DIH-19/2015

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-99( 6 )/14/JS Warszawa, 12 marca 2015 r. DECYZJA DIH-1/ 19 /2015 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 148, z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w Rajbrocie, od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 27 listopada 2014 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.8361.120.2014), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono łączną karę pienięŜną w wysokości 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych), tj.: I. w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.) karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu jednej partii artykułu rolno-spoŜywczego o nazwie „polędwica wiejska pieczona”, zafałszowanego z uwagi na podanie na wywieszce cenowej niezgodnie z prawdą danych dotyczących składu tej wędliny oraz II. w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o jakości handlowej karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch partii artykułów rolno-spoŜywczych, tj. sosu wiejskiego i salcesonu do plecoka nieodpowiadających jakości handlowej z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie. uchyla zaskarŜoną decyzję w całości i na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.) wymierza przedsiębiorcy Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w Rajbrocie karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych), z tytułu wprowadzenia do obrotu, trzech partii artykułów rolno-spoŜywczych o łącznej wartości 83,08 zł nieodpowiadających jakości handlowej, z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie, tj. polędwicy wiejskiej pieczonej, sosu wiejskiego i salcesonu do plecoka. Strona 2 z 14 UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 15 – 22 lipca 2014 r. przez inspektorów reprezentujących Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej we Wrocławiu, zwanego dalej równieŜ „Dolnośląskim WIIH” , w sklepie firmowym Bacówka nr 8 w Centrum Handlowym Magnolia Park mieszczącym się we Wrocławiu przy ul. Legnickiej 58, naleŜącym do przedsiębiorcy Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w Rajbrocie, zwanego dalej równieŜ „stroną” , zakwestionowano: I. 0,81 kg polędwicy wiejskiej pieczonej oferowanej do sprzedaŜy luzem o wartości 30,78 zł, z datą minimalnej trwałości „najlepiej spoŜyć przed 23.07.14” wyprodukowanej przez Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k., 32-725 Rajbrot 470, zwanej równieŜ dalej równieŜ „ polędwicą wiejską” z uwagi na podanie na wywieszce cenowej składu tego wyrobu niezgodnie z prawdą. W stosunku do deklaracji producenta zawartej na etykiecie opakowania zbiorczego, na wywieszce cenowej dostępnej dla konsumentów pominięto jeden ze składników, tj. wodę - „woda 16%”, wymieniono teŜ w składzie „przyprawy naturalne”, podczas gdy producent podał - „przyprawy” oraz nie uwidoczniono informacji o treści: „moŜe zawierać śladowe ilości selera”. W miejscu sprzedaŜy ww. wyrobu nie było innych bezpośrednio dostępnych dla konsumentów informacji o składnikach wyrobu. Etykieta z opakowania zbiorczego znajdowała się w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla konsumentów, tj. doczepiona była z tyłu wywieszki cenowej. Zdaniem Dolnośląskiego WIIH powyŜsze stanowiło naruszenie przepisów art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002, s. 1 z późn. zm.) – zwanego dalej „ rozporządzeniem nr 178/2002 ”, obowiązującego w dniu kontroli art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spoŜywczych (Dz. U. z 2014 r. poz. 669, z późn. zm.) zwanej dalej „ ustawą o jakości handlowej” w związku z obowiązującym w dniu kontroli art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o bezpieczeństwie Ŝywności” . Jednocześnie polędwica wiejska nie odpowiadała jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej z uwagi na uŜycie w nazwie określenia „wiejska”, które wprowadzało konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego, w szczególności w zakresie jego składu i metody produkcji, poprzez sugerowanie, Ŝe wytworzono go bez uŜycia substancji dodatkowych, z zastosowaniem prostej technologii, podczas gdy w składzie wykazano, oprócz mięsa, substancje dodatkowe (dozwolone), choć niestosowane w warunkach gospodarstwa wiejskiego, tj.: polifosforan sodu – stabilizator, mleczan sodu – regulator kwasowości, askorbinian sodu – przeciwutleniacz, azotyn sodu – konserwant, karagen – zagęstnik. W opinii Dolnośląskiego WIIH Strona 3 z 14 powyŜsze naruszało art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 oraz obowiązującym w dniu kontroli art. 6 ust. 2 i 3 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności; II. dwie partie produktów o łącznej wartości 52,30 zł, tj.: − „sos wiejski” a’ 240 g, oznaczony terminem przydatności do spoŜycia 07.10.2014 i numerem partii Z1.R, wyprodukowany dla Bacówka L. Szot Sp. k., 32-725 Rajbrot 470 z uwagi na uŜycie w nazwie określenia „wiejski”, które wprowadzało konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego, w szczególności w zakresie jego składu i metody produkcji, poprzez sugerowanie, Ŝe wytworzono go bez uŜycia substancji dodatkowych, z zastosowaniem prostej technologii, podczas gdy w składzie wykazano substancje dodatkowe (dozwolone), niestosowane w warunkach gospodarstwa wiejskiego, tj.: substancję konserwującą – sorbinian potasu, stabilizator – gumę ksantynową i przeciwutleniacz E 385. PowyŜsze naruszało art. 8 ust. 1 i art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 oraz obowiązującym w dniu kontroli art. 6 ust. 2 i 3 ustawy o jakości handlowej w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności, − „salceson do plecoka” a’400 g oznaczony terminem przydatności do spoŜycia 14.10.14, wyprodukowany dla Bacówka L. Szot Sp. k., 32-725 Rajbrot 470, ze względu na brak po wyraŜeniu słownym odnoszącym się do terminu przydatności do spoŜycia informacji, w którym miejscu opakowania znajduje się ten termin („termin przydatności do spoŜycia na opakowaniu”) oraz brak wyraŜenia „naleŜy spoŜyć do” poprzedzającego termin przydatności do spoŜycia (pod cyfrowo określoną datą „14.10/14” podano określenie „data przyd.”). PowyŜsze naruszało § 11 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.) obowiązującego w trakcie trwania kontroli zwanego dalej „ rozporządzeniem w sprawie znakowania ” oraz obowiązujący w dniu kontroli art. 3 ust. 3 pkt. 47 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności. Ustalenia kontroli udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 22 lipca 2014r. (nr akt: KBP-śG.8361.120.2014) oraz załączonych do niego fotografiach ww. produktów. Pismem z dnia 28 października 2014 r., Dolnośląski WIIH poinformował przedsiębiorcę Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w Rajbrocie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch partii produktów nieprawidłowo oznakowanych, tj. sosu wiejskiego i salcesonu do plecoka oraz jednej partii produktu zafałszowanego - polędwicy wiejskiej. Strona w piśmie tym została poinformowana o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się co do Strona 4 z 14 zebranych dowodów i materiałów. Ponadto Dolnośląski WIIH wezwał stronę do przekazania informacji o wysokości przychodów i obrotów strony uzyskanych w 2013 r. W odpowiedzi na powyŜsze, strona pismem z dnia 10 listopada 2014 r. złoŜyła wyjaśnienia dotyczące uŜywania w nazwach swoich wyrobów słowa „wiejski” oraz przekazała informację o przychodach za 2013 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 27 listopada 2014 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.8361.120.2014), Dolnośląski WIIH wymierzył ww. przedsiębiorcy w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej, dwie kary pienięŜne w łącznej wysokości 1 500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch partii produktów nieprawidłowo oznakowanych oraz jednej partii zafałszowanej w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. c ww. ustawy polędwicy wiejskiej, tj.: − w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu jednej partii artykułu rolno-spoŜywczego o nazwie „polędwica wiejska pieczona”, zafałszowanego z uwagi na podanie na wywieszce cenowej niezgodnie z prawdą danych dotyczących składu tej wędliny oraz − w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch partii artykułów rolno-spoŜywczych, tj. sosu wiejskiego i salcesonu do plecoka nieodpowiadających jakości handlowej z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie Pismem z dnia 15 grudnia 2014 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości. Przedmiotowej decyzji strona zarzuciła błędną interpretację i zastosowanie przepisów prawa, tj.: − art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności przez przyjęcie, iŜ wskazanie nazwy podmiotu wprowadzającego produkt spoŜywczy do obrotu, który zawiera słowo „wiejski” narusza zakaz mylącego oznakowania środka spoŜywczego, podczas gdy podmiot wprowadzający do obrotu produkty wiejskie pochodzenia i wytwarzane według tradycyjnej, wiejskiej receptury, jednak w sposób zmechanizowany, ma prawo posługiwać się słowem „wiejski”, − art. 107 § 3 Kpa poprzez brak uzasadnienia w zakresie nałoŜonej kary pienięŜnej, przyjętego wysokiego stopnia szkodliwości czynu w przypadku polędwicy wiejskiej i sosu wiejskiego, − art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej poprzez błędne wymierzenie kary pienięŜnej w zbyt duŜej wysokości, bez uwzględnienia prawidłowego stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności kontrolowanego podmiotu. Strona 5 z 14 Uzasadniając odwołanie strona stwierdziła, Ŝe nie zgadza się z opinią organu jakoby uŜywanie określenia „wiejskie”, wprowadzało konsumenta w błąd, sugerując niejako w ten sposób, Ŝe dany produkt jest bardziej atrakcyjny gdyŜ został wytworzony „prostą metodą”. Ponadto zdaniem strony w obrocie prawnym nie funkcjonuje legalna definicja pojęcia „produkcja wiejska”, zatem nie jest uzasadnione narzucanie przez organ takiej definicji, zwłaszcza Ŝe, wg strony, postęp technologiczny następuje równieŜ w rejonach wiejskich. Strona podkreśliła, iŜ wszystkie zakwestionowane produkty wytwarzane są metodą tradycyjną, na podstawie wieloletnich receptur, a jedyną okolicznością, która uniemoŜliwia ich wpis do rejestru gwarantowanych specjalności, jest fakt, Ŝe okres jego wytwarzania w zakładzie nie przekracza 25 lat. Zdaniem strony zmechanizowanie produkcji ani dodawanie do produkcji substancji dodatkowych (dozwolonych) nie stoi na przeszkodzie produkowania towarów „wiejskich”. Strona wskazała takŜe na czynione starania w celu rejestracji kilku wytwarzanych przez siebie produktów. W opinii strony organ pierwszej instancji naruszył przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej poprzez wymierzenie kary pienięŜnej w zbyt duŜej wysokości bez uwzględnienia wszystkich przesłanek. Pismem z dnia 27 stycznia 2015 r., Prezes UOKiK poinformował przedsiębiorcę Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w Rajbrocie, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 k.p.a., prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. W myśl art. 17 ust. 2 tego rozporządzenia, państwa członkowskie wprowadzają w Ŝycie prawo Ŝywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty działające na rynku spoŜywczym i pasz odpowiednich wymogów prawa Ŝywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. W tym celu państwa członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z Ŝywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem Ŝywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Państwa członkowskie ustanawiają równieŜ zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Strona 6 z 14 W myśl przepisu art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 prawo Ŝywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spoŜywaną Ŝywnością. W szczególności, zgodnie z art. 16 tego rozporządzenia, etykietowanie, reklama i prezentacja Ŝywności nie moŜe wprowadzać konsumentów w błąd. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Definicja jakości handlowej zawarta w art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej obejmuje m.in. wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania artykułów rolno-spoŜywczych, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi. W toku kontroli i w czasie zbierania materiału dowodowego oraz wydania decyzji pierwszej instancji w niniejszej sprawie, przepis art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej stanowił, iŜ artykuły rolno-spoŜywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane. Do znakowania artykułów rolno-spoŜywczych zgodnie z ust. 2 tego przepisu stosowało się odpowiednio wymagania art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności. W myśl art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy, oznakowanie środka spoŜywczego nie mogło wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spoŜywczego, m.in. jego nazwy, właściwości, składu, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. PowyŜsze dotyczyło równieŜ reklamy i prezentacji środków spoŜywczych o czym stanowił art. 6 ust. 3 ustawy o jakości handlowej. Przepisy określające wymagania w zakresie oznakowania środków spoŜywczych, na podstawie których orzekał organ pierwszej instancji, tj. ustawa o jakości handlowej oraz ustawa o bezpieczeństwie Ŝywności, uległy zmianie z dniem 13 grudnia 2014 r. wraz z rozpoczęciem obowiązywania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat Ŝywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektywy Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 r., s. 18 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1169/2011” . Jak wskazuje art. 6 rozporządzenia nr 1169/2011, kaŜdemu środkowi spoŜywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów Ŝywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat Ŝywności zgodnie z tym rozporządzeniem. W myśl zaś art. 7 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia, informacje na temat Ŝywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka Strona 7 z 14 spoŜywczego, a w szczególności co do jego charakteru, toŜsamości, właściwości, ilości trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Obowiązkowe informacje na temat Ŝywności, do których zalicza się, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b ww. aktu prawnego, m.in. wykaz składników, muszą być umieszczone w taki sposób, aby były dobrze widoczne, wyraźnie czytelne i nie mogą być w Ŝaden sposób ukryte, czy zasłonięte (por. art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011). Dobrowolne informacje na temat Ŝywności zamieszczane w oznakowaniu podlegają wymogom rozdziału V ww. rozporządzenia, w szczególności nie mogą wprowadzać konsumenta w błąd oraz nie mogą być niejednoznaczne ani dezorientować konsumenta (por. art. 36 ust. 2 lit. b rozporządzenia 1169/2011). Artykuł rolno-spoŜywczy zafałszowany, jak wynika z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, oznacza produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeŜeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych (podkreślenie Prezesa UOKiK), w szczególności jeŜeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spoŜywczych albo niezgodną z prawdą, c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe ww. definicja artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego obowiązuje od dnia 13 grudnia 2014 r. na mocy art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych oraz ustawy o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1722). Poprzednie jej brzmienie, obowiązujące w dniu wydania zaskarŜonej decyzji, róŜniło się jedynie tym, Ŝe wskazywało na naruszenie interesów konsumentów, a obecnie doprecyzowano, Ŝe chodzi o naruszenie interesów konsumentów finalnych, tj. ostatecznych konsumentów środka spoŜywczego, którzy nie wykorzystują Ŝywności w ramach działalności przedsiębiorstwa spoŜywczego (por. art. 3 pkt 18 rozporządzenia nr 178/2002). Poprzednie, wydane w oparciu m.in. o ustawę o jakości handlowej rozporządzenie w sprawie znakowania środków spoŜywczych, obowiązujące w dacie wydania zaskarŜonej decyzji, stanowiło w § 11 ust. 4, Ŝe jeŜeli ze względów technicznych nie jest moŜliwe umieszczenie daty minimalnej trwałości albo terminu przydatności do spoŜycia po wyraŜeniu słownym odnoszącym się do tej daty albo terminu, po wyraŜeniu tym naleŜy umieścić informację, w którym miejscu opakowania albo etykiety, obwoluty lub zawieszki trwale przymocowanej do opakowania znajduje się ta data albo termin. W § 17 natomiast określało Strona 8 z 14 wymagania jakie muszą spełniać w zakresie znakowania środki spoŜywcze bez opakowań lub pakowane przy sprzedaŜy. Przepis ten został uchylony stosownie do art. 4 ustawy o zmianie ustawy o jakości handlowej i aktualnie powyŜsze wymogi zostały zawarte w: − art. 24 i załączniku X rozporządzenia nr 1169/2011 (w zakresie sposobu oznaczania odpowiednimi datami), − § 19 obowiązującego w chwili wydania niŜszej decyzji rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spoŜywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 29) – w zakresie obowiązujących informacji dla konsumenta w przypadku środki spoŜywcze bez opakowań lub pakowane przy sprzedaŜy. KaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno- spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Z kolei kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze zafałszowane, podlega karze pienięŜnej określonej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ww. ustawy w wysokości nie wyŜszej niŜ 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałoŜenia kary, nie niŜszej jednak niŜ 1.000 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy, stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej w sklepie firmowym Bacówka nr 8 we Wrocławiu naleŜącym do przedsiębiorcy Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w Rajbrocie organ pierwszej instancji stwierdził, Ŝe przedsiębiorca wprowadził do obrotu dwie partie produktów nieprawidłowo oznakowanych, tj. partię sosu wiejskiego i partię salcesonu do plecoka oraz jedną partię zafałszowanej polędwicy wiejskiej. Mając na uwadze powyŜsze, Dolnośląski WIIH uznał, iŜ naleŜało wymierzyć karę pienięŜną w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej z tytułu wprowadzenia do obrotu dwóch ww. partii produktów o niewłaściwej jakości handlowej i z art. 40a ust. 1 pkt 4 ww. ustawy z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanej polędwicy wiejskiej. W opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ustalenia kontroli jednoznacznie wskazywały na popełnienie czynu opisanego w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej w odniesieniu do ww. dwóch partii przetworów („sosu wiejskiego” i „salcesonu do plecoka”) . Całokształt materiału dowodowego nie daje jednak podstaw do Strona 9 z 14 stwierdzenia zafałszowania ww. jednej partii polędwicy wiejskiej i nie wskazuje zatem na popełnienie przez stronę czynu stypizowanego w art. 40a ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. Prezes UOKiK stwierdził, iŜ przedmiotowa polędwica wiejska o wartości 30,78 zł, nie odpowiadała wymaganiom jakości handlowej określonym w przepisach o jakości handlowej – lecz nie w stopniu uzasadniającym stwierdzenie zafałszowania. Zdaniem organu drugiej instancji, pominięcie w wykazie składników polędwicy wiejskiej dostępnym dla konsumentów, zawartości wody, przy jednoczesnym wskazaniu procentowej zawartości mięsa i wymienieniu wszystkich pozostałych elementów, w tym substancji dodatkowych dozwolonych nie naruszało w istotny sposób interesów konsumentów finalnych, co ma szczególne znaczenie przy kwalifikacji ustawowej przedmiotowego produktu jako artykułu rolno-spoŜywczego zafałszowanego. Wystarczająco uwaŜny konsument, dla którego waŜny jest skład nabywanych przetworów mięsnych mógł rozpoznać charakter ww. produktu dzięki wykazowi składników zamieszczonemu na wywieszce cenowej (mimo pominięcia 16% wody). Wywieszka cenowa zawierała, bowiem ilościową zawartość mięsa wieprzowego (82%) oraz uŜyte do produkcji substancje dodatkowe. Wskazać przy tym naleŜy, Ŝe regulacje obowiązujące w stanie prawnym obowiązującym zarówno w toku kontroli oraz w trakcie prowadzenia postępowania pierwszej oraz drugiej instancji nie wymagają podawania ilościowej zawartości składników w przypadku środków spoŜywczych oferowanych luzem, nawet jeśli producent na opakowaniu zbiorczym podał taką informację. W przypadku, gdyby strona nie podała na wywieszce cenowej procentowej zawartości mięsa i jednocześnie nie wymieniła w wykazie składników wody, wówczas taki rodzaj nieprawidłowości mógłby w istotny sposób naruszać interesy konsumentów i być ewentualnie rozwaŜany jako zafałszowanie produktu. W tych okolicznościach naleŜało uznać, Ŝe stwierdzona przez Dolnośląskiego WIIH nieprawidłowość w zakresie oznakowania jednej partii polędwicy wiejskiej naruszała przepisy o jakości handlowej (z uwagi na pominięcie w składzie wody), lecz nie spełniała definicji zafałszowanego artykułu rolno-spoŜywczy zawartej art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej, poniewaŜ w ocenie Prezesa UOKiK stwierdzone nieprawidłowości nie naruszały w istotny sposób interesów konsumentów finalnych. Podsumowując, Prezes UOKiK doszedł do wniosku, Ŝe stronie naleŜało wymierzyć jedną karę w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej z tytułu wprowadzenia do obrotu trzech partii artykułów rolno-spoŜywczych („sosu wiejskiego”, „salcesonu do plecoka” oraz „polędwicy wiejskiej”) nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej. ZaskarŜona decyzja, którą Dolnośląski WIIH wymierzył stronie dwie kary pienięŜne w oparciu o przepisy art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 ww. ustawy, powinna w związku z tym zostać uchylona w całości i wydane orzeczenie co do istoty w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o Strona 10 z 14 jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno- spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Wartość korzyści majątkowej w niniejszej sprawie ustalona na podstawie cen detalicznych partii produktów nieodpowiadających jakości handlowej – polędwicy wiejskiej, „sosu wiejskiego” i „salcesonu do plecoka”- wyniosła 83,08 zł (por. interpretacja pojęcia „wartości korzyści majątkowej” w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt: VI SA/Wa 1652/10), a zatem Prezes UOKiK wymierzył stronie karę w wysokości 500 zł stanowiącą najniŜszy a zarazem najwyŜszy z uwagi na ww. korzyść majątkową wynoszącą 83,08 zł, moŜliwy wymiar kary pienięŜnej w oparciu o zacytowany przepis art. 40a ust. 1 pkt 3. Prezes UOKiK, po szczegółowej analizie, podtrzymuje dokonaną przez organ pierwszej instancji ocenę przesłanek zawartych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, za wyjątkiem ich oceny pod względem zafałszowania przedmiotowej partii polędwicy wiejskiej. W związku z powyŜszym zarzut naruszenia art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej poprzez błędne wymierzenie kary pienięŜnej w zbyt duŜej wysokości staje się bezprzedmiotowy. NaleŜy jednak zaznaczyć, Ŝe w przypadku stwierdzenia zafałszowania najniŜsza ustawowa kara pienięŜna wynosi 1 000 zł. Odnosząc się do kwestii podniesionych przez stronę w odwołaniu, w tym przede wszystkim zakwestionowania przez organ pierwszej instancji uŜywania określenia „wiejskie”, Prezes UOKiK stwierdził, co następuje. Z przytoczonych wyŜej przepisów w zakresie znakowania środków spoŜywczych jednoznacznie wynika, Ŝe oznakowanie, w tym prezentacja środków spoŜywczych, nie moŜe w Ŝaden sposób wprowadzać w błąd konsumenta co do charakterystyki środka spoŜywczego, w tym metod wytwarzania lub produkcji, nazwy oraz odnośnie źródła pochodzenia. Oznakowanie środka spoŜywczego nie moŜe takŜe wprowadzać konsumenta w błąd przez sugerowanie, Ŝe posiada on szczególne właściwości, jeŜeli wszystkie podobne środki Ŝywnościowe posiadają takie właściwości. Przepisy prawa Ŝywnościowego sprzeciwiają się przy tym kaŜdej praktyce dotyczącej m.in. oznakowania artykułów rolno-spoŜywczych mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić konsumenta w błąd. Zasada ta obowiązuje zatem równieŜ wówczas, gdy przepisy nie regulują szczegółowo stosowania takiego oznaczenia jak „wiejski”. Wskazane wymagania obowiązują w sposób ciągły, mimo zmiany przepisów prawa Ŝywnościowego, co więcej od 13 grudnia 2014 r. na mocy rozporządzenia nr 1169/2011 stosowane są w jednakowym brzmieniu na terenie całej Unii Europejskiej. Prezes UOKiK przychylił się do oceny organu pierwszej instancji, iŜ sposób oznakowania dwóch zakwestionowanych produktów (polędwicy wiejskiej i sosu wiejskiego) naruszał przepisy w zakresie jakości handlowej ze względu na zastosowanie nazw i Strona 11 z 14 dodatkowych dobrowolnych oznaczeń nieadekwatnych do składu, mylnie sugerujących szczególne właściwości produktów. I tak: − polędwica wiejska na wywieszce cenowej posiadała bezpośrednio obok nazwy produktu znak słowno-graficzny z oznaczeniem: „Bacówka – towary tradycyjne”. Takie oznaczenie produktu mogło budzić skojarzenie z produkcją wiejską bez uŜycia substancji dodatkowych stosowanych w produkcji przemysłowej. Tymczasem produkt zawierał składniki stosowane w typowej masowej produkcji (polifosforan sodu – stabilizator, mleczan sodu – regulator kwasowości, askorbinian sodu – przeciwutleniacz, azotyn sodu – konserwant, karagen – zagęstnik), − sos wiejski na etykiecie na słoiku został oznaczony w części czołowej (głównym polu widzenia) nazwą „sos wiejski”, pod nim znakiem słowno-graficznym z oznaczeniem: „Bacówka – towary tradycyjne” oraz poniŜej rysunkami przedstawiającymi warzywa i przyprawy. Na nakrętce słoika przyozdobioną papierowa etykietą (przywiązaną gumką ) został podany adres producenta, napisy: „bez konserwantów” oraz „u nas same rarytasy!”, a w centralnej części etykietki znak słowno-graficzny „Bacówka – towary tradycyjne”. Takie oznaczenie produktu wprowadzało konsumenta w błąd, co do charakterystyki środka spoŜywczego, w szczególności w zakresie jego składu i metody produkcji, poprzez sugerowanie, Ŝe wytworzono go bez uŜycia substancji dodatkowych, z zastosowaniem prostej technologii, podczas gdy w składzie wykazano substancje dodatkowe (dozwolone), niestosowane w warunkach gospodarstwa wiejskiego, tj.: substancję konserwującą – sorbinian potasu (przy zastosowaniu napisu – bez konserwantów), stabilizator – gumę ksantynową i przeciwutleniacz E 385. Z powyŜszego wynika, Ŝe zastosowane nazwy i dobrowolne oznaczenia nie charakteryzowały rzetelnie ww. produktów, wprowadzonych do obrotu przez przedsiębiorcę Bacówka Towary Tradycyjne Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w Rajbrocie. Wprawdzie przeciętny konsument jest osobą dobrze poinformowaną, uwaŜną i racjonalną, to jednak nie zwalnia to przedsiębiorcy z obowiązku prawidłowego oznaczania wyrobów. Podanie w wykazie składników rzeczywistego składu surowcowego nie zwalnia z obowiązku, by pozostałe elementy oznakowania, w tym nazwy były zgodne z rzeczywistym składem. Prezes UOKiK podkreśla, Ŝe uŜycie przez stronę określenia „wiejskie” w oznakowaniu polędwicy wiejskiej i sosu wiejskiego nie oddawały rzeczywistego charakteru tych produktów, poniewaŜ wbrew zastosowanej nazwie do ich wytworzenia uŜyto substancji dodatkowych dozwolonych. NaleŜy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, Ŝe „jeŜeli producent danego produktu spoŜywczego zamierza wyróŜnić swój produkt poprzez podanie jego szczególnych cech lub właściwości, czy teŜ sposobu produkcji wyróŜniających go od produktów tego samego rodzaju, to powinien przy oznaczaniu tej cechy lub właściwości podawać ją na tyle dokładnie i precyzyjnie, aby nie budzić u konsumentów nadmiernych i Strona 12 z 14 nieuzasadnionych oczekiwań i wyobraŜeń odnośnie do tego produktu, które nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy lub teŜ są, czy teŜ mogą być kwalifikowane jako przejaw nieuczciwych praktyk w handlu Ŝywnością” (wyrok z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 380/12). Odnosząc się do stwierdzenia strony, Ŝe w obrocie prawnym nie funkcjonuje legalna definicja pojęcia „produkcja wiejska”, zatem nie jest uzasadnione narzucanie przez organ takiej definicji, zwłaszcza Ŝe wg strony postęp technologiczny następuje równieŜ w rejonach wiejskich, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe mimo, istotnie braku definicji legalnej tego sformułowania istnieje w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych. Sądy w wielu wyrokach (patrz: wyrok z dnia 10 grudnia 2013 r. I GSK 1255/12; wyrok z dnia 27 lutego 2014 r. II GSK 1832/12) podkreślają, Ŝe przepisy prawa krajowego, jak i unijnego jednoznacznie sprzeciwiają się kaŜdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić konsumentów w błąd. Konsument ma bowiem prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając produkty o poŜądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszenie ww. zasad powoduje naruszenie interesu konsumenta. Sądy podzielają stanowisko organów kontroli dotyczące naduŜywania przez producentów określeń, które bezzasadnie wyróŜniają produkty spośród innych toŜsamych nieoznaczonych w ten sposób. Tym samym sądy administracyjne stoją na stanowisku kwalifikowania tego rodzaju praktyk mylącego oznakowania środków spoŜywczych jako wprowadzających konsumentów w błąd oraz stwarzających nierówne warunki konkurencji na rynku. Zastosowanie przymiotnika „wiejski” w nazwie produktu w odniesieniu do wyrobu, który nie został wytworzony metoda prostą, jak równieŜ nie posiada składu, utrwalonego zwyczajowo w świadomości konsumentów, jest nieuprawnione. Taka praktyka narusza przepisy w zakresie jakości handlowej oraz wprowadza konsumentów w błąd. Sam przymiotnik „wiejski” kojarzy się ze zbiorem pewnych cech oraz właściwości, podobnie jak w przypadku określeń: tradycyjny, domowy czy swojski. UŜywanie określenia wiejski, wskazuje, Ŝe ten produkt oznacza się szczególnymi (unikalnymi) właściwościami w sytuacji gdy wyroby produkowane przez konkurentów posiadają takie same bądź podobne właściwości. Zastosowanie w nazwie przymiotnika „wiejski” (z jednoczesnym zastosowaniem substancji dodatkowych) bez wątpienia wprowadza konsumenta w błąd, sugerując niezgodną ze stanem faktycznym jakość wyrobu i buduje mylne wyobraŜenie o produkcie. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie choć nie ma norm regulujących pewne określenia jak np. „domowy smak”, to juŜ sam fakt zastosowania do produkcji danego wyrobu substancji dodatkowych uniemoŜliwia zawarcie w jego oznakowaniu określenia nawiązującego do domowego charakteru takiego wyrobu. Oznakowanie na opakowaniu powinno odzwierciedlać w sposób rzetelny deklarowany przez producenta skład artykułu spoŜywczego i nie pozostawiać Ŝadnych wątpliwości co do jego właściwości.”( wyrok z dnia 16 grudnia 2014 r. II GSK 2033/13). W odwołaniu strona wskazała takŜe na czynione starania w celu rejestracji kilku wytwarzanych przez siebie produktów, Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe strona wymieniła cztery Strona 13 z 14 produkty („Swoja”, „Swoja ze słoja”, „Szynka lipnicka” oraz „Szołdra”) i Ŝaden z nich nie był kwestionowany w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Dolnośląskiego WIIH. Odnosząc się do stwierdzenia strony zawartego w odwołaniu, Ŝe „...jedyną okolicznością, która uniemoŜliwia stronie wpis do rejestru gwarantowanych tradycyjnych specjalności, jest fakt, Ŝe okres wytwarzania w zakładzie nie przekracza 25 lat.”, Prezes UOKiK wskazuje, iŜ zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spoŜywczych (Dz. U. L 343 z 14.12.2012 s. 1) wpis do rejestru przysługuje produktom których skład i surowce uŜyte do produkcji są niezmienne, od co najmniej od 30 lat. NaleŜy wskazać, Ŝe prawidłowe oznakowanie artykułów rolno-spoŜywczych stanowi podstawę informacji konsumenckiej, ma na celu umoŜliwienie konsumentom dokonanie wyboru produktu zgodnego z ich oczekiwaniami. Dlatego teŜ jednym z celów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych jest ochrona konsumentów przed nieuczciwymi praktykami kupieckimi. Podsumowując, Prezes UOKiK wymierzył stronie jedną karę w wysokości 500 zł stanowiącą najniŜszy moŜliwy wymiar kary pienięŜnej w oparciu o przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej z tytułu wprowadzenia do obrotu trzech partii artykułów rolno- spoŜywczych o wartości 83,08 zł („sosu wiejskiego”, „salcesonu do plecoka” oraz polędwicy wiejskiej) nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Zgodnie z art. 138 § 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję albo 2) uchyla zaskarŜoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Strona 14 z 14 Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. PREZESA URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW WICEPREZES Dorota Karczewska Otrzymują: 1. Bacówka Towary Tradycyjne Spółka z o.o., Sp. k., Rajbrot 470 adres do korespondencji: ul. Armii Krajowej 19 30-150 Kraków 2. Dolnoląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej 3. a/a