawca nie zakończył formalnie procesu budowlano-refulacyjnego, nie dokonał odbioru robót, nie złożył zawiadomienia o zakończeniu budowy (w tym nie złożył wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie Nieruchomości) jest równoznaczne z faktem, że Wykonawca dalej korzystał z Państwa nieruchomości).

Odpowiedź:

Tak, dalej korzystał. Nie wykonywał już prac polegających na odkładaniu urobku, natomiast brak wygaszenia decyzji administracyjnych spowodował, że Spółka nie mogła korzystać ze swojej nieruchomości.

4. Jakie kroki poczynili Państwo w celu odzyskania nieruchomości?

Odpowiedź:

Po zakończeniu prac, zarządy spółek prowadziły rozmowy w tym zakresie. Następnie spółka wysyłała wezwania do zwrotu nieruchomości i podpisania protokołu odbioru nieruchomości. Następnie po niedojściu do porozumienia, pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. poinformowała, że w związku z faktem, że Wykonawca ma świadomość bezumownego korzystania z nieruchomości Spółki, po dniu otrzymania tej korespondencji, naliczy Wykonawcy opłatę za bezmowne korzystanie z nieruchomości.

5. W którym momencie dowiedzieli się Państwo, że pomimo upływu terminu zakończenia umowy z 18 lutego 2020 r. Wykonawca dalej użytkuje Państwa nieruchomość?

Odpowiedź:

Jak wyżej wskazano, pytania do Organu dotyczą umowy z dnia 17 stycznia 2023 r. i w związku z zakończeniem tej umowy naliczona została opłata za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Odpowiadając na pytanie, Spółka dowiedziała się, że Wykonawca dalej użytkuje nieruchomość, gdy zarządy spółek nie doszły do porozumienia w sprawie i Wykonawca został wezwany do zwrotu Nieruchomości tj. pismem z dnia 6 marca 2023 r.

6. Dlaczego dopiero po podpisaniu kolejnej umowy na odkładanie urobku na Nieruchomości z Wykonawcą w dniu 17 stycznia 2023 r., w dniu 6 marca 2023 r. zwrócili się Państwo do Wykonawcy z wnioskiem o niezwłoczne przystąpienie do podpisania protokołu wydania Nieruchomości?

Odpowiedź:

Tak jak wyżej wskazano, bezumowne korzystanie z nieruchomości rozpoczęło się po zakończeniu obowiązywania umowy z dnia 17 stycznia 2023 r.

7. Czy w okresie od zakończenia umowy z 18 lutego 2020 r. do podpisania kolejnej 17 stycznia 2023 r. poczynili Państwo jakiekolwiek działania w celu odzyskania nieruchomości? Proszę opisać te działania.

Odpowiedź:

Tak jak wyżej wskazano, bezumowne korzystanie z nieruchomości rozpoczęło się po zakończeniu obowiązywania umowy z dnia 17 stycznia 2023 r.

8. Czy wystąpili Państwo na drogę sądową w celu odzyskania nieruchomości? Jeżeli nie, to dlaczego?

Odpowiedź:

Spółka nie wystąpiła na drogę sądową, ponieważ w pierwszej kolejności prowadziła rozmowy ugodowe, które ostatecznie doprowadziły do zwrotu nieruchomości.

9. O jaką eksploatację Państwo pytają w pytaniu oznaczonym we wniosku nr 2, cyt.: „Czy skoro w ramach bezumownego korzystania z nieruchomości nie doszło do kontynuacji pierwotnego stosunku prawnego, a Spółka od momentu wygaśnięcia umowy sprzeciwiała się korzystaniu z jej nieruchomości, czy można uznać, że w sprawie nie doszło do powstania nowego stosunku umownego, ani w sposób jawny ani w sposób dorozumiany, w związku z czym eksploatacja ma charakter odszkodowania i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Odpowiedź:

W pytaniu chodziło o to czy korzystanie z nieruchomości przez Wykonawcę tj. poprzez jej niezwrócenie, ma charakter odszkodowania i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

10. Czym jest ta eksploatacja?

Odpowiedź:

W pytaniu chodziło o to czy korzystanie z nieruchomości przez Wykonawcę tj. poprzez jej niezwrócenie, ma charakter odszkodowania i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

11. Kto jest usługobiorcą, a kto usługodawcą tej eksploatacji?

Odpowiedź:

W pytaniu chodziło o to czy korzystanie z nieruchomości przez Wykonawcę tj. poprzez jej niezwrócenie, ma charakter odszkodowania i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

12. Kto eksploatuje Państwo czy Wykonawca?

Odpowiedź:

Wykonawca

13. Czy z eksploatacji Państwo czerpią jakiekolwiek zyski?

Odpowiedź:

Nie. Wykonawca bezumownie korzystał z nieruchomości Spółki.

14. Czy eksploatacja jest czynnością odpłatną. Jeśli tak to kto komu płaci za eksploatację. Państwo Wykonawcy, czy Wykonawca Państwu?

Odpowiedź:

Nie, nie była odpłatna. Pytanie wynika prawdopodobnie z faktu nieporozumienia.

15. Na czym polega odkładanie urobku z działek, których Państwo są użytkownikiem wieczystym (Nieruchomości)? Czy to oznacza, że na Państwa działkach w ramach zawartej Umowy z Wykonawcą się coś składuje, czy też wręcz przeciwnie coś się np. wykopuje?

Odpowiedź:

Na nieruchomościach Spółki odkładany był materiał ziemny, który Wykonawca pozyskał podczas oczyszczania innej inwestycji.

Pytania:

1. Czy po zakończeniu stosunku prawnego łączącego strony, przed wystąpieniem przez Spółkę z pozwem o zapłatę, Spółka prawidłowo wystawiała faktury z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie - traktując wynagrodzenie z tego tytułu jako czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT?

2. Czy skoro w ramach bezumownego korzystania z nieruchomości nie doszło do kontynuacji pierwotnego stosunku prawnego, a Spółka od momentu wygaśnięcia umowy sprzeciwiała się korzystaniu z jej nieruchomości, czy można uznać, że w sprawie nie doszło do powstania nowego stosunku umownego, ani w sposób jawny ani w sposób dorozumiany, w związku z czym eksploatacja ma charakter odszkodowania i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Państwa stanowisko

Pytanie nr 1 - Nie- po zakończeniu stosunku prawnego łączącego strony, przed wystąpieniem przez Spółkę z pozwem o zapłatę, Spółka nieprawidłowo wystawiała faktury z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie - traktując wynagrodzenie z tego tytułu jako czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.

Dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Skoro więc w przypadku gdy pomiędzy stronami dokonywane są te same świadczenia (bezumowne korzystanie z nieruchomości, której uprzednio dotyczyła umowa najmu lub dzierżawy), a wynajmujący stanowczo i jawnie sprzeciwia się bezumownemu korzystaniu z jego nieruchomości, a organy podatkowe uznają, że pomiędzy stronami nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny o charakterze umownym, to tym bardziej nie można uznać, że w niniejszej sprawie po wygaśnięciu umowy z dnia 17 stycznia 2023 r. pomiędzy stronami istniał jakikolwiek stosunek umowny, jawny lub dorozumiany skoro Wykonawca korzystał z nieruchomości w inny sposób niż określony w pierwotnej umowie, a Spółka od pierwszego dnia stanowczo protestowała przeciwko korzystaniu z jej nieruchomości.

Wobec powyższego, skoro osoba trzecia korzystała z nieruchomości Spółki bez jej zgody, to pomiędzy stronami nigdy nie istniał żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione były świadczenia wzajemne. W związku z czym korzystanie z nieruchomości w niniejszej sprawie nie powinno zostać uznane jako czynność podlegającą opodatkowaniu. Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia - nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania nieruchomością i wynikłe z tego tytułu szkody.

Pytanie nr 2. Tak - można uznać, że w sprawie nie doszło do powstania nowego stosunku umownego, ani w sposób jawny ani w sposób dorozumiany, w związku z czym eksploatacja ma charakter odszkodowania i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Skoro osoba trzecia korzystała z nieruchomości Spółki bez jej zgody, to pomiędzy stronami nigdy nie istniał żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione były świadczenia wzajemne. W związku z czym korzystanie z nieruchomości w niniejszej sprawie nie powinno zostać uznane jako czynność podlegającą opodatkowaniu. Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia - nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT:

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Na mocy art. 7 ust. 1 ustawy:

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, (…).

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy:

Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:

przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu.

Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Zaznaczenia jednak wymaga, że nie każde powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy.

Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie.

Zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.

W zakresie odpłatności za ww. świadczenie ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje, co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z ww. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. W znaczeniu potocznym wynagrodzenie to zapłata za pracę, należność, a także odszkodowanie. Natomiast odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.

Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą.

W tym miejscu wskazania wymaga, że kwestia odpłatności była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W wyroku z 15 lipca 1982 r. w sprawie C-89/81 Hong-Kong Trade Development Council, TSUE stwierdził, że:

wskazane w sprawie czynności podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy zostały wykonane odpłatnie. Analizując głębiej ten problem Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie Apple and Pear Development Council stwierdził, iż czynność można uznać za dokonaną odpłatnie, gdy istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, a ponadto odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem).

Pojęcie „odpłatności” pojawiło się również w orzeczeniu z 5 lutego 1981 r. C-154/80, które zapadło na tle przepisów I Dyrektywy VAT z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych (67/227/EWEC). Trybunał wskazał, że:

termin „zapłata” stanowi integralną część przepisów prawa wspólnotowego, które nie odwołuje się do prawa państw członkowskich dla ustalenia jego znaczenia i zakresu. Stąd też wykładnia tego wyrażenia nie może być pozostawiona dyskrecjonalnemu władztwu każdego państwa członkowskiego. Ponadto Trybunał przypomniał, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego. W końcu - jak wskazał Trybunał - świadczenie wzajemne musi stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.

Na uwagę zasługuje również orzeczenie w sprawie C-16/93 pomiędzy R. J. Tolsma a Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden (Holandia), gdzie Trybunał zauważył, że:

czynność „podlega opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, przy czym wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy”.

W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia.

Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Wobec powyższego, dostawa towarów lub świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne.

Przepisy podatkowe nie zawierają definicji odszkodowania. A zatem w tym zakresie należy posiłkować się przepisami prawa cywilnego.

Na gruncie prawa cywilnego, odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem, a zaistniałą w jego wyniku szkodą, musi istnieć związek przyczynowy.

Zgodnie z treścią art. 415 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kodeksem cywilnym:

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Natomiast zgodnie z treścią art. 471 Kodeksu cywilnego:

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Kodeks cywilny rozróżnia zatem dwa podstawowe rodzaje odpowiedzialności: kontraktową, która powstaje z mocy umowy i odnosi się do przypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 Kodeksu cywilnego) oraz deliktową, czyli wynikającą z czynów niedozwolonych (art. 415 Kodeksu cywilnego).

W świetle wyżej przytoczonych przepisów, na gruncie stosunków cywilnoprawnych, szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnieniu adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem, a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania.

Co do zasady obowiązek pokrycia szkody powstaje z uwagi na dokonanie czynności zabronionej (ex delicto) lub w wyniku niewykonania lub nieprawidłowego wykonania postanowień umowy (ex contracto).

Przepisy Kodeksu cywilnego regulują również kwestie bezumownego korzystania z cudzej rzeczy.

Zgodnie z art. 222 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń.

Na podstawie art. 224 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:

§ 1. Samoistny posiadacz w dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które zostały od rzeczy odłączone w czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w tym czasie wymagalne.

§ 2. Jednakże od chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy i jest odpowiedzialny za jej zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.

W oparciu natomiast o art. 225 Kodeksu cywilnego:

Obowiązki samoistnego posiadacza w złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samoistnego posiadacza w dobrej wierze od chwili, w której ten dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w posiadaniu uprawnionego.

Z ww. regulacji wynika, że w sytuacji wytoczenia powództwa - przeciwko samoistnemu posiadaczowi w złej wierze - jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy oraz jest odpowiedzialny za jej stan. Ponadto, spoczywa na nim obowiązek zwrotu pobranych od powyższej chwili pożytków, których nie zużył, jak również winny jest uiścić wartość tych, które zużył.

Zgodnie z dyspozycją art. 230 Kodeksu cywilnego:

Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego.

Stosownie do art. 336 Kodeksu cywilnego:

Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W sytuacji zatem, gdy osoba trzecia korzysta z terenu bez zgody jego właściciela, zasadne jest przyjęcie, że pomiędzy właścicielem terenu i korzystającym bezumownie z tego terenu nie istnieje żaden jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełnione są świadczenia wzajemne.

Świadczenie podatnika, nieoparte na tytule prawnym, wskazującym na istnienie obowiązku świadczenia usługi oraz wysokości wynagrodzenia - nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Odszkodowanie wypłacone w takich okolicznościach z tego tytułu nie jest płatnością za świadczenie usługi, lecz rekompensatą za pozbawienie właściciela prawa do swobodnego dysponowania terenem i wynikłe z tego tytułu szkody.

Inaczej należy jednak oceniać sytuację, gdy po zakończeniu umowy dotychczasowy najemca nadal użytkuje nieruchomość za zgodą właściciela (nawet dorozumianą) płacąc z tego tytułu określone kwoty, a także sytuację, kiedy właściciel rzeczy (np. nieruchomości) - z różnych względów - toleruje sytuację, w której przy braku formalnego stosunku prawnego, inny podmiot korzysta z należącej do niego rzeczy.

W takich bowiem okolicznościach, wynagrodzenie otrzymane przez właściciela z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy spełnia definicję odpłatności za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W konsekwencji stwierdzenia wymaga, że decydujące znaczenie dla opodatkowania lub nieopodatkowania bezumownego korzystania z nieruchomości bez zawiązywania stosunku zobowiązaniowego mają okoliczności faktyczne. Co do zasady, sytuacja ta pozostaje poza opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Jeżeli jednak okoliczności wskazują na dorozumianą, milczącą zgodę właściciela nieruchomości na jego użytkowanie przez dotychczasowego użytkownika - czynność ta podlega opodatkowaniu jako świadczenie usług.

Zatem w zakresie, w jakim otrzymana należność stanowi wynagrodzenie za świadczoną usługę, podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w sytuacji zaś, gdy otrzymano świadczenie będące odszkodowaniem, to nie podlega ono regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że są Państwo zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. W ramach prowadzonej działalności gospodarczej w dniu 18 lutego 2020 r. zawarli Państwo umowę z Wykonawcą na odkładanie urobku na Państwa działkach.

Umowa z 18 lutego 2020 r. została zawarta do dnia 31 grudnia 2021 r. Następnie zawarli Państwo kolejną umowę na odkładanie urobku z Wykonawcą 17 stycznia 2023 r. Została ona zawarta do dnia 31 stycznia 2023 r. Wykonawca zobowiązał się do ułożenia na Nieruchomości, warstwy urobku (…). Ponadto, Wykonawca zobowiązał się na własny koszt i ryzyko uzyskać wszystkie niezbędne zezwolenia, decyzje, uzgodnienia i pozwolenia umożliwiające korzystanie z Nieruchomości w sposób określony w umowie. Podczas realizacji umowy Wykonawca odpowiadał za prawidłową eksploatację Nieruchomości, a po jej zakończeniu zobowiązany był wydać Nieruchomość w stanie niepogorszonym.

6 marca 2023 r. zwrócili się Państwo do Wykonawcy z wnioskiem o niezwłoczne przystąpienie do podpisania protokołu wydania Nieruchomości. Następnie pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. poinformowali Państwo Wykonawcę, że w nawiązaniu do zapisów umowy na odkładanie urobku z dnia 18 lutego 2020 r. wobec braku reakcji Wykonawcy na monity, a także z uwagi na pismo z dnia 6 marca 2023 r. uznali Państwo, że Wykonawca ma świadomość, że Państwo oczekują wydania nieruchomości i nie wyrażają zgody na korzystanie z niej. Ponadto poinformowali Państwo wykonawcę o fakcie naliczenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, zgodnie z zawartymi umowami.

Wykonawca nie wykonywał już prac polegających na odkładaniu urobku, natomiast brak wygaszenia decyzji administracyjnych spowodował, że Państwo nie mogli korzystać ze swojej nieruchomości.

Po zakończeniu prac, zarządy spółek prowadziły rozmowy w tym zakresie. Następnie Państwo wysyłali wezwania do zwrotu nieruchomości i podpisania protokołu odbioru nieruchomości. Następnie po niedojściu do porozumienia, pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. poinformowali Państwo, że w związku z faktem, że Wykonawca ma świadomość bezumownego korzystania z Państwa nieruchomości, po dniu otrzymania tej korespondencji, naliczy Wykonawcy opłatę za bezmowne korzystanie z nieruchomości.

W odpowiedzi na powyższą korespondencję, w piśmie z dnia 8 maja 2023 r. Wykonawca wskazał, że nie zgadza się z Państwa stanowiskiem w zakresie zasadności dochodzenia od Wykonawcy wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z Nieruchomości. W piśmie z dnia 10 maja 2023 r. podtrzymali Państwo swoje dotychczasowe stanowisko o zasadności naliczania opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości, wyjaśniając, że do ustalenia jego wysokości zastosowana została stawka czynszu dzierżawnego wysokości netto (…).

W związku z zaistniałym stanem faktycznym, obciążyli Państwo dzierżawce kwotą (…) zł brutto z tytułu bezumownego korzystania z Nieruchomości i wystawili faktury VAT.

Spółka nie wystąpiła na drogę sądową, ponieważ w pierwszej kolejności prowadziła rozmowy ugodowe, które ostatecznie doprowadziły do zwrotu nieruchomości.

Zatem, w zaistniałej sytuacji wyrazili Państwo zgodę (również dorozumianą) na korzystanie z działek stanowiącej Państwa własność.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że użytkowanie działek przez Wykonawcę odbywa się za domniemaną, dorozumianą Państwa zgodą. W okresie użytkowania działek mamy do czynienia z bezumownym korzystaniem z nieruchomości za Państwa zgodą. Wskazać bowiem należy, że nie skierowali Państwo sprawy na drogę postępowania sądowego o wydanie nieruchomości, a za okres użytkowania ustalili Państwo opłatę.

Tym samym, świadczą Państwo usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, które ze względu na ich odpłatny charakter podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem, świadczenie pieniężne, które Państwo otrzymują od Wykonawcy jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczoną przez Państwa usługę, dającą wypłacającemu je wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania w oznaczonym zakresie z przedmiotowych działek.

W analizowanym przypadku związek między żądaną płatnością, a świadczeniem na rzecz Wykonawcy ma charakter na tyle bezpośredni i wyraźny, że można stwierdzić, że żądana płatność następuje w zamian za to świadczenie, tj. za świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.

Tym samym, należy stwierdzić, że powyższa sytuacja wyczerpuje zapisy art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy i bezumowne korzystanie z nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zatem, po zakończeniu stosunku prawnego łączącego strony, przed wystąpieniem przez Państwa z pozwem o zapłatę, postępują Państwo prawidłowe wystawiając faktury za korzystanie z Państwa działek - traktując wynagrodzenie z tego tytułu jako czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. Ponadto jak już wyżej wskazano wykorzystywania Państwa działek przez Wykonawcę odbywa się za domniemaną, dorozumianą Państwa zgodą. W okresie użytkowania działek mamy do czynienia z bezumownym korzystaniem z nieruchomości za Państwa zgodą. Wskazać bowiem należy, że nie skierowali Państwo sprawy na drogę postępowania sądowego o wydanie nieruchomości, a za okres użytkowania ustalili Państwo opłatę. W związku z tym, świadczona przez Państwa usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Tym samym Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Państwa i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

W zakresie powołanej przez Państwa interpretacji znak: 0115-KDIT1-1.4012.659. 2018.6.AGW wskazuję, że została ona wydana w wyniku uwzględnienia wyroku sądu i nie jest zbieżna ze stanowiskiem prezentowanym przez Organ. Interpretacja dotyczy indywidualnej sprawy i tylko w odniesieniu do tej sprawy została wydana. W Państwa sprawie interpretacja ta nie może mieć zastosowania. Zaś interpretacja znak: ILPP2-2.4512.130.2016.2.MŁ została wydana w odmiennym stanie (Wnioskodawca wskazał, ze skierował sprawę do sądu).

Natomiast interpretacja znak: IPPP1/443-1202/10-4/AP potwierdza stanowisko zawarte w niniejszej interpretacji.

Zgodnie z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego) podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swą aktualność.

Pełna weryfikacja przedstawionych we wniosku okoliczności możliwa jest jedynie w toku postępowania podatkowego lub kontrolnego, prowadzonego przez uprawnione do tego organy, będącego poza zakresem instytucji interpretacji indywidualnej. Postępowanie w sprawie dotyczącej wydania interpretacji indywidualnej jest postępowaniem szczególnym, mającym charakter uproszczony, odrębny od postępowania podatkowego, uregulowanego w dziale IV Ordynacji podatkowej. Wydając bowiem interpretację indywidualną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przedstawia jedynie swój pogląd dotyczący wykładni treści analizowanych przepisów i sposobu ich zastosowania w odniesieniu do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego (którego elementy przyjmuje, jako podstawę rozstrzygnięcia bez weryfikacji).

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.

- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

z zastosowaniem art. 119a;
w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację

Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.

Podsumowanie

Odblokuj pelna analize tej interpretacji

Teza

Tresc