DIH-32/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-12(6)/15/AgŁ Warszawa, 30 kwietnia 2015 r. DECYZJA DIH-1/32/2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Jeronimo Martins Polska S.A. z siedzibą w Kostrzynie, od decyzji Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Opolu z dnia 14 stycznia 2015 r. nr 6/2015 (nr akt sprawy: śNG.8361.271.2014), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669 z późn. zm.), karę pienięŜną w wysokości 550 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt złotych), z tytułu wprowadzenia do obrotu ośmiu partii soków wieloowocowych „Vital Fresh Smoothie mango & marakuja”, wyprodukowanych dla Jeronimo Martins Polska S.A. ul. śniwna 5, 62-025 Kostrzyn przez MWS Sp. z o.o. Sp. k. ul. Strefowa 13, 43-100 Tychy, nieodpowiadających jakości handlowej, z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie – utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 26-29 sierpnia 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Opolu, zwanego dalej „Opolskim WIIH”, w sklepie „Biedronka” w Opolu przy ul. Krakowskiej 45- 47, naleŜącym do przedsiębiorcy Jeronimo Martins Polska S.A. z siedzibą w Kostrzynie, zakwestionowano oznakowanie ośmiu partii soków wieloowocowych „Vital fresh Smoothie mango & marakuja” o objętości netto 250 ml, z datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed końcem: 03.2015 r.” i numerem partii produkcyjnej, odpowiednio: – „1680239AS1” (w ilości 18 sztuk), – „1681419AS1” (w ilości 9 sztuk), – „1682011AS1” (w ilości 10 sztuk), 2 – „1682012AS1” (w ilości 7 sztuk), – „1681418AS1” (w ilości 4 sztuk), – „1681421AS1” (w ilości 2 sztuk), – „1682008AS1” (w ilości 2 sztuk), – „1682007AS1” (w ilości 3 sztuk), wyprodukowanych dla Jeronimo Martins Polska S.A. ul. śniwna 5, 62-025 Kostrzyn, przez MWS Sp. z o.o. Sp. k. ul. Strefowa 13, 43-100 Tychy, o łącznej wielkości 55 sztuk i wartości 125,95 zł (2,29 zł/szt.), z uwagi na uwidocznienie na przedniej stronie opakowania ilustracji przedstawiającej owoce mango i marakui, na tle których widniała nazwa handlowa produktu „Vital fresh Smoothie mango & marakuja”, a pod ilustracją informacja o treści „orzeźwiające połączenie egzotycznych owoców”, podczas gdy na tylnej stronie etykiety zamieszczona była nazwa rodzajowa produktu i wykaz składników, z których wynika, Ŝe przedmiotowe produkty są sokami wieloowocowymi (częściowo z soków zagęszczonych i zagęszczonego przecieru, przecierowymi, pasteryzowanymi, wzbogaconymi w witaminę C), zawierającymi w składzie: przeciery (w tym przecier z zagęszczonego przecieru) oraz soki z zagęszczonych soków: z jabłek (42%), bananów (23%), pomarańczy (20%), mango (10%) i marakui (5%) oraz witaminę C. Opolski WIIH uznał, Ŝe informacje w postaci napisu „mango & marakuja”, zawarte w nazwie handlowej produktu i wyeksponowane dodatkowo przy uŜyciu ilustracji przedstawiającej owoce mango i marakui, znajdujące się na przedniej stronie opakowania są nieadekwatne do składu znajdującego się na tylnej stronie opakowania, gdyŜ wskazują, Ŝe zakwestionowane produkty są sokami z mango i marakui, podczas gdy faktycznie były to soki złoŜone z większej niŜ dwa liczby składników owocowych (przecierów i soków), a przy tym składniki, które podkreślono w głównym polu widzenia słownie i graficznie w postaci nazwy i wizerunku dwóch gatunków owoców egzotycznych (tj. mango i markui), zostały uŜyte do produkcji gotowego wyrobu w mniejszej ilości od trzech innych składników wymienionych w składzie w pierwszej kolejności (tj. przecierów i soków z: jabłek, bananów i pomarańczy), tj. przeciery i soki z: mango i marakui stanowiły łącznie 15%, a przeciery i soki z: jabłek, bananów i pomarańczy – 85%. Taki sposób oznakowania wprowadzał konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego w zakresie jego właściwości i składu, co stanowiło naruszenie treści art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej”, oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136 poz. 914 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia”. PowyŜsze udokumentowano w protokole kontroli z dnia 29 sierpnia 2014 r. (nr akt kontroli: HU.8361.271.2014), w tym w zestawieniu soków oferowanych do sprzedaŜy w dniu 27 sierpnia 2014 r., stanowiącym załącznik nr 1 do tego protokołu. Do akt sprawy dołączono takŜe wydruki zdjęć przedstawiających sposób oznakowania zakwestionowanych soków. Wobec powyŜszego, pismem z dnia 10 grudnia 2014 r., Opolski WIIH zawiadomił przedsiębiorcę Jeronimo Martins Polska S.A. z siedzibą w Kostrzynie, zwanego dalej równieŜ „stroną”, o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia, na podstawie 3 art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej ośmiu ww. partii soków, informując przy tym o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto, w piśmie tym wezwał stronę do przekazania informacji o wielkości obrotów za rok 2013. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień, natomiast Ŝądane informacje przekazała w piśmie z dnia 19 grudnia 2014 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 14 stycznia 2015 r. nr 6/2015 (doręczoną stronie w dniu 15 stycznia 2015 r.), Opolski WIIH wymierzył stronie, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną w wysokości 550 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu nieprawidłowo oznakowanych ośmiu ww. partii soków. Pismem z dnia 29 stycznia 2015 r. (nadanym tego samego dnia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenia zaskarŜonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, a ewentualnie o uchylenie zaskarŜonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Przedmiotowej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów: – art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, poprzez ich zastosowanie i wydanie na ich podstawie decyzji, podczas gdy wskazane przepisy nie obowiązywały w dacie wydania decyzji, a w konsekwencji takŜe naruszenie treści art. 107 § 1 i 3 Kpa, z uwagi na powołanie w podstawie prawnej decyzji nieobowiązujących przepisów prawa, jak równieŜ brak prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji w jej uzasadnieniu, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa; – art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, poprzez bezpodstawne przyjęcie przez organ pierwszej instancji, na podstawie dowolnej oceny, iŜ kwestionowane elementy etykiety, jak równieŜ etykieta jako całość, są niezgodne z przepisami o jakości handlowej oraz wprowadzają konsumentów w błąd, a w konsekwencji takŜe naruszenie treści art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, poprzez wymierzenie stronie kary, podczas gdy nie istniała podstawa do jej wymierzenia. Pismem z dnia 17 lutego 2015 r., Prezes UOKiK poinformował stronę, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. 4 W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. UE L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (WE) nr 178/2002”, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności lub pasz z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Od 13 grudnia 2014 r. obowiązuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat Ŝywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 s. 18 z późn. zm.), zwane dalej „rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011”, które w rozdziale III określa ogólne wymogi dotyczące informacji na temat Ŝywności oraz zakresy odpowiedzialności podmiotów działających na rynku spoŜywczym. W świetle art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, podmiotem działającym na rynku spoŜywczym odpowiedzialnym za informację na temat Ŝywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spoŜywczy lub – jeŜeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii – importer danego środka na rynek Unii. Jak wynika z tego artykułu, podmiot działający na rynku spoŜywczym odpowiedzialny za informację na temat Ŝywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat Ŝywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat Ŝywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych (ust. 2), a bez uszczerbku dla tej zasady, podmioty działające na rynku spoŜywczym zapewniają przestrzeganie w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą wymogów prawa dotyczącego informacji na temat Ŝywności i odpowiednich przepisów krajowych mających znaczenie dla ich działalności i upewniają się, Ŝe wymogi te są spełnione (ust. 5). Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie jakości handlowej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 tej ustawy, jako cechy artykułu rolno-spoŜywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizyko- chemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. 5 W dniu 13 grudnia 2014 r. weszła w Ŝycie ustawa z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722), która uchyliła przywołane w decyzji organu pierwszej instancji przepisy art. 45 ust. 2 (definiujące oznakowanie środka spoŜywczego), art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a (dotyczące zakazu wprowadzania w błąd) i art. 47 ust. 1 (określający wymagania dla nazwy środka spoŜywczego) ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, a takŜe art. 6 ust. 2 (przywołujące art. 45 ust. 2 i art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia) i art. 7 ust. 2 (przywołujący art. 47 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia) ustawy o jakości handlowej. Tym niemniej, przepisy w tym zakresie zostały określone w art. 2 ust. 2 lit. a, art. 7 ust. 1 lit. a oraz art. 17 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 stanowi w art. 2 ust. 2 lit. a, Ŝe informacje na temat Ŝywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spoŜywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego, zaś w art. 7 ust. 1 lit. a, Ŝe informacje te nie mogą wprowadzać w błąd, co do właściwości środka spoŜywczego, a w szczególności, co do jego charakteru, toŜsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Nazwa środka spoŜywczego, w myśl art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia, jest to nazwa przewidziana w przepisach (tj. w przepisach unijnych, a przy ich braku – w przepisach krajowych, zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. n). W przypadku braku takiej nazwy nazwą środka spoŜywczego jest jego nazwa zwyczajowa (zdefiniowana w art. 2 ust. 2 lit. o), a jeśli nazwa zwyczajowa nie istnieje lub nie jest stosowana, stosuje się nazwę opisową tego środka spoŜywczego (zdefiniowaną w art. 2 ust. 2 lit. p). W myśl przepisu art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, prawo Ŝywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną Ŝywnością. W szczególności, jak wynika z art. 16 tego rozporządzenia, etykietowanie, reklama i prezentacja Ŝywności nie moŜe wprowadzać konsumentów w błąd. KaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno- spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na podstawie art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. 6 W niniejszej sprawie, na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej w sklepie „Biedronka” naleŜącym do strony, przez inspektorów reprezentujących Opolskiego WIIH, stwierdzono, Ŝe wprowadzone do obrotu osiem ww. partii soków o łącznej wartości 125,95 zł, z uwagi na oznakowanie wprowadzające konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego w zakresie jego składu i właściwości, nie spełniało wymagań jakości handlowej określonej w art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (w obecnym stanie prawnym, obowiązującym od 13 grudnia 2014 r. – w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011). Biorąc powyŜsze pod uwagę, organ pierwszej instancji uznał, Ŝe wprowadzone do obrotu przedmiotowe produkty nie odpowiadają jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej – co nosiło znamiona czynu określonego w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej i skutkowało wymierzeniem stronie kary pienięŜnej w wysokości 550 zł. Jak wynika z art. 40a ust. 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜne, o których mowa w ust. 1-3 tego artykułu, wymierza w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzania kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Wobec powyŜszego, Opolski WIIH wymierzył w drodze decyzji z dnia 14 stycznia 2015 r. nr 6/2015 powyŜszą karę Jeronimo Martins Polska S.A. z siedzibą w Kostrzynie, tj. przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu nieprawidłowo oznakowane przedmiotowe soki. Odwołując się od wydanej decyzji, strona podniosła w pierwszej kolejności zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów: art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, poprzez ich zastosowanie i wydanie decyzji na ich podstawie, podczas gdy wskazane przepisy nie obowiązywały w dacie wydania decyzji, a w konsekwencji takŜe naruszenie treści art. 107 § 1 i 3 Kpa, z uwagi na powołanie w podstawie prawnej decyzji nieobowiązujących przepisów prawa, a takŜe brak prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji w jej uzasadnieniu, z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa. Strona dodała takŜe, Ŝe wydanie decyzji na postawie przepisów prawa, które nie obowiązywały w dacie jej wydania, stanowi przesłankę do stwierdzenia niewaŜności decyzji z art. 156 § 1 ust. 2 Kpa. Odnosząc się do powyŜszego, naleŜy zauwaŜyć, Ŝe przywołane zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu do zaskarŜonej decyzji, przepisy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, stanowiące podstawę do zakwestionowania ośmiu ww. partii soków w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach 26-29 sierpnia 2014 r. – jak słusznie zauwaŜyła takŜe strona w odwołaniu – zostały uchylone z dniem 13 grudnia 2014 r. przez ustawę z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722). Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, dotyczące wymierzenia kary pienięŜnej za wprowadzenie do obrotu przedmiotowych soków, nieodpowiadających jakości handlowej, z uwagi na oznakowanie niezgodne z wymaganiami określonymi w art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy 7 o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, zostało wszczęte przez organ pierwszej instancji przy piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r. (tj. w czasie obowiązywania tych przepisów) i zakończone wydaniem decyzji z dnia 14 stycznia 2015 r. (tj. po uchyleniu tych przepisów). ZaskarŜona decyzja została zatem oparta na przepisach nieobowiązujących w dacie jej wydania. Niemniej jednak, naleŜy zwrócić uwagę, Ŝe od 13 grudnia 2014 r. stosuje się przepisy art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, które „wiąŜe w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich”. Powołany przepis rozporządzenia określa wymagania w tym samym zakresie, co uchylone przepisy. Dla porównania, naleŜy wskazać, Ŝe uchylone z dniem 13 grudnia 2014 r. przepisy stanowiły, Ŝe oznakowanie środka spoŜywczego nie moŜe wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności, co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym m.in. jego właściwości i składu, a obowiązujące od 13 grudnia 2014 r. przepisy stanowią, Ŝe informacje na temat Ŝywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności, co do właściwości środka spoŜywczego, a w szczególności m.in., co do jego charakteru, właściwości i składu. Wynika z tego, Ŝe podstawa prawna do zakwestionowania przedmiotowych soków, pomimo iŜ została błędnie przywołana w zaskarŜonej decyzji, w rzeczywistości istniała. Zgodnie z art. 107 § 1 Kpa, decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie prawne, które – w świetle § 3 tego artykułu – stanowi wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. NaleŜy przy tym wskazać, Ŝe uzasadnienie prawne polega nie tylko na obowiązku powołania podstawy prawnej w kaŜdej decyzji i przytoczeniu obowiązującego prawa, ale takŜe na wszechstronnym wyjaśnieniu, dlaczego organ orzekający zastosował określony przepis – rozstrzygając sprawę (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 616/06). Podkreślenia wymaga, Ŝe w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iŜ decyzja, która nie zawiera powołania podstawy prawnej, określa ją ogólnikowo lub błędnie, nie jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej (co w takim wypadku skutkuje stwierdzeniem jej niewaŜności), lecz jedynie dotknięta jest wadą formalną, z uwagi na naruszenie treści art. 107 § 1 Kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1369/06). Warunkiem koniecznym dla zaistnienia tego rodzaju skutku jest to, aby decyzja znajdowała oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 2450/06). Jest to uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, które moŜe skutkować uchyleniem decyzji tylko w razie stwierdzenia, Ŝe miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1997 r. sygn. akt I SA/Kr 970/96). Z powyŜszych względów, naleŜy zgodzić się z stanowiskiem strony, Ŝe przywołując w zaskarŜonej decyzji przepisy art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia, które nie obowiązywały w dacie jej wydania, organ pierwszej instancji uchybił przepisom art. 107 § 1 i 3 Kpa. JednakŜe, zdaniem Prezesa UOKiK, takie działanie Opolskiego WIIH nie stanowi przesłanki do uznania, Ŝe do 8 uchybienia tym przepisom doszło w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skoro z akt sprawy wynika, iŜ organ pierwszej instancji mógł zakwestionować przedmiotowe soki w tym samym zakresie, a więc z uwagi na oznakowanie wprowadzające konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego w zakresie jego właściwości i składu, mając do tego podstawę w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Strona podniosła następnie zarzut naruszenia przepisów: art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (w obecnym stanie prawnym, obowiązującym od 13 grudnia 2014 r. – art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011), poprzez bezpodstawne przyjęcie przez organ pierwszej instancji, na podstawie dowolnej oceny, iŜ kwestionowane elementy etykiety, jak równieŜ etykieta jako całość, są niezgodne z przepisami o jakości handlowej artykułów rolno- spoŜywczych oraz wprowadzają konsumentów w błąd, a w konsekwencji takŜe naruszenie treści art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, poprzez wymierzenie stronie kary, podczas gdy nie istniała podstawa do jej wymierzenia. Strona wyraziła pogląd, Ŝe ze względu na właściwości aromatyczno-smakowe mango i marakui, słowne i graficzne podkreślenie na etykiecie obecności w środku spoŜywczym przecierów lub soków z tych owoców, pomimo ich niŜszej zawartości od pozostałych przecierów lub soków, przy obecności pełnego wykazu składników, wraz z procentową ich zawartością, nie moŜe wprowadzać nabywców w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego w zakresie jego właściwości i składu. Jej zdaniem, na przeszkodzie temu stoi takŜe świadomość konsumentów wykształcona w zakresie rynkowego odbioru tego typu produktów. W ocenie Prezesa UOKiK, powyŜsze zarzuty są niezasadne. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe ustalenia kontroli, stanowiące podstawę do zakwestionowania ośmiu ww. partii soków zostały udokumentowane w protokole kontroli i na wydrukach zdjęć przedstawiających sposób ich oznakowania (wykonanych w toku kontroli). Z ustaleń tych wynika, Ŝe na przedniej stronie opakowania przedmiotowych soków znajdowała się ilustracja przedstawiająca owoce mango i marakui, na tle których widniała nazwa handlowa produktu „Vital fresh Smoothie mango & marakuja” (zawierająca nazwy dwóch gatunków owoców egzotycznych), a pod ilustracją informacja o treści „orzeźwiające połączenie egzotycznych owoców”, podczas gdy na tylnej stronie etykiety zamieszczona była nazwa rodzajowa produktu i wykaz składników, z których wynika, Ŝe produkty te są sokami wieloowocowymi (częściowo z soków zagęszczonych i zagęszczonego przecieru, przecierowymi, pasteryzowanymi, wzbogaconymi w witaminę C), zawierającymi w składzie: przeciery (w tym przecier z zagęszczonego przecieru) oraz soki z zagęszczonych soków: z jabłek (42%), bananów (23%), pomarańczy (20%), mango (10%) i marakui (5%) oraz witaminę C. Wobec takiego oznakowania, zdaniem Prezesa UOKiK, naleŜy podzielić stanowisko Opolskiego WIIH, Ŝe informacje w postaci napisu „mango & marakuja”, zawarte w nazwie handlowej produktu i wyeksponowane dodatkowo przy uŜyciu ilustracji przedstawiającej te owoce w przekroju, znajdujące się w tym samym polu widzenia na przedniej stronie opakowania są nieadekwatne do składu znajdującego się na tylnej stronie 9 opakowania, gdyŜ wskazują, Ŝe zakwestionowane produkty są sokami z mango i marakui, podczas gdy faktycznie (zgodnie z informacją podaną mniejszym drukiem na tylnej stronie opakowania, a więc w polu widzenia niewidocznym przy pierwszym spojrzeniu) były to soki złoŜone z większej niŜ dwa liczby składników owocowych (przecierów i soków), a przy tym składniki, które podkreślono w głównym polu widzenia słownie i graficznie w postaci nazwy i wizerunku dwóch gatunków owoców egzotycznych (tj. mango i markui), zostały uŜyte do produkcji gotowego wyrobu w mniejszej ilości od trzech innych składników wymienionych w składzie w pierwszej kolejności (tj. przecierów i soków z: jabłek, bananów i pomarańczy), tj. przeciery i soki z: mango i marakui stanowiły łącznie 15%, a przeciery i soki z: jabłek, bananów i pomarańczy – 85%. Nie ulega zatem wątpliwości, Ŝe taki sposób oznakowania wprowadzał konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego w zakresie jego właściwości i składu, a więc nie odpowiadał wymaganiom określonym w art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (obowiązujących w czasie zbierania materiału dowodowego w niniejszej sprawie), czy w art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (obowiązującego w dacie wydania zaskarŜonej decyzji). W opinii Prezesa UOKiK, informacje znajdujące się na przedniej stronie opakowania, podkreślone w nazwie handlowej produktu i grafice, są pierwszą informacją, która trafia do świadomości konsumenta podczas podejmowania decyzji o zakupie, a więc wybierając sok w ten sposób oznakowany, konsument mógł oczekiwać, Ŝe mango i marakuja są jedynym lub głównym składnikiem tego produktu, a kierując się przy jego zakupie nazwą handlową produktu i grafiką, nie mógł podejrzewać, Ŝe produkt ten w 85% składa się z innych gatunków owoców niŜ wyróŜnione słownie i graficznie. Jak wynika z art. 36 ust. 2 lit b rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, informacje na temat Ŝywności przekazywane na zasadzie dobrowolności nie mogą być niejednoznaczne ani dezorientować konsumenta. NaleŜy podkreślić, Ŝe w aktach sprawy znajduje się równieŜ odpowiedź producenta poddanych ocenie soków (tj. MWS Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Tychach) z dnia 14 października 2014 r. na wystąpienie pokontrolne Opolskiego WIIH z dnia 7 października 2014 r., z którego wynika, Ŝe celem uniknięcia wątpliwości i zarzutów stawianych w stosunku do oznakowania przedmiotowych produktów, zlecony został druk nowych etykiet, na których przedstawiono graficznie wszystkie owoce, z których przeciery i soki zostały wykorzystane do produkcji gotowego wyrobu. Działania te zostały podjęte celem podkreślenia w sposób widoczny dla konsumenta, Ŝe nabywany przez niego produkt jest sokiem wieloowocowym, złoŜonym z większej niŜ dwa liczby składników owocowych (przecierów i soków). W rozpatrywanej sprawie, przy ocenie moŜliwości wprowadzenia konsumenta w błąd istotne znaczenie miał równieŜ fakt, Ŝe soki owocowe naleŜą do grupy środków spoŜywczych powszechnie spoŜywanych przez konsumentów, kupowanych rutynowo, których wyborowi nie poświęca się tak duŜo czasu i uwagi, co w przypadku towarów kupowanych okazjonalnie. Okoliczności te sprawiają, Ŝe nawet właściwie poinformowany, uwaŜny i spostrzegawczy konsument, jest bardziej podatny na wprowadzenie błąd i podejmowanie decyzji o zakupie na podstawie pierwszego wraŜenia o produkcie. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe konsument jest słabszym uczestnikiem obrotu, a opisany sposób oznakowania przedmiotowych soków nie pozwalał 10 mu na łatwą identyfikację ich charakteru, a w konsekwencji nie wyczerpywał zobowiązania strony do udzielenia pełnej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Strona przedstawiła w uzasadnieniu do odwołania argument, Ŝe ilościowe zawartości składników z mango i marakui, zadeklarowane w składzie na opakowaniu przedmiotowych soków (stanowiące łącznie 15%), uzasadniały słowne i graficzne podkreślenie obecności tych dwóch gatunków owoców w gotowym wyrobie, mając na względzie, iŜ mango i marakuja naleŜą do owoców tropikalnych o bardzo aromatycznym smaku i zapachu w porównaniu do trzech pozostałych gatunków owoców wykazanych w składzie, a więc ich dodanie w łącznej ilości 15% (tj. 10% mango i 5% marakui), stanowi o nadaniu przez nie dominującego smaku i aromatu w całym wyrobie, pomimo obecności pozostałych składników w łącznej ilości 85% (tj. 42% jabłek, 23% bananów i 20% pomarańczy), w tym takŜe dwóch innych gatunków owoców tropikalnych w łącznej ilości 43%. Odnosząc się do tego argumentu, Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe zakwestionowane soki zawierały w składzie przeciery i soki z pięciu róŜnych gatunków owoców w ilościach wskazanych powyŜej, które naleŜy uznać za wystarczające do nadania tym sokom smaku i aromatu charakterystycznego dla jabłek, bananów, pomarańczy oraz mango i marakui (czyli dla wszystkich składników owocowych wykazanych w składzie), a nie – wbrew przekonaniu strony – tylko dla mango i marakui (czyli dla dwóch wybranych składników owocowych, spośród pięciu wykazanych w składzie). Zdaniem Prezesa UOKiK, jeŜeli producent decyduje się na podkreślenie w głównym polu widzenia informacji w postaci nazwy i wizerunku określonych gatunków owoców, powinien to zrobić w taki sposób, aby informacja ta nie budziła Ŝadnych wątpliwości, co do charakterystyki środka spoŜywczego w zakresie jego właściwości i składu, a więc powinien podać informację adekwatną do nazwy rodzajowej produktu i wykazu składników, czyli w tym przypadku – informację o wszystkich gatunkach owoców lub zastosować określenie wskazujące na wieloowocowy skład produktu z uwzględnieniem składnika lub składników dominujących. Nie moŜna zgodzić się z argumentem strony, Ŝe polski konsument (z uwagi na fakt, iŜ na polskim rynku soki złoŜone ze 100% mango lub marakuja, czy teŜ 100% mango i markuja są rzadkością, o ile w ogóle są dostępne, z uwagi na bardzo intensywny smak i zapach tych owoców, do których polski konsument nie jest przyzwyczajony), nabywając sok, z którego oznakowania wynika, iŜ zawiera on składniki z mango i marakui, nie spodziewa się nabyć soku wyłącznie z mango i marakui, a co więcej jest świadomy, iŜ nie są to jedyne składniki tego produktu. NaleŜy podkreślić, Ŝe z informacji będących w posiadaniu Prezesa UOKiK wynika, Ŝe poddane ocenie soki (lub analogiczne, z udziałem innych składników owocowych, wyprodukowane dla strony przez tego samego producenta) były przedmiotem niejednej skargi konsumenckiej, w której konsumenci zgłaszali uwagi, co do prawidłowości oznakowania tych produktów, wskazując, Ŝe zostali oszukani, gdyŜ sugerując się informacją wyeksponowaną w głównym polu widzenia w postaci nazwy i wizerunku dwóch gatunków owoców, byli przekonani, Ŝe zakupili soki złoŜone wyłącznie lub głównie z tych dwóch gatunków owoców, podczas gdy ze składu podanego na tylnej stronie opakowania wynikało, Ŝe soki te, oprócz przecierów i soków z tych dwóch gatunków owoców, zawierały takŜe przeciery i soki z trzech innych gatunków owoców, które dodatkowo występowały w przewadze ilościowej. 11 Wobec powyŜszego, naleŜy uznać za udowodnione, Ŝe oznakowanie wprowadzonych do obrotu ośmiu ww. partii soków, wyprodukowanych dla Jeronimo Martins Polska S.A. z siedzibą w Kostrzynie, przez MWS Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Tychach, wprowadzało konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego w zakresie jego właściwości i składu, a więc nie spełniało wymagań jakości handlowej. Tym samym, nie moŜna organowi pierwszej instancji zarzucić dowolności w ocenie oznakowania przedmiotowych soków, jako wprowadzającego konsumenta w błąd, ani teŜ zarzucić naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, poprzez wymierzenie stronie kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia tych produktów do obrotu. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji był uprawniony do wymierzenia stronie kary w granicach określonych przepisem art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, a więc w wysokości od 500 zł do 629,75 zł (5 x 125,95 zł), gdzie górna jej granica stanowi pięciokrotną wartość korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej ośmiu ww. partii soków o łącznej wartości 125,95 zł, przy uwzględnieniu przesłanek wymienionych w art. 40a ust. 5 tej ustawy. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, Ŝe ustalając wysokość kary, organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny wszystkich przesłanek zawartych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, dając temu wyraz w uzasadnieniu do zaskarŜonej decyzji. Stronie wymierzono karę pienięŜną w wysokości 550 zł, która mieści się w granicach ustawowych. Zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zdaniem Prezesa UOKiK, wymierzona stronie kara będzie właściwa do osiągnięcia zakładanego celu, jakim jest zapewnienie, aby do obrotu były wprowadzane tylko produkty odpowiadające jakości handlowej, a ponadto spełni swoją funkcję prewencyjną i represyjną, skłaniając stronę do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, przede wszystkim z uwagi na wykazane powyŜej niedopełnienie obowiązków pod względem zapewnienia prawidłowego oznakowania przedmiotowych soków. Podsumowując powyŜsze, naleŜy stwierdzić, Ŝe w przedstawionym stanie faktycznym, wymierzenie stronie kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, było prawidłowe i zgodne z prawem. Tym samym, zawarty w odwołaniu wniosek strony o uchylenia zaskarŜonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, a ewentualnie o uchylenie zaskarŜonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, naleŜy uznać za niezasadny, zarówno w świetle ustaleń opisanej kontroli, jak i obowiązujących przepisów prawa dotyczących wymierzania kar pienięŜnych na gruncie ustawy o jakości handlowej. 12 Stosownie do art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Opolu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary pienięŜnej stanie się ostateczna. Prezes UOKiK, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Wobec powyŜszego, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes UOKiK jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, organ odwoławczy posiada kompetencje do wydania decyzji, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes UOKiK orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). Z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. […] pełnomocnik Jeronimo Martins Polska S.A. z siedzibą w Kostrzynie Jeronimo Martins Polska S.A. Centrum Usług Wspólnych Pl. Wiosny Ludów 2 61-831 Poznań 2. Opolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Opolu 3. a/a